{"id":23600,"date":"2024-02-16T12:46:06","date_gmt":"2024-02-16T11:46:06","guid":{"rendered":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/?post_type=article&p=23600"},"modified":"2024-09-06T16:39:29","modified_gmt":"2024-09-06T14:39:29","slug":"znikajaca-ukraina","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/article\/znikajaca-ukraina\/","title":{"rendered":"Znikaj\u0105ca Ukraina"},"content":{"rendered":"\n

Wed\u0142ug oficjalnych danych z 2019 roku w ci\u0105gu 30 lat Ukraina straci\u0142a ponad 13 mln mieszka\u0144c\u00f3w. Trapi\u0105 j\u0105 te same procesy co reszt\u0119 Europy. W wyludniaj\u0105cym si\u0119 kraju zwy\u017ck\u0119 demograficzn\u0105 maj\u0105 jedynie du\u017ce miasta i okalaj\u0105ce je miejscowo\u015bci. R\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce w Ukrainie ten proces jest o wiele bardziej gwa\u0142towny, a wojna jeszcze bardziej go pog\u0142\u0119bi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

W Charkowie, do kt\u00f3rego si\u0119 uda\u0142em, wida\u0107 to jak na d\u0142oni. Du\u017ce miasta trac\u0105 najaktywniejsz\u0105 zawodowo ludno\u015b\u0107. Chark\u00f3w, kiedy\u015b pe\u0142en student\u00f3w, wytraci\u0142 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142odych, a ci, kt\u00f3rzy zostali, ju\u017c czwarty rok ucz\u0105 si\u0119 zdalnie: najpierw z powodu pandemii, teraz z powodu wojny.<\/p>\n\n\n\n

\u201eStracone pokolenie\u201d \u2013 to okre\u015blenie cz\u0119sto wybrzmiewa w\u015br\u00f3d Ukrai\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zapa\u015b\u0107 demograficzna<\/h3>\n\n\n\n

Ju\u017c przed wojn\u0105 sytuacja demograficzna Ukrainy nie by\u0142a najlepsza. Jak pisze w swoim raporcie O\u015brodek Studi\u00f3w Wschodnich: \u201ew 2019 r. [\u2026] rz\u0105dowy zesp\u00f3\u0142 dokona\u0142 szacunk\u00f3w elektronicznych (tzw. spis Dubi\u0142eta), wykorzystuj\u0105c m.in. dane od operator\u00f3w kom\u00f3rkowych, w wyniku czego ustalono, \u017ce populacja liczy 37,3 mln os\u00f3b (nie licz\u0105c Krymu oraz niekontrolowanych cz\u0119\u015bci obwod\u00f3w donieckiego i \u0142uga\u0144skiego). Z kolei wed\u0142ug [\u2026] danych Pa\u0144stwowej S\u0142u\u017cby Statystyki Ukrainy (Der\u017cstatu) liczba Ukrai\u0144c\u00f3w (bez Krymu, ale z uwzgl\u0119dnieniem obwod\u00f3w donieckiego i \u0142uga\u0144skiego) wynios\u0142a 41,9 mln\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Kolejne ciosy w demografi\u0119 przysz\u0142y po 2022 roku. Miliony Ukrai\u0144c\u00f3w wyjecha\u0142o z kraju, a armia rozros\u0142a si\u0119 do ponad 700 tys. ludzi. W stosunku do roku, w kt\u00f3rym Ukraina uzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107, ubytek ludno\u015bci by\u0142 znacz\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n

