By\u0142a kiedy\u015b u nas taka kresk\u00f3wka, nazywa\u0142a si\u0119 \u201eBaba-Jaga jest przeciw!\u201d. To jestem ja, jestem przeciw. Nie b\u0119d\u0119 kafelkiem na Zoomie na weselach i stypach. Nie zgadzam si\u0119 na roz\u0142\u0105k\u0119 z bliskimi \u201edop\u00f3ki nie nadejdzie lepszy czas\u201d. Zw\u0142aszcza \u017ce nie wiem, czy kiedykolwiek nadejdzie.<\/p>\n\n\n\n
Po co jecha\u0107 do kraju odizolowanego i oddzielonego od Europy murem, bezustannie prze\u015bwietlanego przez s\u0142u\u017cby \u201ebezpiecze\u0144stwa\u201d? Dlaczego cz\u0142owiek z w\u0142asnej woli podejmuje ryzyko zatrzymania i do\u015bwiadczenia r\u00f3\u017cnej ma\u015bci nadu\u017cy\u0107? Czy\u017cby z t\u0119sknoty, jak t\u0142umacz\u0105 to w mediach specjali\u015bci od zdrowia psychicznego? A mo\u017ce pragmatycznie, z potrzeby za\u0142atwienia spraw, kt\u00f3rych za spraw\u0105 re\u017cimu nie da si\u0119 ju\u017c za\u0142atwi\u0107 na odleg\u0142o\u015b\u0107, jak cho\u0107by odnowienie paszportu, bez czego cz\u0142owiek ryzykuje, \u017ce pewnego dnia oka\u017ce si\u0119, \u017ce jest w Unii Europejskiej na nielegalu? Czy mo\u017ce wydarzenia sprzed trzech lat nie by\u0142y dla przeci\u0119tnego Bia\u0142orusina czy Bia\u0142orusinki niczym szczeg\u00f3lnym i je\u017adzi sobie przez granic\u0119 tak jak wcze\u015bniej, tudy-siudy, wracaj\u0105c z zakup\u00f3w, wakacji lub podr\u00f3\u017cy s\u0142u\u017cbowej? Wszystkie powy\u017csze scenariusze s\u0105 r\u00f3wnie prawdopodobne.<\/p>\n\n\n\n
Dla jednych ryzyko zatrzymania jest nik\u0142e, dla drugich \u2013 tych, kt\u00f3rzy w 2020 roku w jakikolwiek spos\u00f3b opowiedzieli si\u0119 przeciwko fa\u0142szowaniu po raz kolejny wybor\u00f3w i przemocy re\u017cimu \u0141ukaszenki \u2013 bardzo realne.<\/p>\n\n\n\n
Podj\u0119cie decyzji o podr\u00f3\u017cy<\/a> by\u0142o trudne, towarzyszy\u0142y mu emocjonalne hu\u015btawki. Musia\u0142am pogodzi\u0107 si\u0119 z faktem, \u017ce mog\u0119 nie wr\u00f3ci\u0107 do Polski. Dla wi\u0119kszo\u015bci moich znajomych mieszkaj\u0105cych na zach\u00f3d od Brze\u015bcia ta sytuacja zdaje si\u0119 kuriozalna. Ba\u0107 si\u0119 jecha\u0107 do ojczyzny? Do domu? Do bliskich?<\/p>\n\n\n\n Tymczasem powodem aresztowania mo\u017ce by\u0107 zdj\u0119cie, kt\u00f3re s\u0142u\u017cby \u201ebezpiecze\u0144stwa\u201d znajd\u0105 w telefonie, lub komentarz pozostawiony par\u0119 lat temu w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. W Bia\u0142orusi istniej\u0105 listy \u201eniepo\u017c\u0105danych obywateli\u201d, zgodnie z najgorszymi tradycjami Zwi\u0105zku Radzieckiego. Przekona\u0107 si\u0119, czy jeste\u015b na takiej li\u015bcie, mo\u017cesz de facto tylko w praktyce. Czyli udaj\u0105c si\u0119 na granic\u0119, gdzie poj\u0119cie \u201erytua\u0142 przej\u015bcia\u201d nabra\u0142o w ostatnich latach nowego znaczenia.