{"id":23604,"date":"2023-12-08T13:23:20","date_gmt":"2023-12-08T12:23:20","guid":{"rendered":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/?post_type=article&p=23604"},"modified":"2024-02-25T14:36:08","modified_gmt":"2024-02-25T13:36:08","slug":"buras-w-opozycji-pis-nie-bedzie-mial-hamulcow-by-siegnac-po-antyukrainska-karte","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/article\/buras-w-opozycji-pis-nie-bedzie-mial-hamulcow-by-siegnac-po-antyukrainska-karte\/","title":{"rendered":"Buras: W opozycji PiS nie b\u0119dzie mia\u0142 hamulc\u00f3w, by si\u0119gn\u0105\u0107 po antyukrai\u0144sk\u0105 kart\u0119"},"content":{"rendered":"\n

Jakub Majmurek: Tusk, jeszcze zanim zosta\u0142 premierem, wyruszy\u0142 w pierwsz\u0105 zagraniczn\u0105 podr\u00f3\u017c \u2013 do Brukseli \u2013 by zaj\u0105\u0107 si\u0119 kwesti\u0105 KPO. My\u015bli pan, \u017ce sama zmiana w\u0142adzy w Polsce odblokuje unijne fundusze?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Piotr Buras:<\/strong> Nie wiemy, co dok\u0142adnie Tusk us\u0142ysza\u0142 od Ursuli von der Leyen, ale nie s\u0105dz\u0119, by to by\u0142o takie proste. Cho\u0107 Komisja Europejska wyra\u017anie chce wyp\u0142aci\u0107 Polsce \u015brodki z KPO tak szybko, jak to mo\u017cliwe, to polski rz\u0105d b\u0119dzie musia\u0142 przedstawi\u0107 przynajmniej plan tego, jak przywr\u00f3ci\u0107 praworz\u0105dno\u015b\u0107 i wype\u0142ni\u0107 inne kamienie milowe.<\/p>\n\n\n\n

Potrzebna wi\u0119c b\u0119dzie ustawowa zmiana odwracaj\u0105ca s\u0105dowe reformy PiS?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak, spodziewam si\u0119, \u017ce nowy Sejm b\u0119dzie musia\u0142 przedstawi\u0107 ustaw\u0119 wychodz\u0105c\u0105 naprzeciw oczekiwaniom Komisji i pokaza\u0107, \u017ce przynajmniej pr\u00f3buje porozumie\u0107 si\u0119 z prezydentem w tej sprawie. Je\u015bli jednak prezydent j\u0105 zawetuje lub zn\u00f3w ode\u015ble do Trybuna\u0142u, gdzie utknie ona tak jak poprzednia, to Komisja mo\u017ce uzna\u0107, \u017ce rz\u0105d Tuska zrobi\u0142, co m\u00f3g\u0142, i zgodzi\u0142 si\u0119 na renegocjacje kamieni milowych, by odblokowa\u0107 \u015brodki.<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119c nie wierzy pan, \u017ce \u015brodki z KPO wp\u0142yn\u0105 w tym roku?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nie bardzo. Co mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 w tym roku, to 5 miliard\u00f3w euro z funduszu Repower Europe. To jest nowy fundusz, kt\u00f3ry formalnie jest cz\u0119\u015bci\u0105 KPO i nie wymaga spe\u0142nienia przez nas kryteri\u00f3w legislacyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Ale i tu jest problem: Komisja Europejska musi podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 w tej sprawie do 21 listopada. Rz\u0105d Morawieckiego przedstawi\u0142 w sierpniu swoje propozycje wydania tych \u015brodk\u00f3w, ale Komisji si\u0119 one nie spodoba\u0142y. Wi\u0119c nie wiadomo, czy obecny rz\u0105d z\u0142o\u017cy na czas now\u0105 wersj\u0119 wniosku. W\u0105tpi\u0119, bo pieni\u0105dze pewnie odebra\u0142by ju\u017c Tusk, PiS nie ma \u017cadnego powodu, by robi\u0107 nowemu premierowi taki prezent. Nowego rz\u0105du z kolei najpewniej do tego czasu nie b\u0119dzie. Teoretycznie prezydent mo\u017ce ju\u017c 13 listopada wskaza\u0107 Donalda Tuska jako kandydata na premiera, Sejm zatwierdzi\u0107 jego rz\u0105d w tym samym tygodniu, a Tusk przedstawi\u0107 nowy plan do 21, ale to ma\u0142o prawdopodobne.<\/p>\n\n\n\n

W Brukseli i kluczowych europejskich stolicach rozleg\u0142o si\u0119 poczucie ulgi po wygranej nowej koalicji?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Europa obawia\u0142a si\u0119 scenariusza, w kt\u00f3rym PiS wygrywa po raz trzeci, niejako \u201enagrodzony\u201d za sw\u00f3j konfrontacyjny kurs wobec Europy. To utwierdzi\u0142oby antyeuropejskie postawy PiS i jeszcze bardziej zaostrzy\u0142o jego polityk\u0119 w trzeciej kadencji. Trzeci rz\u0105d PiS stworzy\u0142by te\u017c najpewniej eurosceptyczn\u0105 o\u015b razem z W\u0119grami Orb\u00e1na, by\u0107 mo\u017ce jeszcze ze S\u0142owacj\u0105 Ficy i W\u0142ochami Meloni, co mia\u0142oby wp\u0142yw nie tylko na relacje z Komisj\u0105 Europejsk\u0105, ale tak\u017ce wewn\u0105trz Rady Europejskiej \u2013 a wi\u0119c zgromadzenia szef\u00f3w rz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re podejmuje kluczowe decyzje w Unii.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem teraz w du\u017cym europejskim kraju do w\u0142adzy dochodzi rz\u0105d, kt\u00f3ry nawet je\u015bli nie zawsze b\u0119dzie zgadza\u0142 si\u0119 z Francj\u0105 i z Niemcami, to b\u0119dzie mia\u0142 bardziej konstruktywne podej\u015bcie i nie zechce wykorzystywa\u0107 polityki europejskiej jako narz\u0119dzia budowania podzia\u0142\u00f3w w polityce krajowej. To na pewno wywo\u0142uje westchnienie ulgi.<\/p>\n\n\n\n

