{"id":18260,"date":"2024-01-02T13:35:00","date_gmt":"2024-01-02T12:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/?post_type=article&#038;p=18260"},"modified":"2024-09-06T16:42:09","modified_gmt":"2024-09-06T14:42:09","slug":"kowal-w-historii-iii-rp-kobiety-odegraly-duza-role-w-dyplomacji","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/article\/kowal-w-historii-iii-rp-kobiety-odegraly-duza-role-w-dyplomacji\/","title":{"rendered":"Kowal: W historii III RP kobiety odegra\u0142y du\u017c\u0105 rol\u0119 w dyplomacji"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Micha\u0142 Sutowski: Kto b\u0119dzie teraz okre\u015bla\u0142 polsk\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105? Przez ostatnie osiem lat to nie by\u0142 MSZ ani premier, centrum dyspozycyjne by\u0142o na Nowogrodzkiej. Dok\u0105d przesunie si\u0119 teraz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pawe\u0142 Kowal:<\/strong>&nbsp;Od polityki zagranicznej jest rz\u0105d, a b\u0119dzie j\u0105 prowadzi\u0142 minister spraw zagranicznych, wsp\u00f3lnie z premierem, to zosta\u0142o wyra\u017anie powiedziane w expos\u00e9. W sprawach europejskich oczywist\u0105 rol\u0119 odegra minister Adam Sz\u0142apka.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>O\u015brodek rz\u0105dowy, tak\u017ce za spraw\u0105 personali\u00f3w, mo\u017ce by\u0107 sp\u00f3jny i dzieli\u0107 si\u0119 prac\u0105 funkcjonalnie, ok. Ale jest jeszcze prezydent. Raz, \u017ce ma do tego uprawnienia konstytucyjne, a dwa, \u017ce ustawa sprzed paru tygodni nada\u0142a mu dodatkowe kompetencje. No i trzy \u2013 kilka polskich rz\u0105d\u00f3w mia\u0142o ju\u017c tradycj\u0119 \u201ewojen o krzes\u0142o\u201d\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ustawa prezydencka, o kt\u00f3rej mowa, jest przecie\u017c niekonstytucyjna. Prezydent w warunkach kohabitacji powinien wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z rz\u0105dem. Natomiast mo\u017ce wykonywa\u0107 funkcje okre\u015blone w konstytucji, zwi\u0105zane z reprezentacj\u0105, osobist\u0105 perswazj\u0105 na arenie mi\u0119dzynarodowej na rzecz polskiej racji stanu. Czasami jest to wr\u0119cz wskazane i pomocne.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Na przyk\u0142ad kiedy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Na przyk\u0142ad w relacjach z niekt\u00f3rymi pa\u0144stwami wschodnimi, gdzie systemy w\u0142adzy s\u0105 silnie prezydenckie. Wtedy osobiste wsparcie prezydenta bardzo pomaga \u2013 nie m\u00f3wi\u0119 tu nawet o&nbsp;<a href=\"https:\/\/krytykapolityczna.pl\/temat\/ukraina\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ukrainie<\/a>, gdzie sytuacja jest bardziej skomplikowana, ale s\u0105 dla nas takie wa\u017cne pa\u0144stwa w Azji \u015arodkowej, jak na przyk\u0142ad Kazachstan, gdzie szczebel prezydencki zawsze odgrywa du\u017c\u0105 rol\u0119. Ale to si\u0119 zawsze dzieje w oparciu o polityk\u0119 rz\u0105du, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 prezydent prezentuje pa\u0144stwowe stanowisko, kt\u00f3re jednak formu\u0142uje rz\u0105d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ja rozumiem, co m\u00f3wi konstytucja, ale konflikty o krzes\u0142o \u2013 czyli o to, kto ma reprezentowa\u0107 Polsk\u0119 w Unii Europejskiej \u2013 zdarza\u0142y si\u0119 ju\u017c w warunkach du\u017co mniej ostrego konfliktu ni\u017c dzi\u015b.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nie ma konfliktu o krzes\u0142o, premier polecia\u0142 na Rad\u0119 Europejsk\u0105 i siedzia\u0142 na odpowiednim krze\u015ble. By\u0142 tam jako w\u0142a\u015bciwy reprezentant Polski.