{"id":30123,"date":"2024-03-06T20:50:52","date_gmt":"2024-03-06T19:50:52","guid":{"rendered":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/?post_type=article&p=30123"},"modified":"2024-09-06T16:36:55","modified_gmt":"2024-09-06T14:36:55","slug":"christelle-taraud-de-feminicide-continuum-een-oorlog-machine-gericht-tegen-vrouwen","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/nl\/article\/christelle-taraud-de-feminicide-continuum-een-oorlog-machine-gericht-tegen-vrouwen\/","title":{"rendered":"Christelle Taraud: Het feminicide continu\u00fcm, “een oorlogsmachine gericht tegen vrouwen”."},"content":{"rendered":"\n

Christelle Taraud, een Franse historica en feministe, is lid van het Centre for 19th Century History (Paris 1\/Paris 4 – Sorbonne University). Ze is gespecialiseerd in kwesties van gender en seksualiteit in koloniale ruimten en is de redacteur van F\u00e9minicides. Une histoire mondiale<\/a><\/em> (“Feminicides. Een wereldgeschiedenis”, La D\u00e9couverte, 2022)<\/p>\n\n\n\n

Het woord feminicide is nu wijdverbreid. Hoe wordt het gedefinieerd?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Christelle Taraud:<\/strong> Mijn eigen definitie van feminicide is “de executie van een vrouw omdat ze een vrouw is”. De term stamt uit 1976, toen feministische activisten en onderzoekers uit zo’n veertig verschillende landen in Brussel bijeenkwamen en het eerste Internationale Tribunaal voor Misdaden tegen Vrouwen<\/a> organiseerden.<\/p>\n\n\n\n

Een socioloog, geboren in Zuid-Afrika en woonachtig in de Verenigde Staten, Diana E. H. Russell, wordt gecrediteerd met het concept “vrouwenmoord”. Gebaseerd op het concept van “moord”, bestaat femicide uit het doden van een vrouw omdat ze een vrouw is. Niet alle moorden op vrouwen zijn echter femicide en de patriarchale dimensie moet worden gemobiliseerd om dit te bevestigen. Volgens Russell is de haatmisdaad femicide in feite het topje van een uitgebreid systeem om vrouwen te verpletteren, dat kan worden gedefinieerd als een wereldwijd patriarchaal systeem, maar dat verschillende vormen aanneemt afhankelijk van de periode, de context en de samenleving.<\/p>\n\n\n\n

Dus er is een verschil tussen femicide en <\/strong>feminicide<\/strong><\/a>?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Toen de activisten Brussel verlieten, namen ze het concept met zich mee. Het was snel geacclimatiseerd in sommige delen van de wereld (Latijns-Amerika, het Caribisch gebied, Noord-Europa), veel minder in andere (de Verenigde Staten, Canada, West-Europa).<\/p>\n\n\n\n

In Mexico<\/a>, aan het eind van de jaren tachtig, begonnen zich incidenten voor te doen waarvan aanvankelijk gedacht werd dat het ge\u00efsoleerde incidenten waren. Aan de grens met de Verenigde Staten<\/a>, een van de gevaarlijkste gebieden ter wereld – een zone van migratie, waar zich extreme vormen van kapitalisme ontwikkelden, waaronder toeleveringsfabrieken waar de arbeidsomstandigheden verschrikkelijk waren en waar onder andere drugskartels wijdverbreid waren – begonnen vrouwen te verdwijnen. Geconfronteerd met de passiviteit en het slachtofferverwijt van de Mexicaanse politie, eisten de families verantwoording, vormden ze groepen en trokken ze de aandacht van journalisten en feministische onderzoekers. Op dat moment realiseerden ze zich dat het begrip “vrouwenmoord” niet geschikt was om de Mexicaanse situatie te beschrijven en te analyseren: dit was geen individuele haatmisdaad, maar een massaal fenomeen. De term “vrouwenmoord” werd bedacht en toegeschreven aan de Mexicaanse antropologe en politica Marcela Lagarde y de los R\u00edos.<\/p>\n\n\n\n

Voor Lagarde is vrouwenmoord nauw verbonden met moord, terwijl vrouwenmoord wordt opgevat in relatie tot genocide. <\/p>\n\n\n\n