Polska zasi\u0105dzie wi\u0119c zn\u00f3w przy stole dla doros\u0142ych w Brukseli?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nie lubi\u0119 opisywania polityki przy pomocy takich metafor. Polityka mi\u0119dzynarodowa tak nie dzia\u0142a. Je\u015bli chcemy by\u0107 traktowani jako partnerzy przez Bruksel\u0119 albo Niemcy, to sami musimy zacz\u0105\u0107 ich traktowa\u0107 partnersko \u2013 od tego zale\u017cy, czy b\u0119dziemy s\u0142uchani.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast faktem jest, \u017ce chyba \u017caden polski rz\u0105d nie mia\u0142 na pocz\u0105tku takiego kredytu zaufania w Brukseli, jaki b\u0119dzie mia\u0142 nowy rz\u0105d Tuska. Bo kontrast z poprzednim jest olbrzymi. Ale to, czy ostatecznie b\u0119dzie s\u0142uchany, zale\u017cy od tego, co b\u0119dzie mia\u0142 do powiedzenia. Czy w\u0142\u0105czy si\u0119 w konstruktywny dialog na temat przysz\u0142o\u015bci Unii, jej rozszerzenia, na temat problemu migracji. Co z kolei zale\u017cy od tego, jak\u0105 polityczn\u0105 przestrze\u0144 do takiej dyskusji Tusk b\u0119dzie mia\u0142 w kraju.<\/p>\n\n\n\n

W czasie, gdy Tusk rozmawia\u0142 z von der Leyen, Komisja ds. Konstytucyjnych Parlamentu Europejskiego przeg\u0142osowa\u0142a skierowanie do dalszych obrad projektu zmian traktat\u00f3w UE. Tusk ju\u017c powiedzia\u0142, \u017ce jest wobec nich sceptyczny. Jak jego rz\u0105d powinien si\u0119 odnie\u015b\u0107 do tej dyskusji?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce na pocz\u0105tku warto zaznaczy\u0107, jak w\u0142a\u015bciwie dzia\u0142a proces konstytucyjny w UE, bo w Polsce debata o zmianie traktat\u00f3w wywo\u0142uje wielkie emocje, podgrzewane przez prawic\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze, europarlament nie mo\u017ce przeg\u0142osowa\u0107 zmiany traktat\u00f3w. G\u0142osowanie w komisji konstytucyjnej uruchamia bardzo d\u0142ugi proces, kt\u00f3rego efekt jest niepewny \u2013 bo na wszelkie zmiany traktat\u00f3w ostatecznie musz\u0105 si\u0119 zgodzi\u0107 pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie. Zablokowa\u0107 je mog\u0105 Polska, W\u0119gry czy S\u0142owacja.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie, te zmiany wcale nie s\u0105 tak rewolucyjne, jak przedstawia to polska prawica.<\/p>\n\n\n\n

Zniesienie weta w g\u0142osowaniach w Radzie Europejskiej to nie rewolucja?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nie tworzy to jeszcze europejskiego superpa\u0144stwa, jak straszy obecny rz\u0105d. Wiele tych zmian, kt\u00f3re zaproponowano, ma sens \u2013 np. zniesienie prawa weta w przypadku otwierania kolejnych rozdzia\u0142\u00f3w negocjacji akcesyjnych z krajami cz\u0142onkowskimi. W ten spos\u00f3b jeden kraj, by ugra\u0107 co\u015b dla siebie w Unii, nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 blokowa\u0107 procesu akcesji pa\u0144stwa kandyduj\u0105cego, kt\u00f3re samo wzorowo realizuje kolejne etapy akcesji. Zniesienie weta w sprawie polityki zagranicznej uniemo\u017cliwi te\u017c jednemu pa\u0144stwu blokowanie sankcji.<\/p>\n\n\n\n

Wiele tych propozycji brzmi bardziej rewolucyjnie, ni\u017c jest faktycznie. Na przyk\u0142ad wsp\u00f3lna polityka obronna. To naprawd\u0119 nie jest tak, \u017ce Europa ma teraz wyj\u015b\u0107 z NATO i utworzy\u0107 europejsk\u0105 armi\u0119, kt\u00f3ra b\u0119dzie g\u0142\u00f3wnym gwarantem bezpiecze\u0144stwa dla regionu. By Unia Europejska albo wybrane kraje cz\u0142onkowskie mog\u0142y zbudowa\u0107 potencja\u0142 zdolny zast\u0105pi\u0107 NATO, potrzebowa\u0142aby 12\u201320 lat inwestycji wojskowych.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bnie dlatego perspektywa wycofania Amerykan\u00f3w z Europy czy cho\u0107by reorientacji ameryka\u0144skich zasob\u00f3w w stron\u0119 Indo-Pacyfiku jest tak niepokoj\u0105ca. A przy tym ca\u0142kiem prawdopodobna, je\u015bli wygra republikanin \u2013 bo coraz wi\u0119cej polityk\u00f3w tej partii uwa\u017ca, \u017ce Europa powinna wzi\u0105\u0107 znacznie wi\u0119ksz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za w\u0142asne bezpiecze\u0144stwo. Dlatego wa\u017cne jest, by polska polityka bezpiecze\u0144stwa mia\u0142a te\u017c sw\u00f3j europejski wymiar.<\/p>\n\n\n\n