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rz\u0105d i prezydent to dwaj gracze, jest jeszcze parlament i jego Komisja Spraw Zagranicznych, kt\u00f3rej pan przewodniczy. Zn\u00f3w, przez ostatnie osiem lat nie wydawa\u0142a si\u0119 szczeg\u00f3lnie potrzebna\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Komisja ma tworzy\u0107 platform\u0119 parlamentarn\u0105 do mocnego, spo\u0142ecznego uzasadnienia polityki zagranicznej rz\u0105du. B\u0119dziemy m\u00f3wi\u0107 o niej na zewn\u0105trz na arenie mi\u0119dzynarodowej, a teraz jest ogromne zainteresowanie zmianami w Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00f3wi\u0107, nie prowadzi\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Polityk\u0119 zagraniczn\u0105 prowadzi rz\u0105d, kropka. Kluczowy jest minister spraw zagranicznych. Natomiast jako parlamentarzysta i jej szef zamierzam sprawi\u0107, by Komisja Spraw Zagranicznych \u2013 tak jak w wielu dojrza\u0142ych demokracjach \u2013 by\u0142a traktowana jako specjalne cia\u0142o parlamentarne, kt\u00f3re w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b anga\u017cuje si\u0119 w popieranie, uzasadnianie dzia\u0142a\u0144 rz\u0105du. Chodzi o to, by korzysta\u0107 tak\u017ce z poparcia parlamentarnego polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy normalnie s\u0105 przeciw polityce rz\u0105du, ale w kwestiach bezpiecze\u0144stwa i polityki zagranicznej s\u0105 gotowi zrobi\u0107 wyj\u0105tek. Komisja jest dobrym miejscem na takie aktywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ale czy to \u201epopieranie, uzasadnianie dzia\u0142a\u0144 rz\u0105du\u201d to znaczy, \u017ce cz\u0142onkowie komisji b\u0119d\u0105 na zewn\u0105trz powtarzali, \u017ce rz\u0105d ma racj\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nie, to znaczy, \u017ce mamy wizj\u0119 spo\u0142ecznej polityki zagranicznej, a wi\u0119c tak\u0105, w kt\u00f3rej sam resort spraw zagranicznych, premier i ca\u0142y rz\u0105d wype\u0142niaj\u0105 swoje obowi\u0105zki. W nowoczesnym \u015bwiecie jednak stosunki mi\u0119dzynarodowe to tak\u017ce co\u015b wi\u0119cej: think tanki, organizacje spo\u0142eczne, Ko\u015bcio\u0142y, organizacje pomocowe, konsulowie honorowi\u2026 Jest jeszcze ca\u0142a sfera paradyplomacji \u2013 czyli wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzynarodowej realizowanej przez samorz\u0105dy. To wszystko mo\u017ce wzmacnia\u0107 skuteczno\u015b\u0107 naszej tradycyjnej polityki zagranicznej. A wiele z tych r\u00f3l w naturalny spos\u00f3b pasuje do misji parlamentu.<\/p>\n\n\n\n<p>Do tego rol\u0105 pos\u0142\u00f3w reprezentuj\u0105cych wi\u0119kszo\u015b\u0107 jest tak\u017ce wyja\u015bnianie polityki rz\u0105du, opowiadanie o niej w zrozumia\u0142y spos\u00f3b opinii publicznej. Dlatego te\u017c ja sam mocno anga\u017cuj\u0119 si\u0119 w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych \u2013 \u017ceby ludzie widzieli, \u017ce spotkania z dyplomatami, liderami opinii, organizacjami spo\u0142ecznymi, to nie s\u0105 kawusie i pogaduszki, tylko dodatkowy instrument dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A co pose\u0142 mo\u017ce, czego nie mo\u017ce rz\u0105d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>To z kolei kwestia dyplomacji parlamentarnej. Chodzi mi\u0119dzy innymi o to, \u017ce przez parlament mog\u0105 zaistnie\u0107 kontakty, kt\u00f3re z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w by\u0142yby niezr\u0119czne na poziomie rz\u0105du \u2013 dobrym przyk\u0142adem jest Tajwan. Poza tym tak\u017ce tu, na miejscu musimy dociera\u0107 do \u015brodowisk, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 polityk\u0105 zagraniczn\u0105 w Polsce. A to jest bardzo absorbuj\u0105ce, szczeg\u00f3lne zadanie, na kt\u00f3re z natury rzeczy minister czy premier nie maj\u0105 za du\u017co czasu.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlatego w\u0142a\u015bnie my to zrobimy \u2013 b\u0119dziemy np. zaprasza\u0107 think tanki na posiedzenie Komisji Spraw Zagranicznych, \u017ceby ludzie maj\u0105cy ogromn\u0105 wiedz\u0119 i dobre kontakty na \u015bwiecie wiedzieli na bie\u017c\u0105co, co si\u0119 dzieje w kwestiach polityki mi\u0119dzynarodowej w Sejmie i sami mieli kontakt z polskim rz\u0105dem. Dot\u0105d takiego forum nie by\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A to nie b\u0119d\u0105 znowu spotkania zawsze tych samych pan\u00f3w co przed 2015 rokiem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nie, bo te\u017c i wa\u017cnym elementem, na kt\u00f3rym mi zale\u017cy, jest pozytywna odpowied\u017a na postulat wi\u0119kszej obecno\u015bci kobiet w polityce zagranicznej, czyli trend, kt\u00f3ry nazywa si\u0119&nbsp;<a href=\"https:\/\/krytykapolityczna.pl\/swiat\/fundacja-im-heinricha-bolla-raport-czy-kobiety-uratuja-swiatfeminizm-jako-nowy-europeizm\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">feministyczn\u0105 