{"id":24672,"date":"2024-02-15T18:43:14","date_gmt":"2024-02-15T17:43:14","guid":{"rendered":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/?post_type=article&#038;p=24672"},"modified":"2024-09-06T16:39:39","modified_gmt":"2024-09-06T14:39:39","slug":"dwa-lata-wojny-w-ukrainie-zdewastowaly-psychicznie-cale-pokolenia","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/article\/dwa-lata-wojny-w-ukrainie-zdewastowaly-psychicznie-cale-pokolenia\/","title":{"rendered":"Dwa lata wojny w Ukrainie zdewastowa\u0142y psychicznie ca\u0142e pokolenia"},"content":{"rendered":"\n<p>Psychologiczne efekty wojny s\u0105 coraz bardziej przyt\u0142aczaj\u0105ce. Nara\u017cone s\u0105 osoby w ka\u017cdym wieku \u2013 nie tylko doro\u015bli i emeryci. R\u00f3wnie\u017c ogromna liczba dzieci i nastolatk\u00f3w cierpi z powodu ogromnego stresu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tetiana dobrze zna d\u017awi\u0119k pocisk\u00f3w strzelaj\u0105cych w oddali. \u015awist, dudnienie, po kt\u00f3rych razem z rodzin\u0105 ucieka\u0142a do piwnicy. Chocia\u017c od pocz\u0105tku walk s\u0142owo \u201epiwnica\u201d do tego miejsca nie pasuje. S\u0105 palety i materace, bele siana dla wygody. \u201eMo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce stworzyli\u015bmy sobie pok\u00f3j\u201d \u2013 opowiada.<\/p>\n\n\n\n<p>Po\u0142o\u017cona w obwodzie charkowskim wie\u015b Tetiany szybko sta\u0142a si\u0119 centrum dzia\u0142a\u0144 wojennych. Gdy pojawili si\u0119 \u017co\u0142nierze, jej m\u0105\u017c zacz\u0105\u0142 si\u0119 obawia\u0107, \u017ce zaatakuj\u0105 Tetian\u0119 lub ich dwie c\u00f3rki, dziewi\u0119cioletni\u0105 Dian\u0119 i trzyletni\u0105 Zlat\u0119. \u201eTo by\u0142a okupacja. Byli\u015bmy przera\u017ceni, oczywi\u015bcie. Ale trzymali\u015bmy si\u0119 ze wzgl\u0119du na dzieci. Nie okazuje si\u0119 dzieciom strachu. One same tak okropnie si\u0119 ba\u0142y\u201d \u2013 m\u00f3wi.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednej nocy znajomy \u015bwist rozleg\u0142 si\u0119 bli\u017cej ni\u017c kiedykolwiek. Jej ojciec, kt\u00f3ry mieszka\u0142 razem z nimi, wyszed\u0142 wydoi\u0107 krow\u0119, zostawiaj\u0105c rodzin\u0119 w piwnicy. My\u015bla\u0142, \u017ce walki na chwil\u0119 usta\u0142y. W tamtej chwili w dom Tetiany uderzy\u0142 pocisk. \u201eTo wszystko dzia\u0142o si\u0119 tak szybko. Od\u0142amki trafi\u0142y w trzy budynki\u201d \u2013 wspomina kobieta.<\/p>\n\n\n\n<p>Us\u0142ysza\u0142a, jak drzwi do piwnicy otwieraj\u0105 si\u0119, a zza nich wyszed\u0142 ojciec, w\u0142\u00f3cz\u0105c zranion\u0105 nog\u0105. Uciska\u0142a ran\u0119, \u017ceby zatamowa\u0107 krwawienie. Rakieta zostawi\u0142a po sobie wyrw\u0119 w \u015bcianie mi\u0119dzy korytarzem a \u0142azienk\u0105. \u201eGdy zacz\u0105\u0142 pada\u0107 deszcz, woda la\u0142a si\u0119 do pokoju\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Po tamtych wydarzeniach Tetiana i jej c\u00f3rki uciek\u0142y za namow\u0105 m\u0119\u017ca do zachodniej Ukrainy. Sp\u0119dzi\u0142y tam cztery miesi\u0105ce. Wr\u00f3ci\u0142y, gdy rodzinna wie\u015b zn\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 pod kontrol\u0105 ukrai\u0144skiego rz\u0105du. Tatiana zaj\u0119\u0142a si\u0119 gospodarstwem, a dzieci nauk\u0105 online. Nie jest jednak \u0142atwo \u2013 we wsi brakuje pracy i szko\u0142y. By\u0107 mo\u017ce oderwa\u0142yby mieszka\u0144c\u00f3w od wojennej traumy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Psychika to