Na czym mia\u0142by on konkretnie polega\u0107?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kluczowe pytanie brzmi: na ile Polska powinna w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 we wsp\u00f3\u0142prac\u0119 europejskiego przemys\u0142u zbrojeniowego? Bo niezale\u017cnie od tego, ile b\u0119dziemy m\u00f3wili o wsp\u00f3lnych europejskich armiach, sztabach, manewrach, podstawowym problemem pozostaje dzi\u015b to, \u017ce Europa nie jest w stanie wyprodukowa\u0107 dostatecznie du\u017co broni i amunicji \u2013 co wida\u0107 np. przy przekazywaniu broni Ukrainie. To jest obecnie podstawowe wyzwanie stoj\u0105ce przed Europ\u0105: zwi\u0119kszenie mo\u017cliwo\u015bci naszego przemys\u0142u obronnego.<\/p>\n\n\n\n

Jak to mo\u017cna zrobi\u0107?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna np. powo\u0142a\u0107 specjalny fundusz finansuj\u0105cy takie wydatki. Ale to wymaga wi\u0119kszej koordynacji narodowych przemys\u0142\u00f3w obronnych. Pytanie, czy Polska b\u0119dzie w stanie przyst\u0105pi\u0107 do tego projektu, bo my ju\u017c podj\u0119li\u015bmy bardzo powa\u017cne zobowi\u0105zania zakupu sprz\u0119tu w Stanach i Korei Po\u0142udniowej.<\/p>\n\n\n\n

Nie przy\u0142\u0105czyli\u015bmy si\u0119 te\u017c do niemieckiej inicjatywy European Sky Shield, bo rozwijamy podobny projekt z Amerykanami, a to si\u0119 raczej wyklucza. Jednocze\u015bnie nic nie stoi na przeszkodzie, by\u015bmy wsparli europejskie wysi\u0142ki w tym zakresie. Zwi\u0119kszenie potencja\u0142u obronnego Europy jest w naszym interesie, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej Europa b\u0119dzie musia\u0142a bardziej aktywnie bra\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za swoje bezpiecze\u0144stwo, a to nie b\u0119dzie mo\u017cliwe bez wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n\n\n\n

Wracaj\u0105c do propozycji zmian traktat\u00f3w \u2013 skoro nie s\u0105 tak rewolucyjne, to czemu Tusk pozostaje sceptyczny?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sceptycznych jest wiele europejskich stolic. My\u015bl\u0119, \u017ce w swoich zastrze\u017ceniach co do zmiany traktat\u00f3w Donald Tusk jak najbardziej pozostanie w g\u0142\u00f3wnym nurcie europejskiej polityki, razem z pa\u0144stwami skandynawskimi, ba\u0142tyckimi, Austri\u0105. Dlatego ja jestem sceptyczny co do prawdopodobie\u0144stwa g\u0142\u0119bokiej zmiany traktat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Niemniej uwa\u017cam, \u017ce polski rz\u0105d powinien zachowa\u0107 otwarto\u015b\u0107 na konstruktywn\u0105 dyskusj\u0119 na temat przysz\u0142o\u015bci Europy. Bo zmian mo\u017cna dokonywa\u0107 te\u017c w inny spos\u00f3b ni\u017c przez rewizj\u0119 traktat\u00f3w. By liczy\u0107 si\u0119 w tej dyskusji, polski rz\u0105d musi najpierw zabra\u0107 w niej g\u0142os, przedstawi\u0107 jakie\u015b swoje propozycje, a nie tylko oskar\u017ca\u0107 Niemcy i Francj\u0119 \u2013 kt\u00f3re wysz\u0142y ze swoj\u0105 propozycj\u0105 reform \u2013 o pr\u00f3b\u0119 zdominowania Unii.<\/p>\n\n\n\n

Czy cz\u0119\u015b\u0107 zmian, jakie przyj\u0119\u0142a komisja PE, nie by\u0142aby korzystna dla Polski? Na przyk\u0142ad ustanowienie europejskiej unii energetycznej albo wzmocnienie przepis\u00f3w uzale\u017cniaj\u0105cych dost\u0119p do europejskich \u015brodk\u00f3w od przestrzegania zasad pa\u0144stwa prawa \u2013 co by\u0142oby dodatkow\u0105 polis\u0105 zabezpieczaj\u0105c\u0105 polskich obywateli przed ekscesami prawicowego populizmu.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Unia energetyczna w du\u017cej mierze zbiera polityki, kt\u00f3re Europa prowadzi ju\u017c od jakiego\u015b czasu. To te\u017c nie jest jaka\u015b wielka rewolucja. Ju\u017c mamy przecie\u017c mechanizmy pozwalaj\u0105ce UE na wsp\u00f3lne zakupy gazu. Polska jeszcze przed Tuskiem by\u0142a jednym z pomys\u0142odawc\u00f3w tego rozwi\u0105zania, d\u0142ugo zaj\u0119\u0142o nam przekonanie do niego europejskich partner\u00f3w. Wi\u0119c tak, to na pewno rozwi\u0105zanie s\u0142u\u017c\u0105ce Polsce.<\/p>\n\n\n\n