Po wojnie kto\u015b musi odbudowa\u0107 kraj, dlatego Ukraina powo\u0142uje do wojska osoby powy\u017cej 27. roku \u017cycia. Najm\u0142odsi musz\u0105 prze\u017cy\u0107, by kraj m\u00f3g\u0142 mie\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107. Jednak poza wielomilionow\u0105 emigracj\u0105 wci\u0105\u017c gin\u0105 kolejni ludzie na wojnie. Strona ukrai\u0144ska nie podaje pe\u0142nej skali strat, cz\u0119sto odpowiadaj\u0105c wymijaj\u0105co. W kwietniu 2023 roku minister obrony O\u0142eksij Reznikow powiedzia\u0142, \u017ce liczba poleg\u0142ych jest mniejsza ni\u017c liczba ofiar trz\u0119sienia ziemi w Turcji (zgin\u0119\u0142o tam przesz\u0142o 50 tys. os\u00f3b). Jednak od tamtego momentu min\u0119\u0142o kilka miesi\u0119cy ci\u0119\u017ckich walk na Zaporo\u017cu. Dalej te\u017c nie wiadomo, ile zgin\u0119\u0142o cywil\u00f3w. Wed\u0142ug prokuratury generalnej Ukrainy jest to ponad 10 tys. os\u00f3b, ale, jak sama prokuratura zastrzega, s\u0105 to dane niepe\u0142ne.<\/p>\n\n\n\n

Wioski starc\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n

Z Charkowa jad\u0119 na p\u00f3\u0142noc do miejscowo\u015bci Cyrkuny, gdzie chc\u0119 porozmawia\u0107 z w\u00f3jtem. Miejscowo\u015b\u0107 ta przez siedem miesi\u0119cy znajdowa\u0142a si\u0119 pod okupacj\u0105 i wojna odcisn\u0119\u0142a na niej bardzo silne pi\u0119tno.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Przed wojn\u0105 mieszka\u0142o tu 6 tys. os\u00f3b, a w ca\u0142ej hromadzie (gminie) 14 tys. Teraz w Cyrkunach jest mo\u017ce z p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca os\u00f3b \u2013 opowiada w\u00f3jt Mykola Sikalenko. Podkre\u015bla, \u017ce wiele os\u00f3b wyjecha\u0142o albo do Charkowa, albo dalej na zach\u00f3d za granic\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy zostali w Cyrkunach, wi\u0119kszo\u015b\u0107 to osoby starsze z emerytur\u0105 niewystarczaj\u0105c\u0105 na niezb\u0119dne wydatki. Ci ludzie cz\u0119sto s\u0105 straumatyzowani, a w najlepszym wypadku zoboj\u0119tniali.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie zdj\u0119cia z wojny, jakie do tej pory widzia\u0142em w internecie, w Cyrkunach staj\u0105 si\u0119 \u017cywe. Tragizmu dodaje fakt, \u017ce po\u015br\u00f3d ruin wci\u0105\u017c mieszkaj\u0105 ludzie.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 W dom mojej s\u0105siadki uderzy\u0142 pocisk, a fala uderzeniowa uszkodzi\u0142a m\u00f3j. S\u0105siadka nie wytrzyma\u0142a tego. Teraz mieszka ze swoj\u0105 siostr\u0105, a jej dom nie nadaje si\u0119 do remontu \u2013 wskazuje na zniszczony dom Nadia. Opowiada energicznie, ale na skraju p\u0142aczu. Ka\u017cde wypowiedziane s\u0142owo jest ogromnym k\u0142\u0119bkiem emocji i traum. Mimo to ma si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce jej s\u0142owa trafiaj\u0105 w pustk\u0119. Nie ma zbyt wielu samochod\u00f3w, nie s\u0142ycha\u0107 typowych dla wsi maszyn, nawet zwierz\u0119ta, je\u015bli jakie\u015b tu jeszcze s\u0105, nie wydaj\u0105 odg\u0142os\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W Cyrkunach zosta\u0142y g\u0142\u00f3wnie osoby starsze, kt\u00f3re ju\u017c najlepsze lata \u017cycia maj\u0105 za sob\u0105 i zosta\u0142y z przyzwyczajenia. Jak sami m\u00f3wi\u0105, m\u0142odzi st\u0105d wyjechali, \u201ebo co maj\u0105 robi\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Zachorowa\u0142am na covid 14 lutego 2022 roku. By\u0142am w szpitalu, jak zacz\u0119\u0142a si\u0119 wojna. Mieszka\u0142am u c\u00f3rki w Charkowie, ale do Cyrkun wr\u00f3ci\u0142am, jak ju\u017c je wyzwolili. Odbudowujemy si\u0119. Tu si\u0119 urodzi\u0142am i nigdzie st\u0105d nie wyjad\u0119. Wynajmuj\u0119 mieszkanie blisko c\u00f3rki w Charkowie, ale tam wszystko jest obce, a tu swoje. Brakuje mi tu bliskich i przyjaci\u00f3\u0142. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyjecha\u0142a do Finlandii albo pa\u0144stw ba\u0142tyckich, gdzie musieli jecha\u0107 przez Bie\u0142gorod w Rosji \u2013 opowiada o swojej perspektywie Nadia.<\/p>\n\n\n\n