tabu<\/h3>\n\n\n\n<p>Histori\u0119 Tatiany poznaj\u0119 dzi\u0119ki International Rescue Committee (IRC), organizacji humanitarnej dzia\u0142aj\u0105cej na miejscu w Ukrainie. Takie relacje s\u0105 pewnie niezliczone \u2013 w ubieg\u0142ym roku w Ukrainie mieszka\u0142o 36 milion\u00f3w ludzi, o 8 milion\u00f3w mniej ni\u017c przed wojn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>W odpowiedzi na kryzys zdrowia psychicznego w 2022 roku powsta\u0142 w Ukrainie projekt HEAL Ukraine Trauma (HUT), skupiaj\u0105cy si\u0119 na profesjonalnej pomocy dla dzieci i doros\u0142ych z traum\u0105 wojenn\u0105. W kwietniu ubieg\u0142ego roku HUT opublikowa\u0142 raport, kt\u00f3ry uwidoczni\u0142 skal\u0119 problemu. Oko\u0142o jednej trzeciej ludno\u015bci Ukrainy mo\u017ce si\u0119 teraz zmaga\u0107 z problemami zdrowia psychicznego, cierpi\u0105c na schorzenia takie jak depresja, l\u0119k czy zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD).<\/p>\n\n\n\n<p>Ukrainki stanowi\u0105 ok. 33 proc. wszystkich os\u00f3b wewn\u0119trznie przesiedlonych z powodu wojny, co zdaniem organizacji mo\u017ce sprzyja\u0107 rozwojowi wielu problem\u00f3w w zakresie zdrowia psychicznego. Na psychologiczny wp\u0142yw wojny nara\u017cone jest r\u00f3wnie\u017c ponad 1,5 miliona ukrai\u0144skich dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak zdrowie psychiczne to dla wielu w Ukrainie wci\u0105\u017c temat tabu, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn. Dra Alla, lekarka w zespole medycznym IRC w Dnieprze, uwa\u017ca, \u017ce Ukrai\u0144cy i Ukrainki nie s\u0105 przyzwyczajeni do pracy z psychologami. \u201eJe\u015bli we\u017amiemy za przyk\u0142ad inne kraje, to tam psycholog jest traktowany jak cz\u0142onek rodziny. W naszym kraju ludzie boj\u0105 si\u0119 psycholog\u00f3w. Kiedy ju\u017c powiem im, kim jest psycholog i o czym b\u0119d\u0105 z nim rozmawia\u0107, wtedy odpowiadaj\u0105: och, to wcale nie jest takie straszne\u201d \u2013 stwierdza.<\/p>\n\n\n\n<p>Alla udziela konsultacji medycznych w o\u015brodku dla kobiet prowadzonym przez IRC. Przekonuje, \u017ce trauma wojny odbija si\u0119 nie tylko na umys\u0142ach, ale te\u017c na cia\u0142ach kobiet.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eWyobra\u017a sobie! Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wojna. Kobieta jest pod wp\u0142ywem stresu. Min\u0105\u0142 rok. I je\u015bli nie posz\u0142a do psychologa, zaczyna mie\u0107 powa\u017cne problemy. Spotykam si\u0119 z tym, \u017ce bardzo du\u017ca liczba przypadk\u00f3w cukrzycy, wczesnej menopauzy, zaburze\u0144 cyklu miesi\u0105czkowego, nadci\u015bnienia pierwotnego jest wynikiem stresu. To jest bardzo du\u017cy problem dla m\u0142odych kobiet\u201d \u2013 czytam jej s\u0142owa w wywiadzie, przeprowadzonym przez pracownik\u00f3w IRC zesz\u0142ej wiosny.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ukraina-wojna-rosja-Depositphotos-2-1024x576.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-23509\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ukraina-wojna-rosja-Depositphotos-2-1024x576.jpeg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ukraina-wojna-rosja-Depositphotos-2-360x203.jpeg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ukraina-wojna-rosja-Depositphotos-2-768x432.jpeg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ukraina-wojna-rosja-Depositphotos-2.jpeg 1440w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">wile chroni\u0105 si\u0119 w kijowskim