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi wbrew ostrze\u017ceniom zapad\u0142a decyzja o wyje\u017adzie, kolejnym krokiem powinno by\u0107 \u201ecyfrowe sprz\u0105tanie\u201d. Oznacza to przygotowanie urz\u0105dze\u0144 elektronicznych do ewentualnego przegl\u0105du. Jak to zrobi\u0107?<\/p>\n\n\n\n Na wszelki wypadek doprecyzuj\u0119, \u017ce zrobienie tego wszystkiego ma sens tylko na urz\u0105dzeniach, kt\u00f3re nie by\u0142y u\u017cywane w Bia\u0142orusi w 2020 roku, poniewa\u017c w sytuacji przes\u0142uchania czy zatrzymania przedstawiciele s\u0142u\u017cb pa\u0144stwowych prawdopodobnie uzyskaj\u0105 dost\u0119p do numeru rejestracyjnego smartfona. Wtedy wprowadz\u0105 go do baz danych, przy okazji sprawdzaj\u0105c, czy urz\u0105dzenie nie pojawi\u0142o si\u0119 wraz z w\u0142a\u015bcicielem na protestach trzy lata temu.<\/p>\n\n\n\n Codziennie z Warszawy Zachodniej w kierunku Bia\u0142orusi odje\u017cd\u017ca oko\u0142o dziesi\u0119ciu autobus\u00f3w. Zesz\u0142ego lata trzeba by\u0142o kupowa\u0107 bilety z du\u017cym wyprzedzeniem, ale w tym popyt wyra\u017anie zmala\u0142. Podzi\u0119kujmy za to wagnerowcom<\/a>, inicjatorom trwaj\u0105cego od trzech lat polowania na czarownice w kraju, ale te\u017c polskim w\u0142adzom, kt\u00f3re, na razie, ch\u0119tnie wydaj\u0105 zezwolenia na pobyt bia\u0142oruskim imigrantom i imigrantkom. Do Bia\u0142orusi nie da si\u0119 przedosta\u0107 kolej\u0105 \u2013 po\u0142\u0105czenia zawieszono podczas pandemii i dot\u0105d nie przywr\u00f3cono. Ani samolotem \u2013 te wstrzymano po uprowadzeniu samolotu Ryanaira<\/a> w 2021 roku.<\/p>\n\n\n\n Jak masz kart\u0119 pobytu w UE i porz\u0105dek w papierach, to nie rwiesz si\u0119 do podr\u00f3\u017cy do ojczyzny. Mimo wszystko w moim rejsie nie by\u0142o nic nadzwyczajnego. Tylko trzy pasa\u017cerki z ukrai\u0144skimi paszportami w\u015br\u00f3d grupy niezbyt rozmownych Bia\u0142orusin\u00f3w i Bia\u0142orusinek w r\u00f3\u017cnym wieku i z r\u00f3\u017cnym do\u015bwiadczeniem zawodowym, co mo\u017cna by\u0142o cz\u0119\u015bciowo wyczyta\u0107 z ich twarzy i outfitu.<\/p>\n\n\n\n Im bli\u017cej budki stra\u017cy granicznej, tym wy\u017csze t\u0119tno. Co mo\u017cna robi\u0107 w momencie takiego napi\u0119cia, zw\u0142aszcza kiedy wiesz, \u017ce jeszcze troch\u0119 potrwa? Jedna z mo\u017cliwych odpowiedzi brzmi: \u201ezaakceptowa\u0107 fakt, \u017ce nie ma odwrotu, prawdopodobnie jeste\u015b uzale\u017cnionym od adrenaliny idiot\u0105, a twoim g\u0142\u00f3wnym zadaniem teraz jest oddychanie\u201d. \u015awiadomy, w miar\u0119 kontrolowany oddech. Tak aby ca\u0142y strach zamieni\u0107 w proces oddychania i powoli sun\u0105\u0107 si\u0119 w kolejce