W kwestii praworz\u0105dno\u015bci nowy rz\u0105d b\u0119dzie mia\u0142 wyra\u017any mandat, by mocno wypowiedzie\u0107 si\u0119 za wzmocnieniem mechanizm\u00f3w chroni\u0105cych praworz\u0105dno\u015b\u0107 w Unii. Nie tylko je\u015bli chodzi o warunkowo\u015b\u0107 dost\u0119pu do europejskich \u015brodk\u00f3w, ale tak\u017ce wyrok\u00f3w Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci. Trzeba zagwarantowa\u0107, \u017ce Komisja b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142a zdecydowanie za ka\u017cdym razem, gdy pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie ignoruj\u0105 wyroki TSUE w kwestii rz\u0105d\u00f3w prawa. Bo ma odpowiednie narz\u0119dzia, np. wysokie kary finansowe, tylko nie zawsze z nich korzysta.<\/p>\n\n\n\n

A nie mo\u017cna doprowadzi\u0107 do powt\u00f3rki takich sytuacji jak to, co dzia\u0142o si\u0119 w Polsce, gdy rz\u0105d PiS r\u0119kami Trybuna\u0142u Przy\u0142\u0119bskiej \u201euniewa\u017cni\u0142\u201d orzeczenia TSUE i faktycznie odrzuci\u0142 fundamentaln\u0105 zasad\u0119 nadrz\u0119dno\u015bci prawa wsp\u00f3lnotowego nad krajowym. To jest droga do ca\u0142kowitej anarchii, rozwalaj\u0105cej ca\u0142y system prawny UE. Je\u015bli sobie z tym nie poradzimy, to do \u017cadnego rozszerzenia Unii, w tym o\u00a0Ukrain\u0119<\/a>, na czym powinno nam zale\u017ce\u0107, nie dojdzie.<\/p>\n\n\n\n

Czemu?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bo je\u015bli nie wzmocnimy mechanizm\u00f3w praworz\u0105dno\u015bci, to pa\u0144stwa Unii, zw\u0142aszcza te od pocz\u0105tku sceptyczne wobec jej rozszerzenia, b\u0119d\u0105 mia\u0142y argument, \u017ce je\u015bli nowe pa\u0144stwa odm\u00f3wi\u0105 stosowania si\u0119 do zasad pa\u0144stwa prawa, to w zasadzie nic z tym nie b\u0119dziemy mogli zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli Unia si\u0119 nie zmieni, to nie grozi nam Europa wielu pr\u0119dko\u015bci i zepchni\u0119cie Polski na dalszy kr\u0105g integracji? A mo\u017ce to nie zagro\u017cenie, tylko optymalne dla nas miejsce?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rdzeniem integracji jest wsp\u00f3lny rynek, kt\u00f3ry obejmuje wszystkie pa\u0144stwa Unii. I ze wzgl\u0119du na oparcie Unii na wsp\u00f3lnym rynku trudno jest, by jakie\u015b kraje odsun\u0119\u0142y si\u0119 na dalszy plan integracji albo by jakie\u015b mog\u0142y si\u0119 zacz\u0105\u0107 w jego ramach g\u0142\u0119biej integrowa\u0107. Nie da si\u0119 stworzy\u0107 wsp\u00f3lnego rynku dw\u00f3ch pr\u0119dko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Dam przyk\u0142ad: ze strony PiS pada\u0142y g\u0142osy, \u017ce Polska powinna wypisa\u0107 si\u0119 z polityki klimatycznej Unii. Ale nie da si\u0119 tego zrobi\u0107, pozostaj\u0105c na wsp\u00f3lnym rynku, bo gdyby polskie podmioty nie obowi\u0105zywa\u0142y unijne regu\u0142y emisji dwutlenku w\u0119gla, to narusza\u0142oby to regu\u0142y uczciwej i r\u00f3wnej konkurencji. Z tych samych powod\u00f3w wybrane pa\u0144stwa nie mog\u0105 pog\u0142\u0119bi\u0107 integracji swojej polityki energetycznej.<\/p>\n\n\n\n

O wiele \u0142atwiej o integracj\u0119 w sferach niezwi\u0105zanych bezpo\u015brednio ze wsp\u00f3lnym rynkiem: np. wsp\u00f3\u0142pracy w polityce obronnej albo migracyjnej. Tu faktycznie kilka kraj\u00f3w mo\u017ce podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, \u017ce wsp\u00f3\u0142pracuje ze sob\u0105 bli\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

We wsp\u00f3lnym rynku jest jednak g\u0142\u0119biej zintegrowany obszar: strefa euro.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