Ilu wyjecha\u0142o?<\/h3>\n\n\n\n

Nie wiadomo, ile os\u00f3b wyjecha\u0142o albo zosta\u0142o deportowanych na terytorium Rosji. To kolejny cios demograficzny Ukrainy. Wed\u0142ug danych ONZ mo\u017ce by\u0107 to ponad 2,8 mln ludzi. Nie wiadomo jednak, ile z tych os\u00f3b ostatecznie wyjecha\u0142o z Rosji do UE.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Przez rok pomagali\u015bmy ukrai\u0144skim uchod\u017acom na czterech drogowych przej\u015bciach granicznych w \u0141otwie. (\u0141\u0105cznie jest ich pi\u0119\u0107 i dwa kolejowe). Od listopada 2022 do listopada 2023 roku do UE wesz\u0142o ponad 100 tys. os\u00f3b. Nie wiemy, ile os\u00f3b przechodzi\u0142o przez przej\u015bcia w Litwie, Estonii i Finlandii, ale w krajach ba\u0142tyckich by\u0142a podobna intensywno\u015b\u0107 \u2013 m\u00f3wi Dagmara G\u00f3ralczyk z Fundacji Polskie Centrum Pomocy Mi\u0119dzynarodowej (PCPM).<\/p>\n\n\n\n

Wiktor Szmygol, pe\u0142nomocnik do spraw odbudowy Cyrkun, uwa\u017ca, \u017ce priorytetem musz\u0105 by\u0107 nowe, nowoczesne domy. On sam mia\u0142 firm\u0119 dewelopersk\u0105, st\u0105d jego my\u015bli id\u0105 w kierunku mieszkalnictwa.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Kraj odbuduj\u0105 m\u0142odzi, a oni musz\u0105 mie\u0107 gdzie mieszka\u0107, \u017ceby chcieli wr\u00f3ci\u0107 \u2013 m\u00f3wi.<\/p>\n\n\n\n

Czy wr\u00f3c\u0105? Demografowie i analitycy nie maj\u0105 optymistycznych prognoz.<\/p>\n\n\n\n

Cyrkuny i tak maj\u0105 szcz\u0119\u015bcie, bo obok Tro\u015bcia\u0144ca, Posad-Pokrowskie, Borodzianki, Moszczun i Jagodna zosta\u0142y wybrane na przysz\u0142e wizyt\u00f3wki odbud\u00f3w. Dla tych miast przeznaczono specjalne fundusze, by po odbudowie \u017cy\u0142o si\u0119 w nich \u201elepiej ni\u017c przedtem\u201d. Administracja Ze\u0142enskiego chce pokaza\u0107, \u017ce sprawnie dzia\u0142a, i tym zach\u0119ci\u0107 zachodnich inwestor\u00f3w. Z drugiej strony ma to te\u017c zapobiega\u0107 korupcji. Jednak miast wyludnionych i zdewastowanych w Ukrainie jest znacznie wi\u0119cej, a potrzeby zdaj\u0105 si\u0119 niesko\u0144czone.<\/p>\n\n\n\n

Dop\u00f3ki wojna trwa, pr\u0105du nie b\u0119dzie<\/h3>\n\n\n\n

\u2013 Pr\u0105du nie mam od 24 lutego. Na szcz\u0119\u015bcie dostali\u015bmy generator, u\u017cywamy go g\u0142\u00f3wnie do uruchomienia studni i pompowania wody \u2013 m\u00f3wi mieszkanka \u0141ypci.<\/p>\n\n\n\n