metrze przed rosyjskim atakiem rakietowym. Fot. palinchak\/Depositphotos<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Zastanawiam si\u0119, czy od tamtej pory, w warunkach trwaj\u0105cej ju\u017c niemal dwa lata wojny, temat zdrowia psychicznego sta\u0142 si\u0119 cho\u0107 troch\u0119 bardziej powszechny. Dzwoni\u0119 w tej sprawie do Anny Shyichuk, koordynatorki pomocy psychologicznej z ukrai\u0144skiej organizacji Right to Protection. \u2013 Obserwujemy znaczny wzrost dost\u0119pno\u015bci us\u0142ug w zakresie zdrowia psychicznego, a liczne kampanie edukacyjne stopniowo zwalczaj\u0105 stygmatyzacj\u0119. Coraz rzadziej spotyka si\u0119 osoby, dla kt\u00f3rych poszukiwanie psychoterapeuty jest uwa\u017cane za wstydliwe \u2013 s\u0142ysz\u0119 w odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n<p>Shyichuk dodaje, \u017ce w spo\u0142ecze\u0144stwie rozwija si\u0119 narracja, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 zdrowie psychiczne narodu zapewnia jego odporno\u015b\u0107 w obliczu agresji, co motywuje do pracy na rzecz zwyci\u0119stwa w wojnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Mimo to potrzeby s\u0105 ogromne i wymagaj\u0105 kompleksowych dzia\u0142a\u0144, tak ze strony pa\u0144stwa, jak i organizacji oraz samych Ukrai\u0144c\u00f3w i Ukrainek.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nadrabianie zaleg\u0142o\u015bci<\/h3>\n\n\n\n<p>Ukrai\u0144ski system opieki psychiatrycznej i psychologicznej nie by\u0142 przygotowany na takie obci\u0105\u017cenie. Jeszcze przed rosyjsk\u0105 agresj\u0105 24 lutego nawet 30 proc. spo\u0142ecze\u0144stwa Ukrainy cierpia\u0142o na zaburzenia psychiczne \u2013 depresj\u0119, stany l\u0119kowe, uzale\u017cnienia od alkoholu i substancji psychoaktywnych, my\u015bli samob\u00f3jcze \u2013 z czego tylko 1 proc. otrzymywa\u0142 opiek\u0119 psychiatryczn\u0105. Do takiej skali problem\u00f3w psychicznych w kraju doprowadzi\u0142y mi\u0119dzy innymi trauma z czas\u00f3w sowieckich, trwaj\u0105cy od 2014 roku konflikt z Rosj\u0105, a wreszcie pandemia COVID-19.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak wynika z danych HUT, ukrai\u0144ski rz\u0105d wydaje na opiek\u0119 zdrowotn\u0105 mniej ni\u017c jego europejscy s\u0105siedzi \u2013 w 2019 roku by\u0142o to 7 proc. PKB w por\u00f3wnaniu do 10 proc. w ca\u0142ej Unii Europejskiej. W przeliczeniu na mieszka\u0144ca r\u00f3\u017cnica by\u0142a jeszcze wi\u0119ksza i wynosi\u0142a 250 dolar\u00f3w w Ukrainie, a 3,5 tys. dolar\u00f3w w UE.<\/p>\n\n\n\n<p>W por\u00f3wnaniu do pa\u0144stw Wsp\u00f3lnoty Ukrai\u0144cy i Ukrainki wydaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c znacznie wi\u0119cej na leczenie prywatne, mimo konstytucyjnego prawa do bezp\u0142atnego pakietu us\u0142ug opieki zdrowotnej.<\/p>\n\n\n\n<p>Na trudn\u0105 sytuacj\u0119 ukrai\u0144skiej opieki psychologicznej i psychiatrycznej wp\u0142ywaj\u0105 mi\u0119dzy innymi braki kadrowe oraz zniszczenie infrastruktury medycznej. W wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych szpitale sta\u0142y si\u0119 celem rosyjskich wojsk.&nbsp;<a href=\"https:\/\/ijmhs.biomedcentral.com\/articles\/10.1186\/s13033-023-00598-3\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Tylko w 2022 roku<\/a>&nbsp;dosz\u0142o do 707 atak\u00f3w na ukrai\u0144skie plac\u00f3wki medyczne, a 218 szpitali i klinik zosta\u0142o uszkodzonych lub zniszczonych. Udokumentowano r\u00f3wnie\u017c 181 atak\u00f3w na inne obiekty infrastruktury medycznej, takie jak apteki.