To prawda, ale wchodzi w jej sk\u0142ad wi\u0119kszo\u015b\u0107 pa\u0144stw nale\u017c\u0105cych do wsp\u00f3lnego rynku \u2013 Polska jest jednym z wyj\u0105tk\u00f3w. Ale dopuszczam scenariusz, w kt\u00f3rym strefa euro wzmacnia si\u0119 kosztem innych cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Z tym \u017ce ten scenariusz by\u0142by o wiele bardziej prawdopodobny, gdyby wci\u0105\u017c rz\u0105dzi\u0142 PiS. Bo taki ruch mia\u0142by wtedy sens, odsuwa\u0142by od problem\u00f3w strefy euro pa\u0144stwa, kt\u00f3re s\u0105 politycznie problematyczne, blokuj\u0105 dzia\u0142anie Unii. Teraz ten scenariusz pewnie zostanie po\u0142o\u017cony na p\u00f3\u0142k\u0119, pojawi si\u0119 za to nacisk na Polsk\u0119, by do\u0142\u0105czy\u0142a do strefy euro. Uwa\u017cam, \u017ce powinni\u015bmy by\u0107 zainteresowani t\u0105 perspektyw\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jakie mog\u0105 by\u0107 najwi\u0119ksze konflikty nowego rz\u0105du z g\u0142\u00f3wnymi europejskimi stolicami, Berlinem i Pary\u017cem?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Problem z rz\u0105dem Morawieckiego polega\u0142 na tym, \u017ce on pewnych problem\u00f3w \u2013 jak np. migracji \u2013 po prostu nie chcia\u0142 rozwi\u0105za\u0107, bo one s\u0142u\u017cy\u0142y mu jako paliwo do wewn\u0119trznej polityki. To powinno i musi si\u0119 zmieni\u0107. Nie zlikwiduje to temat\u00f3w spornych, ale spowoduje, \u017ce b\u0119dziemy szuka\u0107 uzgodnie\u0144, a kompromis\u00f3w nie b\u0119dzie si\u0119 uto\u017csamia\u0107 z pora\u017ck\u0105. R\u00f3\u017cnic zda\u0144 i zwi\u0105zane z nimi napi\u0119cia w polityce konkurencji (kwestia subsydi\u00f3w, na kt\u00f3re Niemcy maj\u0105 du\u017co pieni\u0119dzy, a my i inne kraje du\u017co mniej), w kwestii bud\u017cetu UE czy polityce bezpiecze\u0144stwa pozostan\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Na pewno b\u0119dzie sp\u00f3r zwi\u0105zany z klasyfikacj\u0105 energetyki j\u0105drowej, czy ona powinna by\u0107 wspierana jako energia odnawialna. Tu mamy inne pogl\u0105dy ni\u017c Berlin, wsp\u00f3\u0142pracowali\u015bmy raczej z Francj\u0105 i nie s\u0105dz\u0119, by to si\u0119 zmieni\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

A co z polityk\u0105 migracyjn\u0105 nowego rz\u0105du?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce nowy rz\u0105d przywr\u00f3ci rz\u0105dy prawa na granicy, tak by wnioski o azyl sk\u0142adane przez migrant\u00f3w zacz\u0119\u0142y by\u0107 rozpatrywane. To jednak oznacza, \u017ce staniemy przed podobnym problemem, przed jakim staj\u0105 dzi\u015b W\u0142osi, Grecy, Niemcy: na terenie kraju znajdzie si\u0119 wiele os\u00f3b, kt\u00f3rych wniosek o azyl zostanie rozpatrzony negatywnie i pojawi si\u0119 pytanie o to, co z nimi robi\u0107, czy i jak odes\u0142a\u0107 ich do kraju pochodzenia. Nie da si\u0119 jej rozwi\u0105za\u0107 bez wsp\u00f3\u0142pracy z Uni\u0105 i jej pa\u0144stwami. Bo Polska sama nie b\u0119dzie w stanie wynegocjowa\u0107 um\u00f3w o readmisji z krajami pochodzenia migrant\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi\u0142 pan, \u017ce nowy rz\u0105d nie b\u0119dzie wykorzystywa\u0142 kwestii europejskiej do rozgrywania polityki krajowej. Nie mo\u017cna jednak chyba liczy\u0107, \u017ce PiS nie b\u0119dzie tego robi\u0142\u00a0z \u0142aw opozycji?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Powiem wi\u0119cej: zmieni\u0105 si\u0119 parametry polskiej debaty europejskiej, w zasadzie ju\u017c si\u0119 zmieni\u0142y. B\u0119dziemy mieli opozycj\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z dw\u00f3ch, trzech, licz\u0105c Suwerenn\u0105 Polsk\u0119, mniej lub bardziej eurosceptycznych partii.<\/p>\n\n\n\n

PiS zradykalizowa\u0142 swoje pozycje wobec UE. Ca\u0142a ta dyskusja o europejskim superpa\u0144stwie, przedstawianie przysz\u0142ego rz\u0105du Tuska jako zagro\u017cenia dla polskiej niepodleg\u0142o\u015bci \u2013 jak wypowiedzia\u0142 si\u0119 w wiecz\u00f3r wyborczy Jaros\u0142aw Sellin \u2013 kampania prawicowych medi\u00f3w przeciw zmianom traktat\u00f3w europejskich: to wszystko jest moim zdaniem wst\u0119pem do bardzo spolaryzowanej debaty wok\u00f3\u0142 Europy, jaka nas wkr\u00f3tce czeka. Opozycyjne partie prawicowe b\u0119d\u0105 rywalizowa\u0107 o coraz bardziej eurosceptyczny elektorat, co b\u0119dzie nakr\u0119ca\u0107 ich radykalizacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Do tej pory PiS broni\u0142 si\u0119 przed \u0142atk\u0105 \u201epartii polexitu\u201d czy nawet antyeuropejskiej, bo postawy spo\u0142eczne pozostawa\u0142y silnie proeuropejskie. To si\u0119 mo\u017ce zmieni\u0107?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tego si\u0119 obawiam. Poparcie dla Unii jest w Polsce p\u0142ytsze, ni\u017c wskazywa\u0142yby na to sonda\u017cowe odpowiedzi na pytanie: \u201eczy popierasz obecno\u015b\u0107 Polski w UE\u201d. Z bada\u0144 CBOS z zesz\u0142ego roku wynika\u0142o, \u017ce a\u017c 33 proc. Polak\u00f3w, a wi\u0119c jeden na trzech, uznaje, \u017ce obecno\u015b\u0107 w Unii zbyt ogranicza nasz\u0105 suwerenno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