polityk\u0105 zagraniczn\u0105<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiem, \u017ce w historii III RP kobiety odegra\u0142y du\u017c\u0105 rol\u0119 w dyplomacji \u2013 wspomn\u0119 tylko ambasadork\u0119 w Watykanie Hann\u0119 Suchock\u0105, ambasadork\u0119 w Hiszpanii i Czechach Gra\u017cyn\u0119 Bernatowicz i Barbar\u0119 Tuge-Ereci\u0144sk\u0105, kt\u00f3ra kierowa\u0142a plac\u00f3wkami w Szwecji, Danii, Wielkiej Brytanii czy na Cyprze. Wiele si\u0119 sam od nich nauczy\u0142em. Ale wiem te\u017c, \u017ce dzisiaj potrzeba czego\u015b wi\u0119cej \u2013 dlatego komisja rozpocznie dialog na ten temat z organizacjami spo\u0142ecznymi, b\u0119dziemy analizowa\u0107 do\u015bwiadczenia Szwecji i Niemiec, a tak\u017ce innych kraj\u00f3w. Jestem na to otwarty.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A co w\u0142a\u015bciwie chcemy uzyska\u0107 w polityce zagranicznej? Premier w swoim expos\u00e9 jako pierwszy cel wymieni\u0142 lobbowanie na rzecz podtrzymania i wzmocnienia pomocy militarnej, politycznej i gospodarczej pomocy Zachodu dla Ukrainy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>To wynika z g\u0142\u00f3wnej osi expos\u00e9 premiera Donalda Tuska, kt\u00f3r\u0105 by\u0142o bezpiecze\u0144stwo. Bo to bezpiecze\u0144stwo jest dzisiaj g\u0142\u00f3wn\u0105 emocj\u0105 spo\u0142eczn\u0105, a jego problem jest g\u0142\u00f3wnym zagadnieniem politycznym. Kr\u00f3tkoterminowo, taktycznie, a wi\u0119c to kwestia tego, by Ukrai\u0144cy mogli ruszy\u0107 na froncie, co niestety si\u0119 praktycznie nie uda\u0142o w tym roku. Ale te\u017c \u015bredniookresowo, gdzie zale\u017cy nam szczeg\u00f3lnie, \u017ceby chroni\u0107 granice Unii na wschodzie. A d\u0142ugofalowo, strategicznie chodzi rzecz jasna o to, by w warunkach, kiedy g\u0142\u00f3wnym wyzwaniem jest bezpiecze\u0144stwo, pouk\u0142ada\u0107 pa\u0144stwo na nowo po okresie autorytarnych pisowskich rz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>No to po kolei. Co w kwestii bezpiecze\u0144stwa w kr\u00f3tkim okresie mo\u017cemy wylobbowa\u0107 na Zachodzie w sytuacji, kiedy sam prezydent Ze\u0142enski nie jest w stanie prze\u0142ama\u0107 wewn\u0119trznego sporu politycznego w&nbsp;<a href=\"https:\/\/krytykapolityczna.pl\/temat\/usa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">USA<\/a>? Przecie\u017c Ukraina i 60 mld pomocy dla niej sta\u0142y si\u0119 zak\u0142adnikami sporu republikan\u00f3w z demokratami, a w\u0142a\u015bciwie Trumpa z demokratami o mur na granicy z Meksykiem.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Powinni\u015bmy si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 do tego sporu i przekonywa\u0107, \u017ce to nie jest kwestia \u201epomocy Ukrainie\u201d, tylko sprawa bezpiecze\u0144stwa ca\u0142ej Europy \u015arodkowej i Zachodu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ale co republikan\u00f3w obchodzi bezpiecze\u0144stwo Europy \u015arodkowej? Ich obchodzi mur i zwyci\u0119stwo Trumpa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Argument jest prosty: te wydatki nie wp\u0142ywaj\u0105 w \u017caden spos\u00f3b na wyposa\u017cenie granicy z Meksykiem.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>To \u017caden argument, bo dla nich wydatki na dozbrojenie Ukrainy to d\u017awignia argumentacyjna, a nie \u017ar\u00f3d\u0142o problemu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Im bardziej kto\u015b ci m\u00f3wi, \u017ce czego\u015b si\u0119 nie da, tym bardziej w polityce musisz nalega\u0107, \u017ceby si\u0119 da\u0142o. Argumenty z zakresu bezpiecze\u0144stwa le\u017c\u0105 na stole i s\u0105 oczywiste. Republikanie nie maj\u0105 faktycznego problemu ze swoimi wyborcami, je\u015bli chodzi o Ukrain\u0119 \u2013 co najwy\u017cej mog\u0105 go wykreowa\u0107. Nasz\u0105 rol\u0105 jest m\u00f3wi\u0107 im, by nie szli w t\u0119 stron\u0119, bo to nie ma sensu. Zreszt\u0105 ci republikanie, z kt\u00f3rymi rozmawiam, najcz\u0119\u015bciej sami to ju\u017c wiedz\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy nie jest tak, \u017ce skoro sukces Ukrainy na froncie tak bardzo zale\u017cy od pomocy USA, to w Europie lobbowanie na jej rzecz jest zupe\u0142nie