<\/p>\n\n\n\n<p>Wojna na pe\u0142n\u0105 skal\u0119, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a si\u0119 24 lutego 2022 roku, tylko uwidoczni\u0142a niewydolno\u015b\u0107 systemu ochrony zdrowia w zakresie zdrowia psychicznego i jeszcze silniej go obci\u0105\u017cy\u0142a. W trakcie powstawania raportu HUT Ministerstwo Zdrowia Ukrainy przewidywa\u0142o, \u017ce 4 miliony os\u00f3b b\u0119d\u0105 potrzebowa\u0142y lek\u00f3w psychiatrycznych, a 15 milion\u00f3w \u2013 innego rodzaju wsparcia.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Pa\u0144stwowy system dost\u0119pu do opieki psychologicznej jest dostosowany do liczby mieszka\u0144c\u00f3w. W przypadku wielu os\u00f3b wewn\u0119trznie przesiedlonych system jest ca\u0142kowicie przeci\u0105\u017cony i nie dzia\u0142a \u2013 komentuje Anna Shyichuk. Istniej\u0105 jednak rz\u0105dowe inicjatywy, kt\u00f3re uzupe\u0142niaj\u0105 niewydolny system.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eW\u0142adze Ukrainy pr\u00f3buj\u0105 nadrabia\u0107 zaleg\u0142o\u015bci w systemie ochrony zdrowia psychicznego. O\u0142ena Ze\u0142enska zainicjowa\u0142a narodowy program ochrony zdrowia psychicznego i kampani\u0119<em>&nbsp;Jak si\u0119 czujesz?<\/em>Ministerstwo Zdrowia stworzy\u0142o interaktywn\u0105 map\u0119 pokazuj\u0105c\u0105, gdzie mo\u017cna uzyska\u0107 pomoc. Powstaj\u0105 centra rehabilitacji dla \u017co\u0142nierzy. Z pierwszej pomocy psychologicznej szkoleni s\u0105 policjanci, stra\u017cacy, nauczyciele oraz lekarze rodzinni. Ci ostatni w pierwszej po\u0142owie roku udzielili pomocy psychologicznej ponad 17 tysi\u0105com os\u00f3b\u201d \u2013&nbsp;<a href=\"https:\/\/krytykapolityczna.pl\/swiat\/wojna-w-ukrainie-traumy-wojenne\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">pisali\u015bmy<\/a>&nbsp;w ubieg\u0142ym roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Ale bez pomocy spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej Ukraina nie poradzi sobie z tak ogromnym wyzwaniem. Wielu darczy\u0144c\u00f3w i organizacji humanitarnych, jak Right to Protection, umo\u017cliwia prowadzenie bezp\u0142atnej pomocy psychologicznej. S\u0105 to terapie offline i online, grupy wsparcia czy konsultacje kryzysowe.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Trauma w ka\u017cdym wieku<\/h3>\n\n\n\n<p>Na psychologiczne skutki wojny nara\u017cone s\u0105 osoby w ka\u017cdym wieku \u2013 nie tylko doro\u015bli i emeryci. R\u00f3wnie\u017c przyt\u0142aczaj\u0105ca liczba dzieci i nastolatk\u00f3w cierpi z powodu ogromnego stresu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 M\u0142odzie\u017c staje przed dodatkowymi wyzwaniami zwi\u0105zanymi z socjalizacj\u0105 i \u017cyciowymi decyzjami, takimi jak przeprowadzka do innego kraju na studia lub wst\u0105pienie do wojska \u2013&nbsp;<a href=\"https:\/\/hias.org\/news\/qa-assessing-mental-health-toll-war-ukraine\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">m\u00f3wi&nbsp;<\/a>Alessandra Sacchetti, regionalna doradczyni ds. zdrowia psychicznego i wsparcia psychospo\u0142ecznego w HIAS, \u017cydowskiej mi\u0119dzynarodowej organizacji spo\u0142eczno-charytatywnej za\u0142o\u017conej w Nowym Jorku.<\/p>\n\n\n\n<p>Zdaniem Sacchetti to w\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d nastolatk\u00f3w obserwuje si\u0119 najwi\u0119kszy wska\u017anik impulsywnych i agresywnych zachowa\u0144, izolacji spo\u0142ecznej i my\u015bli samob\u00f3jczych.