{"id":27252,"date":"2024-02-20T11:42:27","date_gmt":"2024-02-20T10:42:27","guid":{"rendered":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/?post_type=article&p=27252"},"modified":"2024-09-06T16:39:15","modified_gmt":"2024-09-06T14:39:15","slug":"wojna-hybrydowa-na-baltyku-rosyjski-cyberterroryzm-statki-szpiegowskie-i-flota-cieni","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/article\/wojna-hybrydowa-na-baltyku-rosyjski-cyberterroryzm-statki-szpiegowskie-i-flota-cieni\/","title":{"rendered":"Wojna hybrydowa na Ba\u0142tyku Rosyjski cyberterroryzm, statki szpiegowskie i \u201eflota cieni\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Kaja Puto: Czy na Ba\u0142tyku toczy si\u0119 wojna?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Aleksandra Kuczy\u0144ska-Zonik:<\/strong>\u00a0W w\u0105skim tego s\u0142owa znaczeniu \u2013 nie. Nie padaj\u0105 tam \u017cadne wystrza\u0142y, nie ma \u017co\u0142nierzy. Mo\u017cna jednak powiedzie\u0107, \u017ce w regionie Morza Ba\u0142tyckiego toczy si\u0119 wojna hybrydowa. Od pe\u0142noskalowej inwazji na Ukrain\u0119 obserwujemy tam wzrost prowokacyjnych dzia\u0142a\u0144, przede wszystkim ze strony Rosji. Na jego dynamik\u0119 wp\u0142yn\u0119\u0142o r\u00f3wnie\u017c\u00a0wst\u0105pienie Finlandii do NATO<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Rosja nie dysponuje du\u017cym potencja\u0142em militarnym na obszarze Morza Ba\u0142tyckiego. Ulokowany tam sprz\u0119t jest przestarza\u0142y, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 si\u0142 zosta\u0142a przesuni\u0119ta w kierunku Ukrainy. Dlatego na bezprecedensow\u0105 skal\u0119 wykorzystuje alternatywne instrumenty \u2013 np. zag\u0142uszanie transmisji satelitarnych czy akty cyberterroryzmu. Niestety, troch\u0119 jej si\u0119 to udaje. Zaskakuje nas i powoduje, \u017ce czujemy si\u0119 zagro\u017ceni.<\/p>\n\n\n\n

Pod koniec 2023 roku w rejonie Ba\u0142tyku dosz\u0142o do zak\u0142\u00f3ce\u0144 funkcjonowania GPS. Wiadomo, \u017ce to sprawka Rosji? I czy to powa\u017cne zagro\u017cenie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug ustale\u0144 ekspert\u00f3w reprezentuj\u0105cych Szwedzki Uniwersytet Obrony czy Europejskie Centrum Doskona\u0142o\u015bci ds. Zwalczania Zagro\u017ce\u0144 Hybrydowych w Finlandii urz\u0105dzenia, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do zak\u0142\u00f3ce\u0144 transmisji satelitarnych, znajdowa\u0142y si\u0119 najpewniej na terenie Kaliningradu lub na statkach p\u0142ywaj\u0105cych po Ba\u0142tyku. Grudniowe zak\u0142\u00f3cenia trwa\u0142y kilkana\u015bcie dni i by\u0142y odczuwalne nie tylko w akwenie Morza Ba\u0142tyckiego, ale i na terytorium Szwecji, Danii, Finlandii, Niemiec, Polski i pa\u0144stw ba\u0142tyckich. Nie nazwa\u0142abym tego zagro\u017ceniem, mo\u017ce raczej wyzwaniem, kt\u00f3rego powinni\u015bmy si\u0119 obawia\u0107. Zar\u00f3wno \u017cegluga, jak i lotnictwo, mo\u017ce tymczasowo oby\u0107 si\u0119 bez sygna\u0142u GPS, jednak utrudnia to kontrol\u0119 ruchu, a tak\u017ce \u017cycie zwyk\u0142ych obywateli na l\u0105dzie. Jeszcze wi\u0119kszym wyzwaniem s\u0105 akty terroryzmu morskiego.<\/p>\n\n\n\n

Co to znaczy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na przyk\u0142ad ataki na statki, obiekty portowe czy infrastruktur\u0119 podwodn\u0105 \u2013 kable, gazoci\u0105gi, ruroci\u0105gi. Najbardziej spektakularne przyk\u0142ady to atak na Nord Stream 1 i 2 \u2013 gazoci\u0105g \u0142\u0105cz\u0105cy Rosj\u0119 z Niemcami \u2013 oraz Balticconnector, czyli gazoci\u0105g \u0142\u0105cz\u0105cy Estoni\u0119 z Finlandi\u0105. S\u0105 spektakularne nie tylko ze wzgl\u0119du na wyrz\u0105dzone szkody, lecz r\u00f3wnie\u017c konsekwencje dla obywateli, bo nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wcale nie jeste\u015bmy bezpieczni. Tymczasem ryzyko wyst\u0105pienia atak\u00f3w terrorystycznych na morzu jest wi\u0119ksze ni\u017c na l\u0105dzie.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Infrastruktura na morzu jest s\u0142abiej chroniona. Znajduje si\u0119 zazwyczaj w znacznej odleg\u0142o\u015bci od linii brzegowej, co wyd\u0142u\u017ca czas reakcji s\u0142u\u017cb, a wiadomo\u015b\u0107 o incydencie dochodzi do nas z op\u00f3\u017anieniem. Wiele element\u00f3w podwodnej infrastruktury strategicznej powsta\u0142o w czasach, kiedy nie brano pod uwag\u0119 agresji ze strony innych podmiot\u00f3w. Nie mamy ponadto wystarczaj\u0105cej liczby statk\u00f3w i samolot\u00f3w, by patrolowa\u0107 akwen Morza Ba\u0142tyckiego. W sprawie tych dw\u00f3ch gazoci\u0105g\u00f3w wci\u0105\u017c trwaj\u0105 \u015bledztwa, prowadzone s\u0105 w wielu pa\u0144stwach. I nadal niewiele wiadomo.<\/p>\n\n\n\n