Geolokalizacja nie dzia\u0142a, bo znowu w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 alarm przeciwlotniczy. Wtedy zag\u0142uszane jest namierzanie, dlatego trzeba zna\u0107 tras\u0119. Wiem, \u017ce miejscowo\u015b\u0107 jest po\u0142o\u017cona na p\u00f3\u0142noc od Cyrkun; st\u0105d do Rosji jedzie si\u0119 samochodem nie d\u0142u\u017cej ni\u017c 10 minut.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u017bycie mojej rozm\u00f3wczyni koncentruje si\u0119 na przygotowywaniu jedzenia, sprz\u0105taniu domu i karmieniu bezdomnych ps\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Pr\u0105d w obwodzie charkowskim og\u00f3lnie jest, ale tu, gdzie by\u0142a okupacja, wszystko pozrywane, a przecie\u017c granica jest 8 kilometr\u00f3w st\u0105d. Dop\u00f3ki wojna si\u0119 nie sko\u0144czy, b\u0119dzie, jak jest \u2013 opowiada.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Nie mam wysokiej emerytury, 2700 hrywien [ok. 75 dolar\u00f3w \u2013 red.]. Musz\u0119 sama gotowa\u0107 \u2013 podkre\u015bla starsza kobieta. Dla niej pomoc humanitarna jest wa\u017cna i pozwala zaoszcz\u0119dzi\u0107 na innych produktach. W dniu, kiedy rozmawiamy, otrzyma\u0142a pakiet chemii gospodarczej. Tak\u0105 pomoc dostarcza tu Polskie Centrum Pomocy Mi\u0119dzynarodowej dzi\u0119ki wsparciu Fundacji Biedronki. Tiry je\u017cd\u017c\u0105 raz w tygodniu w okolice Charkowa, ale i Chersonia, na samej linii frontu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Dzisiaj to dosta\u0142am od polskiej organizacji \u2013 wskazuje na worek pe\u0142ny chemii gospodarczej. \u2013 Co drugi tydzie\u0144 te\u017c w\u0142adze miejscowo\u015bci razem z charkowsk\u0105 organizacj\u0105 przywo\u017c\u0105 ciep\u0142y posi\u0142ek. Bo ja nie gotuje tylko dla siebie i m\u0119\u017ca \u2013 opowiada.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Dla dzieci?<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Nie, moje dwie c\u00f3rki s\u0105 w Charkowie, a syn pod Odes\u0105. Psy karmi\u0119. Wiele os\u00f3b wyjecha\u0142o i zostawi\u0142o je, a mnie si\u0119 ich tak strasznie \u017cal zrobi\u0142o. S\u0105 grzeczne, nikomu krzywdy nie robi\u0105. Ponad 40 codziennie karmi\u0119 u siebie w domu \u2013 m\u00f3wi Alina z \u0141ypci.<\/p>\n\n\n\n

Koniec wojny?<\/h3>\n\n\n\n

\u2013 Nas jest 40 milion\u00f3w, ich 140 milion\u00f3w, liczby m\u00f3wi\u0105 same za siebie \u2013 m\u00f3wi w\u00f3jt Cyrkun. Jednak morale, jak i zawzi\u0119to\u015b\u0107 s\u0105 wci\u0105\u017c du\u017ce. \u2013 Rosjanie nie maj\u0105 czego tu szuka\u0107. Jakby tu znowu weszli, to ka\u017cdy cz\u0142owiek, ka\u017cde drzewo by do nich strzela\u0142o. Zach\u00f3d, USA, Polska pomog\u0105, to wygramy, ale tylko je\u015bli Rosja si\u0119 rozpadnie \u2013 dodaje.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Tyle \u015bmierci. Wojna \u201egospodarstwa i w\u0142asci, nie ludji\u201d [ukr. wojna pa\u0144stw i w\u0142adzy, nie ludzi]. Po ich stronie te\u017c pe\u0142no m\u0142odych ch\u0142opak\u00f3w pogin\u0119\u0142o \u2013 m\u00f3wi mieszkanka \u0141ypci.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Lubi\u0142am Rosj\u0119, ogl\u0105da\u0142am ich telewizj\u0119 i koncerty, wszystko, co rosyjskie. Oni byli \u201eswoimi\u201d. Po co to wszystko? Przyje\u017cd\u017cali na zakupy, handlowali\u015bmy, a teraz poniszczone domy, ludzi pozabijali \u2013 w g\u0142osie pani z Cyrkun s\u0142ysz\u0119 siln\u0105 emocj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Perspektywy?<\/h3>\n\n\n\n