naprz\u00f3d, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce st\u0105pasz wystarczaj\u0105co ostro\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n Czeka\u0142 na mnie specjalny wywiad z nienazwanym stra\u017cnikiem granic republiki. A w\u0142a\u015bciwie stra\u017cniczk\u0105, kt\u00f3r\u0105 wyr\u00f3\u017cnia\u0142y przyklejone paznokcie imponuj\u0105cej d\u0142ugo\u015bci. Ten szczeg\u00f3\u0142 wzmocni\u0142 efekt d\u017awi\u0119kowy, gdy klika\u0142a w ekran mojej kom\u00f3rki, nie trafiaj\u0105c w ikonk\u0119 kolejnej aplikacji, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142a sprawdzi\u0107 pod k\u0105tem przejaw\u00f3w \u201eekstremizmu\u201d. Trudno w takiej chwili powstrzyma\u0107 \u015bmiech, nawet \u2013 a mo\u017ce zw\u0142aszcza wtedy \u2013 kiedy si\u0119 boisz.<\/p>\n\n\n\n W chwili, gdy wyrywaj\u0105 ci z r\u0105k paszport, wywalczon\u0105 po wielu latach unijn\u0105 kart\u0119 pobytu oraz telefon, by bezceremonialnie wszystko sobie poprzegl\u0105da\u0107, czujesz si\u0119 jak dziecko wystawione na mr\u00f3z w samych majtkach. Stoisz wi\u0119c, czekasz niecierpliwie, obczajasz widok za oknem i starasz si\u0119 nie denerwowa\u0107. Tym razem zaliczy\u0142am egzamin z przetwarzania danych osobowych.<\/p>\n\n\n\n Pokona\u0107 550 kilometr\u00f3w mi\u0119dzy stolicami uda\u0142o si\u0119 w jakie\u015b czterna\u015bcie godzin. Po przybyciu pierwsze, co zrobi\u0142am, to si\u0119 pop\u0142aka\u0142am. Poczu\u0142am ulg\u0119, ale wci\u0105\u017c nie by\u0142am bezpieczna. Przebywanie w Bia\u0142orusi jest jak chodzenie po terenie \u0142owieckim.<\/p>\n\n\n\n Latem 2020 roku mieli\u015bmy wra\u017cenie, \u017ce jest nas \u201ewi\u0119kszo\u015b\u0107\u201d. Cz\u0119sto mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107, \u017ce \u201enie da rady tylu ludzi wsadzi\u0107 do wi\u0119zienia\u201d. Jednak represje wci\u0105\u017c trwaj\u0105. Dane wskazuj\u0105ce na liczb\u0119 os\u00f3b, kt\u00f3re opu\u015bci\u0142y kraj w po\u015bpiechu, nie s\u0105 jawne, ale migrant\u00f3w z Bia\u0142orusi jest w Unii z pewno\u015bci\u0105 nie mniej, ni\u017c by\u0142o ludzi na ulicach Mi\u0144ska w szczytowym momencie protest\u00f3w. A wtedy m\u00f3wili\u015bmy, \u017ce \u201ejest nas morze\u201d. Ci, kt\u00f3rzy zostali, w wi\u0119kszym stopniu dostosowali si\u0119 do warunk\u00f3w okupacji. Ale w rzeczywisto\u015bci s\u0105 zak\u0142adnikami. Po co wsadza\u0107 setki tysi\u0119cy ludzi za kraty, skoro mo\u017cna stworzy\u0107 wi\u0119zienie na skal\u0119 kraju?<\/p>\n\n\n\n Bia\u0142oru\u015b jest jak s\u0142oik dobrych zakonserwowanych og\u00f3rk\u00f3w (z kt\u00f3rych zreszt\u0105 s\u0142ynie jej po\u0142udniowa cz\u0119\u015b\u0107, czyli Polesie), na lata pozostawionych w ciemnej piwnicy. Nie wiadomo, czy jak si\u0119 go w ko\u0144cu otworzy, og\u00f3rki wci\u0105\u017c b\u0119d\u0105 jadalne. By\u0107 mo\u017ce tak, i osobi\u015bcie bardzo tego pragn\u0119. Jednak obok ci\u0105gle trwa wojna, a przysz\u0142o\u015b\u0107 ca\u0142ego regionu jest bardzo niepewna.