PiS mo\u017ce skutecznie zmobilizowa\u0107 podobne spo\u0142eczne nastroje, zw\u0142aszcza wok\u00f3\u0142 reformy UE i ewentualnej akcesji Ukrainy. Bo w opozycji nie b\u0119dzie mia\u0142 hamulc\u00f3w, by jeszcze silniej si\u0119gn\u0105\u0107 po antyukrai\u0144sk\u0105 kart\u0119. Podobnie antyeuropejskie nastroje mo\u017ce wyzwoli\u0107 sytuacja, gdy staniemy si\u0119 p\u0142atnikiem netto do bud\u017cetu Unii.<\/p>\n\n\n\n

A unijna polityka klimatyczna nie?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Te\u017c. Wida\u0107 to dobrze na przyk\u0142adzie Niemiec. Spo\u0142ecze\u0144stwo niemieckie jest og\u00f3lnie proeuropejskie, ale gdy skutki transformacji energetycznej zacz\u0119\u0142y realnie dotyka\u0107 zwyk\u0142ych ludzi, to nastroje si\u0119 zmieni\u0142y \u2013 co pokazuj\u0105 wyniki skrajnej prawicy z Alternatywy dla Niemiec. To jest ostrze\u017cenie przed skutkami zielonej transformacji robionej bez uwzgl\u0119dnienia koszt\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n

Polski kontekst jest oczywi\u015bcie inny ni\u017c niemiecki, ale po\u0142\u0105czenie koszt\u00f3w zielonej transformacji, czarnej propagandy wymierzonej w reformy UE, dwustronnych spor\u00f3w z Ukrain\u0105 \u2013 kt\u00f3re jak widzieli\u015bmy, w ostatnich miesi\u0105cach \u0142atwo rozdmucha\u0107 \u2013 mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 wybuchowe. Przyk\u0142ad brytyjski pokazuje, jak szybko mog\u0105 zmieni\u0107 si\u0119 nastroje spo\u0142eczne. Nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce polexit b\u0119dzie realn\u0105 perspektyw\u0105, ale nie zdziwi mnie, je\u015bli jaka\u015b partia rzuci has\u0142o wyj\u015bcia z Unii, bo ona za bardzo przesuwa si\u0119 w \u201efederalnym\u201d kierunku. A gdy powa\u017cna partia podniesie oficjalnie takie has\u0142o, to zmieni parametry ca\u0142ej dyskusji o Europie.<\/p>\n\n\n\n

Pytanie: jak do tego odniesie si\u0119 nowy rz\u0105d? Czy ulegnie dyskursowi suwerenno\u015bciowemu? Czy wr\u0119cz przeciwnie, Tusk prze\u0142o\u017cy pytanie, jakie zadawa\u0142 w kampanii \u201eczy chcemy by\u0107 w Unii, czy poza ni\u0105\u201d na pytanie o reformy UE, aktywn\u0105 polityk\u0119 Polski w Unii, o euro.<\/p>\n\n\n\n

Wiosn\u0105 w wyborach europejskich nie czeka nas fala prawicowego populizmu?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Z pewno\u015bci\u0105 wida\u0107 wzrost poparcia dla radykalnej prawicy w wielu pa\u0144stwach Unii. Jednocze\u015bnie w tych wyborach one nie stan\u0105 si\u0119 jeszcze nowym europejskim mainstreamem, wzmocni\u0105 si\u0119, ale nie na tyle, by mie\u0107 realny wp\u0142yw na parlamentarn\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 w PE. Ale nie wiemy, jak b\u0119dzie jeszcze w nast\u0119pnych.<\/p>\n\n\n\n

Nowy rz\u0105d nie zaklinczuje si\u0119 w swojej polityce zagranicznej z prezydentem Dud\u0105? B\u0119d\u0105 nas czeka\u0107 nowe spory o krzes\u0142o na unijnych szczytach, jak w czasach, gdy Tusk by\u0142 premierem, a prezydentem Lech Kaczy\u0144ski?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wszystko zale\u017cy od tego, jak Andrzej Duda widzi swoj\u0105 polityczn\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Je\u015bli ko\u0144c\u00f3wka prezydentury b\u0119dzie po\u015bwi\u0119cona budowie jego pozycji na polskiej prawicy, to wsp\u00f3\u0142praca z proeuropejskim rz\u0105dem mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 trudna.<\/p>\n\n\n\n

Na pewno problem\u00f3w nastr\u0119cza przyj\u0119ta niedawno ustawa, okre\u015blaj\u0105ca wsp\u00f3\u0142prac\u0119 prezydenta z rz\u0105dem w kwestiach polityki europejskiej, kt\u00f3ra mo\u017ce stanowi\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o napi\u0119\u0107 i spor\u00f3w wok\u00f3\u0142 tego, kto ma w\u0142a\u015bciwie reprezentowa\u0107 Polsk\u0119 w Europie. I to w okresie, gdy mamy sprawowa\u0107 prezydencj\u0119 Unii.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce w\u0142o\u017cenie kija w szprychy polityki zagranicznej nowego rz\u0105du mog\u0142o by\u0107 wr\u0119cz g\u0142\u00f3wnym celem ustawy. Bo nie wyobra\u017cam sobie, by Tusk zgodzi\u0142 si\u0119, by Polsk\u0119 na unijnych szczytach reprezentowa\u0142 Duda.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy\u015b Tusk i prezydent Kaczy\u0144ski pojechali skonfliktowani na jeden ze szczyt\u00f3w, rz\u0105d nie chcia\u0142 udost\u0119pni\u0107 prezydentowi samolotu, ale kancelaria za\u0142atwi\u0142a czarter z LOT-em.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak, to by\u0142o groteskowe. Podobne sytuacje, je\u015bli si\u0119 powt\u00f3rz\u0105, z pewno\u015bci\u0105 nie b\u0119d\u0105 s\u0142u\u017cy\u0142y polskim interesom.<\/p>\n\n\n\n