Gdy w 1991 roku Ukraina uzyskiwa\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107, kraj mia\u0142 ponad 50 mln mieszka\u0144c\u00f3w. W dniu wybuchu pe\u0142nowymiarowej wojny by\u0142o to ju\u017c 37 mln. Teraz? Nikt tego nie wie. Wszystkie prognozy demograficzne s\u0105 zgodne co do tego, \u017ce b\u0119dzie \u017ale albo bardzo \u017ale. Szefowa Instytutu Demografii i Bada\u0144 Spo\u0142ecznych Narodowej Akademii Nauk Ukrainy E\u0142\u0142a Libanowa prognozuje, \u017ce w kolejnej dekadzie ludno\u015b\u0107 kraju mo\u017ce si\u0119 waha\u0107 w przedziale od 24 mln do 32 mln os\u00f3b. Podobne przewidywania p\u0142yn\u0105 z bada\u0144 zleconych przez Rad\u0119 Europy.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adze Ukrainy wci\u0105\u017c licz\u0105 na powr\u00f3t emigrant\u00f3w do kraju po zako\u0144czeniu wojny. Jednak ka\u017cdy miesi\u0105c oddala t\u0119 perspektyw\u0119, bo uchod\u017acy coraz bardziej wsi\u0105kaj\u0105 w nowe miejsca zamieszkania, a Ukrain\u0119 coraz g\u0142\u0119biej trawi wojna.<\/p>\n\n\n\n

Jednak Ukrai\u0144cy ju\u017c nieraz pokazywali swoj\u0105 determinacj\u0119 w momentach, gdy niewielu na nich stawia\u0142o. Zar\u00f3wno w 2014 roku, gdy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 najkrwawsze starcia podczas protest\u00f3w na kijowskim Majdanie, gdzie w imi\u0119 integracji europejskiej zgin\u0119\u0142o ponad 100 os\u00f3b, jak i w 2022, gdy przeciwstawili si\u0119 rosyjskiej agresji. W\u0142adze Ukrainy zdaj\u0105 si\u0119 liczy\u0107 na to, \u017ce i tym razem ich nar\u00f3d pod\u017awignie si\u0119 wbrew przeciwno\u015bciom.<\/p>\n\n\n\n

**<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Finansowane przez Uni\u0119 Europejsk\u0105. Pogl\u0105dy i opinie wyra\u017cone s\u0105 pogl\u0105dami autor\u00f3w i niekoniecznie odzwierciedlaj\u0105 pogl\u0105dy Unii Europejskiej lub Dyrekcji Generalnej ds. Sieci Komunikacyjnych, Tre\u015bci i Technologii. Ani Unia Europejska, ani organ przyznaj\u0105cy finansowanie nie ponosz\u0105 za nie odpowiedzialno\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

**<\/p>\n\n\n\n

– Jan Wysocki<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gdy Ukraina uzyskiwa\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w 1991 roku, liczy\u0142a ponad 50 mln mieszka\u0144c\u00f3w. Od wybuchu wojny nikt nie wie, ile ma dok\u0142adnie mieszka\u0144c\u00f3w. Wszystkie prognozy demograficzne s\u0105 zgodne co do tego, \u017ce b\u0119dzie ich o wiele mniej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25509,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-23600","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/23600","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23600"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=23600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}