Lagarde gebruikt vier elementen om het fenomeen te karakteriseren: vrouwenmoord is een collectief misdrijf, waarbij de hele Mexicaanse samenleving betrokken is; het is een massamisdrijf (in een “normale” periode zijn er minstens tien vrouwenmoorden per dag in Mexico); het is een staatsmisdrijf. Net als andere landen zijn de Mexicaanse staat en zijn instellingen (politie, justitie, gevangenissen) patriarchaal: ze geven de slachtoffers de schuld, weigeren de misdaden te onderzoeken en politieagenten zijn soms zelfs de daders van vrouwenmoorden. Tot slot, zegt Lagarde, is dit een misdaad met genocidale neigingen.<\/p>\n\n\n\n

Lagarde had het toen niet over “genocide”. Het was begin jaren negentig en “Genocidestudies<\/a>” had nog niet de status die het nu heeft. In die tijd verwees het begrip genocide nog bijna uitsluitend naar de Holocaust en, daarmee samenhangend, naar de Judeocide. In de jaren negentig kwamen er studies over andere genociden, ook vanuit een vergelijkend perspectief. Dit was ook de periode waarin de Armeense genocide veel prominenter werd besproken en waarin nieuwe genociden plaatsvonden in het voormalige Joegoslavi\u00eb en Rwanda<\/a>. Lagarde baseert zich ook op het concept van ‘necropolitics’, uit het werk van de Kameroense politicoloog Achille Mbembe<\/a>, en het begrip ‘overkill’, gebruikt in de criminologie.<\/p>\n\n\n\n

Wat helpen de begrippen necropolitiek en overkill te verduidelijken?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zowat alle vermoorde vrouwen in Mexico van wie de lichamen zijn gevonden, waardoor zelfs maar een gedeeltelijke forensische analyse mogelijk is, zijn op verschillende manieren om het leven gebracht: sommigen zijn bijvoorbeeld geslagen en gewurgd – wat niet erg gebruikelijk is. Of ze werden blootgesteld aan misbruik dat geen voldoende doodsoorzaak was. Bijvoorbeeld aanranding of seksueel misbruik, zoals meervoudige penetraties, ook met stompe voorwerpen, of verminking van het voortplantingssysteem en de genitali\u00ebn. Of hun gezichten zijn vernietigd, waardoor gezichtsherkenning onmogelijk is. Soms zijn ze onthoofd, in stukken gehakt, verbrand met vuur of zuur.<\/p>\n\n\n\n

Dit laat zien dat niet alleen de fysieke lichamen van deze vrouwen zijn aangevallen, maar ook de identiteit die deze lichamen dragen. In dit geval de vrouwelijke identiteit. Dit betreft zowel cisgender als transgender vrouwen, omdat in dit grote grensgebied een groot aantal sekswerkers, zowel cisgender als transgender, wordt vermoord. Feminicide is daarom een misdaad van op identiteit gebaseerde haat die het product is van een necropolitiek – een politiek van de dood die zich opdringt aan het leven – georkestreerd door de staat met als doel het controleren van gebieden, in dit geval vrouwen.<\/p>\n\n\n\n

Dit staat heel ver af van de definitie die wordt gebruikt in <\/strong>Frankrijk<\/strong><\/a>…  en ook in de meeste Europese landen. Er wordt niet verwezen naar het genocidale karakter van dit fenomeen.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Er zijn maar weinig mensen, zelfs in feministische kringen, die zich interesseren voor de genealogie van dit concept. De publieke opinie in West-Europa begon het woord ‘feminicide’ te gebruiken zonder het stadium van ‘femicide’ te doorlopen, in tegenstelling tot Noord-Europa, waar de term ‘femicide’ vaker wordt gebruikt. De term kwam terug met de #MeToo-beweging, niet uit de Verenigde Staten maar uit Latijns-Amerika, en de twee termen werden samengevoegd.<\/p>\n\n\n\n