wt\u00f3rne wobec tego, co si\u0119 uzyska w Waszyngtonie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Jeszcze raz: tu nie ma czego\u015b takiego jak \u201epomoc dla Ukrainy\u201d, tu w istocie chodzi o pomaganie sobie. Je\u017celi si\u0119 komu\u015b nie po\u0142\u0105czy w g\u0142owie \u201esprawa Ukrainy\u201d z bezpiecze\u0144stwem jego w\u0142asnej rodziny za dwa czy pi\u0119\u0107 lat, to niczego nie zdzia\u0142a. Naszym wyzwaniem jest taka praca nad politycznymi g\u0142owami w Europie, \u017ceby si\u0119 w nich te dwa kabelki po\u0142\u0105czy\u0142y. Je\u015bli opowiadasz o jakiej\u015b abstrakcyjnej \u201epomocy Ukrainie\u201d, to zupe\u0142nie dopuszczalna odpowied\u017a polityka du\u0144skiego czy holenderskiego b\u0119dzie brzmia\u0142a\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201eA dlaczego nie pom\u00f3c Gazie\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>No na przyk\u0142ad. Wiele jest strasznych konflikt\u00f3w na \u015bwiecie, nieprawda\u017c?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ja rozumiem, \u017ce to nie chodzi tylko o nich, to chodzi o nas, o nasze bezpiecze\u0144stwo, kraj\u00f3w&nbsp;<a href=\"https:\/\/krytykapolityczna.pl\/temat\/ue\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Unii Europejskiej<\/a>. Ale jakie argumenty ma w tej kwestii nowy rz\u0105d, kt\u00f3rych nie mia\u0142 lub nie chcia\u0142 zastosowa\u0107 rz\u0105d Prawa i Sprawiedliwo\u015bci? Co daje nam prze\u0142o\u017cenie na partner\u00f3w zachodnich w tej sprawie? W jakim sensie ten rz\u0105d zrobi r\u00f3\u017cnic\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>On jej nie musi robi\u0107, ona ju\u017c jest. Bo ten rz\u0105d stabilizuje Zach\u00f3d, a tamten rz\u0105d destabilizowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>I to wystarczy? Te same argumenty wypowiadane przez bardziej wiarygodnego aktora zrobi\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>To chyba wida\u0107 w sprawie pieni\u0119dzy z KPO \u2013 wiarygodna polityczna obietnica i pokazany plan doj\u015bcia do rozwi\u0105zania problemu za\u0142atwiaj\u0105 spraw\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>W sprawie KPO dzia\u0142a inna logika \u2013 tamten rz\u0105d chcia\u0142 podporz\u0105dkowa\u0107 s\u0105downictwo, ten nie, i zak\u0142adam, \u017ce spr\u00f3buje naprawi\u0107 sytuacj\u0119. Ale dlaczego nasza pozycja w kwestii bezpiecze\u0144stwa na wschodzie mia\u0142aby si\u0119 teraz radykalnie wzmocni\u0107? Bo jeste\u015bmy bardziej wiarygodni w sprawie praworz\u0105dno\u015bci?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tak to dzia\u0142a, \u017ce musisz mie\u0107 wiarygodno\u015b\u0107 na zachodzie, \u017ceby pomaga\u0107 sobie na wschodzie \u2013 co w tym kontrowersyjnego?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>To, \u017ce interesy bezpiecze\u0144stwa Holendr\u00f3w, a jeszcze bardziej W\u0142och\u00f3w i Hiszpan\u00f3w w kwestii Wschodu nie musz\u0105 si\u0119 pokrywa\u0107 z naszymi. Oni przecie\u017c zak\u0142adaj\u0105, \u017ce Putin jest, jaki jest, faktycznie wariat, no ale na Berlin czy Amsterdam przecie\u017c bomb nie zrzuci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ich w\u0142asne think tanki pisz\u0105 im ju\u017c wyra\u017anie, \u017ce nie mo\u017cna Putinowi da\u0107 czasu na dozbrojenie ani na przegrupowanie. Co trzeba, kurcz\u0119, jeszcze zrobi\u0107, \u017ceby to dotar\u0142o do zamkni\u0119tych g\u0142\u00f3w? Wystarczy przecie\u017c, \u017ce to zrozumiej\u0105. Zn\u00f3w, bardzo du\u017co zale\u017cy od j\u0119zyka \u2013 za du\u017co jest tego \u201epomagactwa\u201d w narracji i to niew\u0142a\u015bciwie orientuje uwag\u0119 polityk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A co, je\u015bli ameryka\u0144ski Kongres si\u0119 nie dogada w sprawie pomocy na Ukrain\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dogada si\u0119, tak\u017ce dlatego, \u017ce pomoc wojskowa dla Ukrainy jest w pakiecie z pomoc\u0105 dla Izraela. Problem w tym, co b\u0119dzie dalej. Trzeba si\u0119 zastanowi\u0107, ile jeszcze mo\u017cna uzyska\u0107 od Kongresu przed faktycznym rozpocz\u0119ciem ameryka\u0144skiej kampanii prezydenckiej. W ka\u017cdym razie to, co si\u0119 dzieje teraz, okre\u015bla mo\u017cliwo\u015bci na froncie obrony przed Rosj\u0105 w 2024 roku. W ka\u017cdym wariancie b\u0119dzie to jeszcze rok na starych zasadach, nawet gdyby spe\u0142ni\u0142 si\u0119 najczarniejszy scenariusz i wygra\u0142 Trump oraz zdecydowa\u0142 si\u0119 zmieni\u0107 polityk\u0119 USA wzgl\u0119dem Rosji.