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Podczas wojny opieka nad dzieckiem lub nastolatkiem sta\u0142a si\u0119 jeszcze bardziej skomplikowana. Opiekunowie m\u00f3wili nam, jak trudno jest wspiera\u0107 dzieci, gdy samemu jest si\u0119 w stresie, i jak trudno rodzicom ma\u0142ych dzieci uzyska\u0107 dost\u0119p do opieki psychologicznej, je\u015bli nie ma nawet opieki przedszkolnej \u2013 t\u0142umaczy.<\/p>\n\n\n\n<p>Z raportu HIAS z pa\u017adziernika 2023 roku wynika, \u017ce g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142a obaw mieszka\u0144c\u00f3w Ukrainy to niepewno\u015b\u0107 co do przysz\u0142o\u015bci, bezpiecze\u0144stwo rodziny, spadek dochod\u00f3w oraz separacja od bliskich. Reakcj\u0105 na stres s\u0105 g\u0142\u00f3wnie problemy ze snem, smutek, zamartwianie si\u0119 i permanentne zm\u0119czenie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 reakcji objawia si\u0119 w\u015br\u00f3d nastolatk\u00f3w i m\u0142odych doros\u0142ych (do 30. roku \u017cycia).<\/p>\n\n\n\n<p>Na stres szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 ma\u0142e dzieci, bo wojna szybko pozbawi\u0142a je poczucia bezpiecze\u0144stwa. Nie rozumiej\u0105 do ko\u0144ca, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 nich dzieje, i nie mog\u0105 te\u017c w pe\u0142ni polega\u0107 na rodzicach, poniewa\u017c ci r\u00f3wnie\u017c s\u0105 zdezorientowani i niepewni przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>W szczeg\u00f3lnie trudnej sytuacji znalaz\u0142y si\u0119 osoby wewn\u0119trznie przesiedlone i uchod\u017acy, zar\u00f3wno doro\u015bli, jak i nieletni. Przeprowadzka i zaczynanie wszystkiego od nowa, szczeg\u00f3lnie w obcym kraju, to kolejne \u017ar\u00f3d\u0142a stresu i zmartwie\u0144. Do tego dochodzi bariera j\u0119zykowa, kt\u00f3ra utrudnia dost\u0119p do opieki zdrowotnej. Ostatnie&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S2666776223001928#bib12\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">badania<\/a>&nbsp;(opublikowane ju\u017c w 2024 roku) wskazuj\u0105 na spadek nasilenia stresu przy jednoczesnym ekstremalnym wzro\u015bcie rozwoju PTSD w\u015br\u00f3d ukrai\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w w por\u00f3wnaniu z kwietniem 2022 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Emigracja dzieci i m\u0142odzie\u017cy z kraju pozbawi\u0142a je dotychczasowych wi\u0119zi przyjacielskich, a tysi\u0105ce szk\u00f3\u0142 i przedszkoli zosta\u0142o zdewastowanych, przez co liczba miejsc sprzyjaj\u0105cych socjalizacji najm\u0142odszych drastycznie si\u0119 zmniejszy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>W Polsce sama prowadzi\u0142am badania, z kt\u00f3rych wynika\u0142o, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 dzieci-uchod\u017ac\u00f3w z Ukrainy&nbsp;<a href=\"https:\/\/krytykapolityczna.pl\/kraj\/ukrainskie-dzieci-w-polskich-szkolach\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">czuje si\u0119 wyobcowana w nowej szkole<\/a>, a obowi\u0105zek nauki i zdobywania ocen tylko pogarsza ich stan psychiczny. Z drugiej strony, im m\u0142odsze dzieci, tym sprawniej przebiega proces integracji i tym \u0142atwiej im odnale\u017a\u0107 si\u0119 w nowej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"963\" height=\"642\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ukraina-wojna-1-1-963x642.