In Frankrijk en Europa gebruiken we de term feminicide om een vrouwenmoord te beschrijven. Hoewel ik denk dat het belangrijk is om de oorsprong van woorden – en hun geschiedenis – te kennen, ben ik niet bijzonder gehecht aan het gebruik van het ene of het andere woord. Ik denk dat het belangrijk is om het fenomeen als geheel te benoemen, daarom spreek ik liever over een “feminicide continu\u00fcm”.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
“Mannen zijn bang dat vrouwen hen uitlachen. Vrouwen zijn bang dat mannen hen vermoorden”, Margaret Atwood<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Het genocidale karakter dat Marcela Lagarde y de los Rios oorspronkelijk definieerde, is niet alleen van toepassing op de situatie in Mexico of meer in het algemeen in Amerika. Een vrouwenmoord – hoewel deel van een onmiskenbaar systeem om vrouwen te verpletteren – kan worden beschouwd als een “ge\u00efsoleerde daad”, maar honderden “vrouwenmoorden” maken een “vrouwenmoord”, wat altijd een massamisdaad is.<\/p>\n\n\n\n

Discussies over hoe feminicide te identificeren en te registreren bestaan in Frankrijk, maar ook in andere Europese landen. Maar het feit dat ze niet op dezelfde manier worden geteld, maakt vergelijkingen op Europese schaal erg moeilijk. Wanneer er vergelijkingen worden gemaakt, is er een groot risico dat de gemeenschappelijke noemer zowel de laagste als de minst politieke zal zijn.<\/p>\n\n\n\n

In Itali\u00eb en Spanje wordt bijvoorbeeld gesproken over “structureel geweld”, waaronder ook vrouwenmoorden vallen, zonder dat de genocidale aard van de term in aanmerking wordt genomen.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Absoluut. Het probleem is de schaal. Daarom heb ik het concept van het “feminicide continu\u00fcm” gecre\u00eberd, om de systemische aard van feminicide te laten zien. Femicide en vrouwenmoord zijn slechts het topje van de patriarchale ijsberg. Het concept van het “feminicide continu\u00fcm” maakt het mogelijk om alle vormen van geweld tegen vrouwen te verklaren, van geboorte tot dood.<\/p>\n\n\n\n

Feminicide zal niet worden gestopt als we ons niet bewust worden van wat het toestaat, namelijk structurele ongelijkheden en de straffeloosheid die daarmee gepaard gaat.<\/p>\n\n\n\n

Laat het me uitleggen. Geen enkele man begint als pleger van vrouwenmoorden. De executie van vrouwen is onderdeel van een lange biografie van geweld. Voor een man om een vrouw te doden omdat ze een vrouw is, moet hij zich in een omgeving bevinden waar geweld tegen vrouwen over het algemeen wordt beheerst door een regime van straffeloosheid en waar de staat – en zijn instellingen – actief of passief meewerken.<\/p>\n\n\n\n

Dit geweld moet worden gezien als onderdeel van een stroom die, naar mijn mening, niet in volgorde van belangrijkheid kan worden gerangschikt. Moord is in absolute zin niet ernstiger dan belediging, omdat beide voortkomen uit dezelfde dodelijke logica. De man die een vrouw vermoordt, zal vooraf talloze gewelddaden hebben gepleegd die door de maatschappij als ‘aanvaardbaar’ worden beschouwd – omdat ze alledaags en gebagatelliseerd zijn – en zal daarom nooit gearresteerd zijn. Deze gewelddaden zijn beschreven als “micro-agressies”.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
‘Feminicide zal niet worden gestopt als we ons niet bewust worden van wat het mogelijk maakt, namelijk structurele ongelijkheden en de straffeloosheid die ermee gepaard gaat’<\/strong><\/h5>\n\n\n\n
\n\n\n\n

En vrouwen zijn vaak de eersten die het bagatelliseren. “Ik werd op straat weer uitgescholden voor ‘vuile hoer’. Ik zei niets omdat ik haast had, ik kan niet de hele tijd in oorlog zijn, ik was bang…” Zoals de grote Canadese schrijfster Margaret Atwood zegt: “Mannen zijn bang dat vrouwen hen uitlachen. Vrouwen zijn bang dat mannen hen zullen vermoorden”. Mannen zijn gewend om vrouwen aan te vallen door ze te beledigen en aan te raken zonder hun toestemming, op school, op het werk en op straat. Mannen zijn ook gewend aan de cultuur van incest en verkrachting… Aan het einde van de keten staan mannen die zichzelf toestaan vrouwen te vermoorden. Dit alles wordt geaccentueerd door onze culturele gewoonten, zowel legaal als illegaal, van literatuur tot film en pornografie. Het is een oorlogsmachine gericht tegen vrouwen.<\/p>\n\n\n\n