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy chodzi o to, \u017ce Ukrai\u0144cy maj\u0105 list\u0119 oczekiwa\u0144 co do konkretnych rodzaj\u00f3w wsparcia i broni \u2013 i po prostu powinni\u015bmy naciska\u0107, \u017ceby je dostali, czy te\u017c mamy tu swoj\u0105 dodatkow\u0105 agend\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mamy \u2013 chodzi o to, co z tego mo\u017cna wyprodukowa\u0107 w Polsce. Powinni\u015bmy mie\u0107 w tym kontek\u015bcie w\u0142asn\u0105 agend\u0119 przemys\u0142ow\u0105 i stara\u0107 si\u0119, aby cz\u0119\u015b\u0107 uzbrojenia i amunicji dla Ukrainy powstawa\u0142a tutaj. To jeden z element\u00f3w zmiany podej\u015bcia, bo jest oczywiste, \u017ce za PiS oni nie byli w stanie tego powi\u0105za\u0107. PiS-owcy nie rozumieli bowiem jednego podstawowego faktu, \u017ce niemal ka\u017cdy z element\u00f3w wsparcia dla Ukrainy mo\u017ce mie\u0107 pozytywne skutki dla polskiego biznesu. \u017be te elementy mog\u0105 budowa\u0107 miejsca pracy w Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ale to chyba nie tylko PiS-owskie stanowisko, \u017ce jednak gospodarcze interesy polskie i ukrai\u0144skie w r\u00f3\u017cnych sprawach s\u0105 rozbie\u017cne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nie, to wynika ze sposobu my\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zbo\u017ce?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Prosz\u0119 bardzo: rzekomo obiektywna \u201esprzeczno\u015b\u0107 interes\u00f3w\u201d polega\u0142a na tym, \u017ce ukrai\u0144skie zbo\u017ce na eksport, kt\u00f3re mia\u0142o by\u0107 przewo\u017cone tranzytem przez Polsk\u0119, by\u0142o tanio sprzedawane zaprzyja\u017anionym z obozem w\u0142adzy firmom. By\u0107 mo\u017ce kto\u015b po drodze za\u0142apa\u0142 si\u0119 przypadkiem, ale co do zasady, trzeba by\u0142o mie\u0107 doj\u015bcia i wiedz\u0119 o tej \u201emo\u017cliwo\u015bci\u201d, a w zwi\u0105zku z tym uczestniczy\u0107 w procederze. Inaczej m\u00f3wi\u0105c\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>To nie by\u0142a \u201ezawodno\u015b\u0107 rynku\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nie, to by\u0142 uk\u0142ad oligarchiczny. Zawsze w czasach wojen cz\u0119\u015b\u0107 ludzi chce si\u0119 upa\u015b\u0107 na czyim\u015b nieszcz\u0119\u015bciu i zawsze rol\u0105 pa\u0144stwa jest zagrodzi\u0107 im drog\u0119. Nie jest przypadkiem, \u017ce Robert Telus jako minister rolnictwa w rz\u0105dzie Mateusza Morawieckiego nigdy nie ujawni\u0142 listy firm, kt\u00f3re na tym skorzysta\u0142y \u2013 cho\u0107 to obiecywa\u0142. Tymczasem nale\u017ca\u0142o to ukrai\u0144skie zbo\u017ce bezpiecznie przetransportowa\u0107 nad Ba\u0142tyk i zarobi\u0107 na tranzycie, a nie blokowa\u0107 granic\u0119. Nale\u017ca\u0142o pokaza\u0107, \u017ce Polska ma zdolno\u015b\u0107 do szybkiej reorganizacji tranzytu i zarabiania.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A to by\u0142a sytuacja z cyklu: g\u0142upota czy sabota\u017c?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Z cyklu: ch\u0119\u0107 zarobku. W ich bezpo\u015brednim otoczeniu, mocno ju\u017c zoligarchizowanym, pojawi\u0142a si\u0119 okazja do zysku, a pa\u0144stwowy interes nie mia\u0142 ju\u017c znaczenia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zbo\u017ce to niejedyny konfliktowy temat \u2013 polscy przewo\u017anicy m\u00f3wi\u0105 o nieuczciwej konkurencji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tyle \u017ce nie z Ukrainy. W czasie, kiedy zlikwidowano licencje dla ukrai\u0144skich przewo\u017anik\u00f3w, PiS-owcy wydali trzy razy wi\u0119cej licencji ni\u017c normalnie dla wszystkich innych \u2013 np. Bia\u0142orusin\u00f3w czy Rosjan, kt\u00f3rzy musz\u0105 mie\u0107 licencj\u0119, \u017ceby pracowa\u0107 w Polsce \u2013 po czym\u2026 og\u0142osili, \u017ce jest kryzys na rynku przewozowym. A to znaczy, \u017ce przyczyn\u0105 kryzysu w zasadniczym stopniu by\u0142a polityka PiS-owska, kt\u00f3ra bardzo przypomnia\u0142a polityk\u0119 wizow\u0105: im bardziej krzyczeli, \u017ce trzeba chroni\u0107 polski rynek, tym bardziej absurdalnie wydawali licencje, znacz\u0105co powy\u017cej tego, co by\u0142o w normie rocznej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czyli nie by\u0142o obiektywnego konfliktu interes\u00f3w, w kt\u00f3rym ta\u0144si przewo\u017anicy z Ukrainy wypieraj\u0105 polskich?