<\/p>\n\n\n\n No w\u0142a\u015bnie, wojna. O niej na g\u0142os si\u0119 nie rozmawia. Rzadko kto nazywa tu rzeczy po imieniu, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 raczej do \u201etych strasznych wydarze\u0144\u201d. Kiedy mowa o \u201etamtych wydarzeniach\u201d, to wiadomo, \u017ce rozmawiamy o protestach sprzed trzech lat. Podczas pobytu dostawa\u0142am du\u017co pyta\u0144 o koszty \u017cycia w Unii Europejskiej i trudno\u015bci napotykane na emigracji. Pytano, czy t\u0119skni\u0119 za ojczyzn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Zamiast planowanych dziesi\u0119ciu dni zosta\u0142am na dwa i p\u00f3\u0142 tygodnia. W ko\u0144cu nie wiadomo, kiedy b\u0119dzie nast\u0119pna okazja. Spotka\u0142am si\u0119 z nielicznymi przyjaci\u00f3\u0142mi, kt\u00f3rzy zostali w kraju. Dobrze sobie radz\u0105. Adaptacja jest kluczem do przetrwania.<\/p>\n\n\n\n Mi\u0144sk si\u0119 zmienia i jest to bardzo smutna transformacja. Na miejscu starego lotniska ro\u015bnie ogromne \u201echinatown\u201d, Arabowie buduj\u0105 kolejny hotel i brzydki kompleks handlowo-rozrywkowy w centrum miasta. Ambitnych projekt\u00f3w infrastrukturalnych pr\u00f3\u017cno szuka\u0107.<\/p>\n\n\n\n Kilkana\u015bcie lat temu powsta\u0142a akcja, kt\u00f3rej celem by\u0142o nauczenie obcokrajowc\u00f3w, jak brzmi nazwa naszego kraju. I \u017ce nie jest to \u017cadna Weissrussland, la Russie Blanche czy Bi\u00e9lorussie, \u017ceby sko\u0144czy\u0107 raz na zawsze z tym, \u017ce Marc Chagall was a painter from White Russia<\/em>. Kraj nazywa si\u0119 Belarus, a przymiotnik brzmi: Belarusian, nie Belarussian.<\/p>\n\n\n\n Przypomnia\u0142am sobie o tym po przekroczeniu granicy, kiedy zobaczy\u0142am, \u017ce Belarus niestety staje si\u0119 coraz bardziej Belorussi\u0105. W miejsce zachodnich inwestor\u00f3w, kt\u00f3rzy opu\u015bcili kraj, czy nawet ukrai\u0144skich firm, kt\u00f3rych us\u0142ugi jeszcze niedawno cieszy\u0142y si\u0119 popularno\u015bci\u0105, wchodz\u0105 Rosjanie i rosyjski kapita\u0142. Przyby\u0142o rosyjskich towar\u00f3w na p\u00f3\u0142kach, wyros\u0142y stacje benzynowe Rosnieft. Rozumiem, \u017ce w gospodarce nie ma pr\u00f3\u017cni, a okazja czyni z\u0142odzieja, ale przykro na to patrze\u0107.<\/p>\n\n\n\n Wraca\u0142am z lekkim sercem. Przez Litw\u0119, \u017ceby nie utkn\u0105\u0107 na mo\u015bcie na Zachodnim Bugu na osiem godzin. Kiedy przysz\u0142a moja kolej na kontrol\u0119 paszportow\u0105, zadano mi standardowe pytanie: \u201eCo pani robi\u0142a w Ukrainie?