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-23543\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ukraina-wojna-1-1-963x642.webp 963w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ukraina-wojna-1-1-339x226.webp 339w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ukraina-wojna-1-1-768x512.webp 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ukraina-wojna-1-1-1536x1024.webp 1536w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ukraina-wojna-1-1.webp 2000w\" sizes=\"auto, (max-width: 963px) 100vw, 963px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Dziecko chowaj\u0105ce si\u0119 w piwnicy podczas bombardowania Kijowa. Fot. Oles_Navrotskyi\/Depositphotos<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Szukanie rozwi\u0105za\u0144<\/h3>\n\n\n\n<p>Jakie powinny by\u0107 nast\u0119pne kroki we wsparciu psychicznym spo\u0142eczno\u015bci Ukrainy? Zdaniem HUT konieczna jest dalsza edukacja na temat zdrowia psychicznego i skutk\u00f3w d\u0142ugotrwa\u0142ego stresu \u2013 ale na bardziej zaawansowanym poziomie. \u201ePotrzebne jest dzielenie si\u0119 historiami sukcesu, zw\u0142aszcza z udzia\u0142em m\u0119\u017cczyzn, oraz u\u015bwiadamianie r\u00f3\u017cnych form, jakie mo\u017ce przybiera\u0107 pomoc psychologiczna\u201d \u2013 czytamy w raporcie.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c rozszerzenie us\u0142ug na wsie, by dociera\u0107 z opiek\u0105 psychologiczn\u0105 wsz\u0119dzie, gdzie jest ona potrzebna. Tu sprawdzaj\u0105 si\u0119 mobilne zespo\u0142y, takie jak te organizowane przez Right to Protection.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 M\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej, mobilny zesp\u00f3\u0142 to grupa sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z prawnika, pracownika socjalnego i psychologa, kt\u00f3ra podr\u00f3\u017cuje po r\u00f3\u017cnych regionach, miastach i wsiach, zapewniaj\u0105c pomoc mieszka\u0144com tych miejsc. Cz\u0119sto s\u0105 to regiony frontowe lub te cierpi\u0105ce z powodu najpowa\u017cniejszych konsekwencji rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie \u2013 wyja\u015bnia Anna Shyichuk.<\/p>\n\n\n\n<p>Skuteczne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c szkolenia dla psycholog\u00f3w, piel\u0119gniarek i pracownik\u00f3w socjalnych. Psychologowie Right to Protection wspieraj\u0105 innych w dbaniu o siebie i zapobieganiu wypaleniu zawodowemu.<\/p>\n\n\n\n<p>Kluczowe znaczenie maj\u0105 wreszcie dzia\u0142ania samych obywateli i obywatelek \u2013 wsparcie ze strony bliskich i przyjaci\u00f3\u0142, a w przypadku uchod\u017ac\u00f3w i uchod\u017aczy\u0144 \u2013 otwarto\u015b\u0107 ze strony spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Wszystko po to, by pom\u00f3c ludziom teraz i nie dopu\u015bci\u0107 do zdewastowania psychicznego kolejnych pokole\u0144 Ukrainy.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; <a href=\"https:\/\/krytykapolityczna.pl\/bio\/annamikulska\/\">Anna Mikulska<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ju\u017c co trzecia osoba w Ukrainie mo\u017ce si\u0119 zmaga\u0107 z problemami zdrowia psychicznego: depresj\u0105, l\u0119kiem czy zespo\u0142em stresu pourazowego.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23560,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-24672","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/24672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24672"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=24672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}