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>By\u0142 problem do rozwi\u0105zania w prosty spos\u00f3b: nale\u017ca\u0142o nie wydawa\u0107 dodatkowych licencji i dok\u0142adnie sprawdza\u0107 transport na terenie Polski, \u017ceby zobaczy\u0107, czy dochodzi do kabota\u017cu, czyli faktycznego przejmowania rynku na terenie Unii Europejskiej. Z dotychczasowych efekt\u00f3w dzia\u0142ania inspekcji drogowych wynika, \u017ce to zjawisko oceniano na oko\u0142o 1 proc. przewoz\u00f3w. Ale powstaje pytanie, dlaczego faktycznie rz\u0105d PiS ograniczy\u0142 kontrole. To przecie\u017c rz\u0105d polski mia\u0142 zadba\u0107 o interesy szczeg\u00f3lnie mniejszych firm przewozowych \u2013 ale je zignorowali, a potem udawali niewinnych. Nie bez powodu na polskiej granicy stali przewo\u017anicy, kt\u00f3rzy reprezentowali 8 tysi\u0119cy ci\u0119\u017car\u00f3wek, a w Polsce jest ich \u0142\u0105cznie 400 tysi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Do zablokowania granicy z Ukrain\u0105 wystarczy\u0142o.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wystarczy\u0142o ze wzgl\u0119du na PiS-owskie podej\u015bcie do polityki wschodniej, kt\u00f3re by\u0142o w ostatniej fazie oparte ju\u017c tylko na ch\u0119ci szybkiego zysku lub na podburzaniu nastroj\u00f3w antyukrai\u0144skich, ale nie na interesach kraju.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A te jak by pan zdefiniowa\u0142?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wyj\u015b\u0107 do Unii Europejskiej z inicjatyw\u0105 dodatkowych \u015brodk\u00f3w na popraw\u0119 jako\u015bci korytarzy transportowych, budowa\u0107 magazyny i zarabia\u0107. Bo inaczej inni wype\u0142ni\u0105 t\u0119 pr\u00f3\u017cni\u0119. Przecie\u017c je\u015bli niedro\u017cne jako kana\u0142 eksportu pszenicy jest Morze Czarne, to logiczne, \u017ce zbo\u017ce pojedzie przez Morze Ba\u0142tyckie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Powiedzmy w takim razie o jeszcze jednej granicy. Bo ja jestem bardzo ciekaw, co mia\u0142 na my\u015bli premier Tusk, jak m\u00f3wi\u0142 o tym, \u017ce granice maj\u0105 by\u0107 szczelne, ale \u017ce mo\u017cna to zrobi\u0107 po ludzku. Co to konkretnie znaczy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ja to t\u0142umacz\u0119 wszystkim od pocz\u0105tku kryzysu granicznego: nie ma takiego rz\u0105du, kt\u00f3ry chce utrzyma\u0107 w\u0142adz\u0119 i nie pilnuje granicy. Efektywno\u015b\u0107 w jej ochronie, szczeg\u00f3lnie je\u015bli jest to granica Unii Europejskiej, jest zupe\u0142nie podstawowa i dla istnienia rz\u0105du, i dla funkcjonowania pa\u0144stwa. Nieskuteczno\u015b\u0107 w tej sprawie b\u0119dzie os\u0142abia\u0107 pozycj\u0119 polskich w\u0142adz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201eNieskuteczno\u015b\u0107\u201d rozumiem w ten spos\u00f3b, \u017ce ludzie nie powinni przechodzi\u0107 przez granic\u0119, a jednak przechodz\u0105. Ale tam jest inny problem, kt\u00f3ry polega na tym, \u017ce na tej granicy, czy w pobli\u017cu tej granicy ludzie umieraj\u0105, tak\u017ce bezpo\u015brednio w efekcie dzia\u0142a\u0144 stra\u017cy granicznej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nie powinni tam umiera\u0107. To znaczy tyle, \u017ceby nie robi\u0107 pushback\u00f3w, a jednocze\u015bnie efektywnie pilnowa\u0107 granicy. To nie jest \u017caden diabelski dylemat, z kt\u00f3rego \u201enie da si\u0119 wyj\u015b\u0107\u201d. W zale\u017cno\u015bci od ukszta\u0142towania terenu i warunk\u00f3w atmosferycznych, przy pomocy bariery elektronicznej i systemu reagowania lub bariery fizycznej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>I bariera ma by\u0107 na tyle skuteczna, \u017ceby nikt jej nie przekroczy\u0142.