Jak b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0142y relacje nowego rz\u0105du z Kijowem? Tusk tam powinien pojecha\u0107 jako do jednej pierwszych stolic? Konflikt o zbo\u017ce nie zniknie w wyniku zmiany w\u0142adzy, tu s\u0105 realne r\u00f3\u017cnice interes\u00f3w.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce Tusk powinien pojecha\u0107 do Kijowa jako premier zaraz po wizycie w Brukseli. Oczywi\u015bcie, problemy z ukrai\u0144skim zbo\u017cem nie znikn\u0105, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie akcesji Ukrainy do Unii. Ale w ostatnich miesi\u0105cach problemem bardziej ni\u017c obiektywny konflikt interes\u00f3w by\u0142 spos\u00f3b jego przedstawiania w polityce krajowej.<\/p>\n\n\n\n

PiS najpierw miesi\u0105cami ignorowa\u0142\u00a0problem ukrai\u0144skiego zbo\u017ca<\/a>\u00a0zalewaj\u0105cego rynek, nie pr\u00f3bowa\u0142 szuka\u0107 rozwi\u0105zania poprzez negocjacje z Komisj\u0105 Europejsk\u0105 i stron\u0105 ukrai\u0144sk\u0105. Z kolei latem tego roku rozwi\u0105zanie tego problemu po prostu przesta\u0142o rz\u0105dz\u0105cych interesowa\u0107 \u2013 bo rozgrywanie tego tematu uznano za op\u0142acalne w kampanii wyborczej. Nowy rz\u0105d b\u0119dzie wi\u0119c musia\u0142 na spokojnie usi\u0105\u015b\u0107 z Ukrai\u0144cami, przedstawicielami Komisji, innych zainteresowanych kraj\u00f3w i poszuka\u0107 rozwi\u0105zania w tym tr\u00f3jk\u0105cie.<\/p>\n\n\n\n

W og\u00f3le na temat ukrai\u0144skiego zbo\u017ca na polskim rynku mamy wiele sprzecznych ze sob\u0105 danych. Komisja Europejska twierdzi na przyk\u0142ad, \u017ce nie dosz\u0142o do powa\u017cnych zak\u0142\u00f3ce\u0144 rynku, kt\u00f3re uzasadnia\u0142yby zamkni\u0119cie go dla ukrai\u0144skiego zbo\u017ca. Rz\u0105d Morawieckiego twierdzi inaczej. Analitycy rynkowi wskazywali z kolei, \u017ce najwi\u0119kszym problemem dla polskich rolnik\u00f3w tego lata by\u0142y niskie ceny, ale tych nie spowodowa\u0142 import zbo\u017ca do Polski, tylko sytuacja na rynkach \u015bwiatowych \u2013 bo to one kszta\u0142tuj\u0105 cen\u0119 zbo\u017ca tak\u017ce w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Zanim PiS sk\u0142\u00f3ci\u0142 si\u0119 z\u00a0Ukrain\u0105<\/a>, pojawia\u0142y si\u0119 wr\u0119cz fantazje o polsko-ukrai\u0144skim Mi\u0119dzymorzu, stanowi\u0105cym nowy biegun w Europie, r\u00f3wnowa\u017c\u0105cy wp\u0142ywy Niemiec.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

To s\u0105 fantazje, kt\u00f3rymi Ukrai\u0144cy nie s\u0105 zainteresowani. Kij\u00f3w nie chce, by Polska odgrywa\u0142a rol\u0119 jego \u201eadwokata\u201d na \u015bwiecie, jak pokaza\u0142, sam potrafi prowadzi\u0107 bardzo asertywn\u0105 polityk\u0119 globaln\u0105. Je\u015bli gdzie\u015b jeste\u015bmy dla Ukrainy atrakcyjnym partnerem, to w wymiarze akcesji do UE.<\/p>\n\n\n\n

W polskiej debacie publicznej wszyscy deklaruj\u0105 dla niej poparcie, ale w tych deklaracjach sporo jest hipokryzji, a ma\u0142o konceptualnej si\u0142y. Bo akcesja oznacza konieczno\u015b\u0107 rozwi\u0105zania ilu\u015b problem\u00f3w. Cho\u0107by unijnego bud\u017cetu. Nie jest mo\u017ce tak, \u017ce w zwi\u0105zku z akcesj\u0105 Ukrainy nie b\u0119dzie pieni\u0119dzy dla pa\u0144stw takich jak Polska, ale unijny bud\u017cet na pewno b\u0119dzie kosztowa\u0142 wi\u0119cej. Nie tylko z powodu Ukrainy, ale tak\u017ce nowych priorytet\u00f3w Unii. Cho\u0107by koszt\u00f3w obs\u0142ugi zad\u0142u\u017cenia zaci\u0105gni\u0119tego w ramach funduszu do walki ze skutkami pandemii. Tu pojawia si\u0119 pytanie, czy Polska jest gotowa na unijne podatki, by wzmocni\u0107 bud\u017cet? A je\u015bli nie, to czy wie, sk\u0105d wzi\u0105\u0107 50 miliard\u00f3w euro, jakie Unia obieca\u0142a Ukrainie?<\/p>\n\n\n\n