\u201d, bo mam w paszporcie piecz\u0105tk\u0119. Czuj\u0105c si\u0119 tym razem bardzo spokojnie, pozwoli\u0142am sobie na \u017carcik: \u201eBy\u0142am zabra\u0107 majty z mieszkania by\u0142ego partnera\u201d. Siedz\u0105ca w budzie stra\u017cackiej m\u0142oda kobieta podnios\u0142a oczy i ledwo zauwa\u017calnie si\u0119 u\u015bmiechn\u0119\u0142a. \u017badnych skanuj\u0105cych spojrze\u0144. Wszystkiego dobrego.<\/p>\n\n\n\n Min\u0119\u0142o ju\u017c troch\u0119 czasu od mojego powrotu. W grudniu posz\u0142am na koncert bia\u0142oruskiego zespo\u0142u do warszawskiej Proximy, gdzie spotka\u0142am przyjaci\u00f3\u0142. Pierwsze, co powiedzieli, to \u017ce nasza wsp\u00f3lna kole\u017canka pojecha\u0142a niedawno do Bia\u0142orusi i w\u0142a\u015bnie min\u0105\u0142 tydzie\u0144 od momentu, kiedy j\u0105 zatrzymano. Nie wiemy, czy wyjdzie po up\u0142ywie standardowych dw\u00f3ch tygodni aresztu administracyjnego i czy dostanie cho\u0107 dwie doby na ucieczk\u0119 z kraju. Co gorsza, nie wiemy, czy mo\u017cemy zrobi\u0107 cokolwiek, \u017ceby pom\u00f3c jej si\u0119 wyrwa\u0107.<\/p>\n\n\n\n \u201eUsi\u0105d\u017a na brzegu rzeki i czekaj cierpliwie, a\u017c trupy twoich wrog\u00f3w sp\u0142yn\u0105 z pr\u0105dem\u201d \u2013 g\u0142osi s\u0142ynne przys\u0142owie. Wed\u0142ug mnie nie chodzi w nim o poddanie si\u0119 czy akceptacj\u0119 z\u0142a, lecz o umiej\u0119tno\u015b\u0107 skupienia si\u0119 i zebrania si\u0142.<\/p>\n\n\n\n Wi\u0119c poczekajmy. Tak przecie\u017c nie mo\u017ce by\u0107 zawsze.<\/p>\n\n\n\n **<\/p>\n\n\n\n Ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa i nadziei na powt\u00f3rzenie odwiedzin rodziny w Bia\u0142orusi imi\u0119 i nazwisko autorki zosta\u0142y zmienione.<\/em><\/p>\n\n\n\n **<\/p>\n\n\n\n – Daria Muraszka<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201ePojeba\u0142o ci\u0119\u201d \u2013 tak komentowali m\u00f3j pomys\u0142 o wyje\u017adzie znajomi. A ja b\u0119d\u0119 wraca\u0107, by razem z przyjaci\u00f3\u0142mi chodzi\u0107 na grzyby, gada\u0107 w kuchni, spacerowa\u0107 po rodzinnym mie\u015bcie. Ale te\u017c zastanowi\u0107 si\u0119, czy jest za czym t\u0119skni\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23580,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-23579","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/23579","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23579"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=23579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
Droga za mur<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Jest nas morze<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Belarus staje si\u0119 Belarussi\u0105<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Nie poddajemy si\u0119, tylko zbieramy si\u0142y<\/strong><\/h3>\n\n\n\n