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tak, w ochronie granicy chodzi o to, \u017ceby nikt jej nielegalnie nie przekroczy\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A je\u015bli jednak przekroczy? To z powrotem za p\u0142ot?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nie, wtedy trzeba sytuacj\u0119 ogarn\u0105\u0107 formalnie, zgodnie z prawem i sprawdzi\u0107, jaki konkretna osoba ma status, i podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, co dalej. Oczywi\u015bcie, stra\u017c graniczna musi si\u0119 zachowywa\u0107 zgodnie ze \u015bcis\u0142ymi procedurami, w tym mo\u017cliwe, \u017ce tak\u017ce dodatkowe procedury w sytuacjach szczeg\u00f3lnych \u2013 jak post\u0119powa\u0107 z kobiet\u0105 w ci\u0105\u017cy, jak z dzieckiem, jak z doros\u0142ym m\u0119\u017cczyzn\u0105, a jak w przypadku bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia, w tym zagro\u017cenia \u017cycia stra\u017cnika. Nie ma natomiast mowy o tym, \u017ceby\u015bmy przestali chroni\u0107 granic\u0119 lub przymkn\u0119li oko na skuteczno\u015b\u0107 ochrony. To zawsze jest pow\u00f3d wzrostu nastroj\u00f3w radykalnych w spo\u0142ecze\u0144stwie i zwyci\u0119stw populist\u00f3w. Mechanizm jest prosty: kto relatywizuje kwesti\u0119 ochrony granicy, prowadzi do zwyci\u0119stwa w swoim pa\u0144stwie populist\u00f3w, faszyst\u00f3w i innych takich, a sw\u00f3j kraj ma\u0142ymi kroczkami wycofuje ze strefy Schengen.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A jaka ma by\u0107 rola Frontexu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119ksza ni\u017c dot\u0105d \u2013 jeden z wniosk\u00f3w po kryzysach ostatnich lat jest taki, \u017ce nale\u017cy wzmocni\u0107 Frontex, ale nie urz\u0119dnikami, tylko funkcjonariuszami granicznymi. Tak samo jak wynikiem kryzysu covidowego powinno by\u0107 wzmocnienie wsp\u00f3lnej europejskiej polityki w dziedzinie zdrowia, tak samo skutkiem kryzys\u00f3w granicznych powinna by\u0107 rozbudowa Frontexu i jego wi\u0119ksze uprawnienia, je\u015bli chodzi o koordynacj\u0119 dzia\u0142a\u0144 pa\u0144stw unijnych. A co wi\u0119cej, tak\u017ce wi\u0119ksze prawa Frontexu do ochrony granicy z w\u0142asnej inicjatywy \u2013 skoro to wsp\u00f3lna granica Unii.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>W niedawnej rozmowie z \u201eRzeczpospolit\u0105\u201d m\u00f3wi\u0142 pan o ca\u0142o\u015bciowej odnowie relacji z Ukrain\u0105. Co to ma konkretnie znaczy\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Przede wszystkim one powinny by\u0107 oparte na zupe\u0142nie nowym dokumencie prawnym, najlepiej nowym traktacie. Bo stosunk\u00f3w Polski z Ukrain\u0105 nie da si\u0119 prowadzi\u0107 tak, jak chcieli PiS-owcy, a wi\u0119c na podstawie dora\u017anych ustale\u0144 i emocji. Te same osoby w ci\u0105gu roku wzywa\u0142y niemal do powstania wsp\u00f3lnego pa\u0144stwa polsko-ukrai\u0144skiego, a potem proponowa\u0142y blokad\u0119 handlow\u0105 walcz\u0105cej Ukrainy w kwietniu 2023. Nasze podej\u015bcie jest inne. Polityka zagraniczna to nie imieniny u cioci, nie ma co si\u0119 obra\u017ca\u0107 ani kierowa\u0107 emocjami. Relacje mi\u0119dzynarodowe trzeba prowadzi\u0107 realistycznie: trzeba je opiera\u0107 na zobowi\u0105zaniach stron.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ale dlaczego zaraz \u201enowy traktat\u201d? I co by mia\u0142 zawiera\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W relacjach polsko-ukrai\u0144skich zmieni\u0142o si\u0119 tak wiele, \u017ce jest on konieczny. Piszemy o tym od dawna z by\u0142ym premierem Janem Krzysztofem Bieleckim. Ta idea jest te\u017c bliska ministrowi Sikorskiemu. Co wi\u0119cej, nawet prezydent Duda deklarowa\u0142, \u017ce zamierza i\u015b\u0107 w tym kierunku. A wi\u0119c tak \u2013 potrzebujemy traktatu na miar\u0119 tego niemiecko-francuskiego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ale co ma by\u0107 w \u015brodku?