Wat kunnen we doen om deze situatie te veranderen?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Op de lange termijn moeten we af van de logica van onderdrukking\/bestraffing, omdat die ten diepste patriarchaal is. De kardinale waarde van hegemoniale mannelijkheid is geweld en dit moet voortdurend worden benadrukt. Het loslaten van de repressieve logica moet echter niet ten koste gaan van de slachtoffers – en hun families – maar met een constante zorg voor herstel, een voorwaarde voor individuele en collectieve wederopbouw.<\/p>\n\n\n\n

Het verhogen van gevangenisstraffen zal het probleem niet oplossen, zoals we weten. Vooral omdat repressief beleid vaak gepaard gaat met culturalistische en racistische vertogen die bepaalde mannen boven anderen plaatsen. In de 19e eeuw werden in Europa blanke proletari\u00ebrs gestigmatiseerd. Vandaag de dag wordt het geracialiseerde nieuwe proletariaat gestigmatiseerd. Dit is maar al te gemakkelijk, het ontwijkt de discussie over het geweld van de heersende klassen en herinnert aan de systemische aard van het “continu\u00fcm van vrouwenmoorden”: alle leeftijdsgroepen, alle etnisch-confessionele categorie\u00ebn, alle sociale achtergronden en natuurlijk alle beroepen worden getroffen.<\/p>\n\n\n\n

Op korte termijn moeten we dus beter rekening houden met geweld in het hele vrouwelijke continu\u00fcm: we moeten vrouwen geloven en beschermen. Dit betekent een totale verandering van paradigma. Zo is verkrachting het enige misdrijf waarbij het slachtoffer zich voortdurend moet verantwoorden: wanneer je gsm wordt gestolen, wil niemand weten onder welke omstandigheden je hem gebruikte. Voor verkrachtingsslachtoffers daarentegen wordt de context in twijfel getrokken, het gebruik van drugs of alcohol, het al dan niet hebben van een partner, hoe je gekleed was, het tijdstip en de locatie…<\/p>\n\n\n\n

Hoe gaan we van de korte termijn naar de lange termijn? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ik ben een groot voorstander van vrouwenpolitiek. Natuurlijk zijn we niet “van nature” welwillend. Maar onze gendersocialisatie is heel krachtig: we zijn heel goed gedomesticeerd, vooral op het gebied van zorg<\/em>. Hierdoor zijn we over het algemeen socialer en gezelliger dan mannen. In die zin betekent het steunen van vrouwenpolitiek het bevorderen van een meer zorgzame, empathische en inclusieve samenleving.<\/p>\n\n\n\n

Dit is volgens mij de enige manier om levensvatbare samenlevingen te cre\u00ebren. Door dit te zeggen leg ik de link tussen feminicide en ecocide. Vrouwen waren de eerste koloni\u00ebn, omdat de mensheid zich ontwikkelde toen mannen de macht over de baarmoeder van vrouwen begonnen over te nemen. Dat was de eerste grens. Alle andere machtsregimes liggen in het verlengde van deze elementaire matrix, inclusief racistisch en kapitalistisch geweld. Voordat er menselijke samenlevingen waren in de strikte zin van het woord – voordat er kasten, klassen en rassen waren – was er geweld tegen vrouwen, vanaf het allereerste begin van onze soort.<\/p>\n\n\n\n

Vertaald door Ciar\u00e1n Lawless<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dingen een naam geven is hun geschiedenis schrijven. Het geeft ze ook een bestaan. Een interview met historica Christelle Taraud over het verschil tussen “feminicide” en “f\u00e9micide”: de geschiedenis van een woord dat geboren wordt in Brussel in de jaren 1970, getuigt van de moorden op vrouwen in Mexico in de jaren 1980 en terugkeert met #MeToo.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30090,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-30123","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/30123","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30090"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30123"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30123"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=30123"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}