Zamiast fantazji o Mi\u0119dzymorzu powinni\u015bmy by\u0107 aktywnym uczestnikiem debaty na ten temat. Albo na temat tego, jak Europa mo\u017ce realnie wspom\u00f3c dalej Ukrain\u0119 pod wzgl\u0119dem bezpiecze\u0144stwa \u2013 bo tu te\u017c Amerykanie b\u0119d\u0105 oczekiwali, \u017ce Europa przejmie od nich znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tego wysi\u0142ku.<\/p>\n\n\n\n

Polityka ukrai\u0144ska spolaryzuje si\u0119 podobnie jak europejska?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Istnieje takie zagro\u017cenie, \u017ce wr\u00f3c\u0105 np. kwestie historyczne. PiS w lutym 2022 roku uzna\u0142, \u017ce niezale\u017cnie od wszystkiego trzeba wspom\u00f3c walcz\u0105c\u0105 o prze\u017cycie jako niepodleg\u0142e pa\u0144stwo Ukrain\u0119. Ja wierz\u0119 w szczero\u015b\u0107 tej decyzji, ale ona mia\u0142a te\u017c wiele korzystnych dla rz\u0105d\u00f3w Zjednoczonej Prawicy skutk\u00f3w: pozwoli\u0142a Polsce wyj\u015b\u0107 z mi\u0119dzynarodowej marginalizacji i sta\u0107 si\u0119 powa\u017cnym graczem, przynajmniej w pierwszych miesi\u0105cach wojny. Umo\u017cliwi\u0142a te\u017c zbli\u017cenie z administracj\u0105 Bidena.<\/p>\n\n\n\n

Jak ona zareaguje na zmian\u0119 w\u0142adzy w Polsce?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Amerykanom, cho\u0107by ze wzgl\u0119du na rol\u0119 Polski jako \u201ecentrum logistycznego\u201d przekazywania pomocy wojskowej Ukrainie, zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie na przewidywalno\u015bci rz\u0105d\u00f3w w Polsce. Zmiana w\u0142adzy jej nie narusza, strategiczne wi\u0119zy zostaj\u0105. Dochodzi jednak nowy czynnik: rz\u0105dowi Tuska politycznie i ideologicznie znacznie bli\u017cej b\u0119dzie do administracji Bidena ni\u017c gabinetowi Morawieckiego. Z tym \u017ce administracja Bidena wchodzi w\u0142a\u015bnie w sw\u00f3j ostatni rok, w listopadzie 2024 roku zobaczymy, czy wyborcy przed\u0142u\u017c\u0105 jej mandat.<\/p>\n\n\n\n

Biden i jego administracja podkre\u015blaj\u0105, jakim zagro\u017ceniem dla pa\u0144stw demokratycznych i porz\u0105dku mi\u0119dzynarodowego opartego na regu\u0142ach s\u0105 rewizjonistyczne mocarstwa takie jak Chiny i Rosja. Gdzie w tym globalnym procesie sytuuje si\u0119 Polska?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce warto sobie powiedzie\u0107, \u017ce nie wkraczamy w rzeczywisto\u015b\u0107, gdzie \u015bwiat podzieli si\u0119 na blok ameryka\u0144ski i chi\u0144ski. Pomi\u0119dzy nimi jest wiele \u015brednich mocarstw, takich jak Arabia Saudyjska, Brazylia, Iran, Turcja, RPA, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na globalne rynki energii, \u017cywno\u015bci, kt\u00f3re maj\u0105 istotne przynajmniej lokalnie znaczenie militarne. I one w tej sytuacji b\u0119d\u0105 balansowa\u0107, stara\u0107 si\u0119 prowadzi\u0107 gr\u0119 z oboma kszta\u0142tuj\u0105cymi si\u0119 biegunami.<\/p>\n\n\n\n

Polska nie jest krajem z takim potencja\u0142em. Na to, dok\u0105d to wszystko b\u0119dzie zmierza\u0107, mo\u017cemy wywiera\u0107 wp\u0142yw, tylko wsp\u00f3\u0142kszta\u0142tuj\u0105c polityk\u0119 UE i jej miejsce w nowej rzeczywisto\u015bci. G\u0142os Unii Europejskiej powinien by\u0107 mocno s\u0142yszalny w zmieniaj\u0105cym si\u0119 \u015bwiecie. Tak si\u0119 jednak nie zawsze dzieje, co wida\u0107, teraz gdy w nowej ods\u0142onie konfliktu na Bliskim Wschodzie g\u0142os Europy jest bardzo s\u0142abo s\u0142yszalny.<\/p>\n\n\n\n

**<\/p>\n\n\n\n

Piotr Buras<\/strong> jest dyrektorem Warszawskiego Biura Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych (ECFR).<\/p>\n\n\n\n

**
\"\"<\/p>\n\n\n\n

Finansowane przez Uni\u0119 Europejsk\u0105. Pogl\u0105dy i opinie wyra\u017cone s\u0105 pogl\u0105dami autor\u00f3w i niekoniecznie odzwierciedlaj\u0105 pogl\u0105dy Unii Europejskiej lub Dyrekcji Generalnej ds. Sieci Komunikacyjnych, Tre\u015bci i Technologii. Ani Unia Europejska, ani organ przyznaj\u0105cy finansowanie nie ponosz\u0105 za nie odpowiedzialno\u015bci.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy nowa polska w\u0142adza wie, sk\u0105d wzi\u0105\u0107 50 miliard\u00f3w euro, kt\u00f3re Unia obieca\u0142a Ukrainie? Rozmawiamy z Piotrem Burasem, dyrektorem Warszawskiego Biura Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23605,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-23604","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/23604","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23604"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=23604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}