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Trzeba za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce Ukraina wejdzie do UE i NATO, i w\u0142a\u015bnie w tym duchu tworzy\u0107 dokument otwarty na przysz\u0142o\u015b\u0107. Jego elementami powinno by\u0107 powstanie wsp\u00f3lnych instytucji politycznych, jak np. wsp\u00f3lne posiedzenia parlamentu i rz\u0105d\u00f3w od czasu do czasu, a tak\u017ce wsp\u00f3lnych instytucji naukowych \u2013 jak wsp\u00f3lny uniwersytet. Dalej, wa\u017cnym elementem nowego traktatu powinno by\u0107 uzyskanie realnej synergii we wsp\u00f3\u0142pracy wojskowej i gospodarczej. Tak\u017ce wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie w dziedzinie rolnictwa, przetw\u00f3rstwa i transportu powinno by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 takiej nowej regulacji. Przecie\u017c stoimy wobec \u017cyciowej szansy wielkiej zmiany, kt\u00f3ra mo\u017ce otworzy\u0107 przed Polsk\u0105 i naszym biznesem wielkie perspektywy tworzenia nowych miejsc pracy. Moje podej\u015bcie do relacji polsko-ukrai\u0144skich jest proste. To s\u0105 bardzo bliskie relacje, b\u0119d\u0105 w nich dobre i z\u0142e elementy, te musimy pokona\u0107. Ale po tym nieszcz\u0119\u015bciu, kt\u00f3re zgotowa\u0142 Putin, musimy otworzy\u0107 nowy rozdzia\u0142 i zagra\u0107 z histori\u0105 o znacznie wi\u0119cej ni\u017c sprawy, kt\u00f3re s\u0105 do rozwi\u0105zania dzisiaj.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pawe\u0142 Kowal \u2013&nbsp;<\/strong>prof. ISP PAN, pose\u0142 klubu Koalicji Obywatelskiej, przewodnicz\u0105cy sejmowej komisji spraw zagranicznych. W latach 2006\u20132007 wiceminister spraw zagranicznych w rz\u0105dzie Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego, autor ksi\u0105\u017cek, m.in.&nbsp;<em>Koniec systemu w\u0142adzy. Polityka ekipy gen. Wojciecha Jaruzelskiego w latach 1986\u20131989<\/em>&nbsp;(2012),&nbsp;<em>Testament Prometeusza. \u0179r\u00f3d\u0142a polityki wschodniej III Rzeczypospolitej<\/em>&nbsp;(2018), a ostatnio \u2013 wraz z Agnieszk\u0105 Lichnerowicz \u2013&nbsp;<em>Spokojnie ju\u017c nie b\u0119dzie. Koniec naszej belle \u00e9poque<\/em>&nbsp;(2023).<\/p>\n\n\n\n<p>**<br><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;resize=312%2C70&amp;ssl=1\" alt=\"\" width=\"312\" height=\"70\" srcset=\"https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;resize=312%2C70&amp;ssl=1 312w, https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;ssl=1 4119w, https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo-600x134.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;ssl=1 600w, https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo-1920x428.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;ssl=1 1920w, https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo-768x171.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;ssl=1 768w, https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo-1536x343.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;ssl=1 1536w, https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo-2048x457.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;ssl=1 2048w, https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;w=188&amp;ssl=1 188w, https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;w=376&amp;ssl=1 376w, https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;w=940&amp;ssl=1 940w, https:\/\/edceah5uf5z.exactdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/EN_Co-funded-logo.png?strip=all&amp;lossy=1&amp;sharp=1&amp;w=2820&amp;ssl=1 2820w\"><\/p>\n\n\n\n<p><em>Finansowane przez Uni\u0119 Europejsk\u0105. Pogl\u0105dy i opinie wyra\u017cone s\u0105 pogl\u0105dami autor\u00f3w i niekoniecznie odzwierciedlaj\u0105 pogl\u0105dy Unii Europejskiej lub Dyrekcji Generalnej ds. Sieci Komunikacyjnych, Tre\u015bci i Technologii. Ani Unia Europejska, ani organ przyznaj\u0105cy finansowanie nie ponosz\u0105 za nie odpowiedzialno\u015bci.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O planach na polityk\u0119 zagraniczn\u0105 i komunikacyjn\u0105 nowego rz\u0105du rozmawiamy z Paw\u0142em Kowalem, nowym przewodnicz\u0105cym polskiej Komisji Spraw Zagranicznych w rz\u0105dzie Donalda Tuska.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25614,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-18260","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/18260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25614"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18260"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=18260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}