A wiemy, \u017ce to Rosja?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W przypadku Nord Stream 1 i 2 jest to jedna z hipotez, w moim odczuciu najbardziej prawdopodobna. W \u015bledztwach niemieckich pojawia\u0142y si\u0119 te\u017c w\u0105tki polskie i ukrai\u0144skie. Nie potwierdzaj\u0105 tego \u015bledztwa du\u0144skie czy szwedzkie. Natomiast spraw\u0119 Balticconnector badaj\u0105 Finlandia i Estonia. Dosz\u0142o tam do uszkodzenia gazoci\u0105gu, a tak\u017ce kabla komunikacyjnego. Wiemy, \u017ce to ostatnie uszkodzenie wynik\u0142o wskutek wleczenia przez d\u0142u\u017cszy moment kotwicy statku p\u0142ywaj\u0105cego pod bander\u0105 Hongkongu. S\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, dlaczego \u00f3w statek tamt\u0119dy p\u0142yn\u0105\u0142 i dlaczego w pewnym momencie zwolni\u0142. Tymczasem Chiny niech\u0119tnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 przy tym \u015bledztwie. R\u00f3wnie\u017c i w tym przypadku nie mo\u017cna jak na razie wykluczy\u0107 w\u0105tku rosyjskiego.<\/p>\n\n\n\n

Na dnie Ba\u0142tyku spoczywaj\u0105 \u015brodki bojowe i truj\u0105ce z czas\u00f3w drugiej wojny \u015bwiatowej. Czy mog\u0105 by\u0107 wykorzystane przeciwko Europie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak najbardziej, atak na tego rodzaju obiekty m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 obliczony na wywo\u0142anie jakiej\u015b katastrofy ekologicznej. Do tej pory takich incydent\u00f3w nie odnotowano, natomiast atak na Nord Stream<\/a> m\u00f3g\u0142 si\u0119 tak sko\u0144czy\u0107. Wybuchy mia\u0142y miejsce w pobli\u017cu du\u0144skiej wyspy Bornholm, gdzie zgromadzona jest bro\u0144 chemiczna z czas\u00f3w drugiej wojny \u015bwiatowej. By\u0142a obawa, \u017ce zosta\u0142a ona w jaki\u015b spos\u00f3b naruszona w wyniku eksplozji.<\/p>\n\n\n\n

Kolejne zagro\u017cenie hybrydowe na Ba\u0142tyku to cyberterroryzm.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W ostatnich miesi\u0105cach dosz\u0142o do kilku atak\u00f3w na systemy, kt\u00f3re zarz\u0105dzaj\u0105 morskimi elektrowniami wiatrowymi w Niemczech. I tu zn\u00f3w by\u0142o trudno o szybk\u0105 diagnoz\u0119 problemu \u2013 operatorzy tych system\u00f3w siedz\u0105 przecie\u017c w jakim\u015b biurze, a farmy s\u0105 na morzu. Po ataku trzeba by\u0142o je wy\u0142\u0105czy\u0107, podp\u0142yn\u0105\u0107 do nich, by\u0107 mo\u017ce co\u015b w nich wymieni\u0107 i tak dalej. Przypuszczamy, \u017ce Rosja macza\u0142a w tym palce.<\/p>\n\n\n\n

Bezpo\u015bredni\u0105 konsekwencj\u0105 tego ataku by\u0142 wzrost niepewno\u015bci na rynku energetycznym i zwi\u0105zany z tym wzrost cen surowc\u00f3w. Ponadto Niemcy zacz\u0119li obawia\u0107 si\u0119 o swoje bezpiecze\u0144stwo energetyczne. Zielona energia ma tam bowiem zast\u0105pi\u0107 tradycyjne \u017ar\u00f3d\u0142a energii pozyskiwane z Rosji.<\/p>\n\n\n\n

Niemcy wytwarzaj\u0105 z pomoc\u0105 morskich farm wiatrowych 8,5 gigawat\u00f3w energii, do 2030 roku ma to by\u0107 a\u017c czterokrotnie wi\u0119cej. Polska r\u00f3wnie\u017c <\/strong>ma w tym zakresie bogate plany<\/strong><\/a>. Czy mo\u017cna z tych atak\u00f3w wyci\u0105gn\u0105\u0107 jakie\u015b lekcje, zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed kolejnymi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na przyk\u0142ad takie, \u017ce trzeba chroni\u0107 te obiekty z u\u017cyciem kilku r\u00f3wnoleg\u0142ych system\u00f3w zapobiegaj\u0105cych ryzyku wy\u0142\u0105czenia urz\u0105dze\u0144 w wyniku ataku. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce \u017cadna infrastruktura tego rodzaju nie jest wolna od zagro\u017ce\u0144. Im wi\u0119cej takich system\u00f3w powstaje, tym bardziej jeste\u015bmy od nich uzale\u017cnieni, a tak\u017ce podatni na cyberataki. Z drugiej strony nawet najwi\u0119ksza farma wiatrowa nie jest obiektem tak wa\u017cnym dla bezpiecze\u0144stwa energetycznego jak na przyk\u0142ad elektrownia. Atak na elektrowni\u0119 mia\u0142by powa\u017cniejsze konsekwencje dla odbiorc\u00f3w energii.<\/p>\n\n\n\n

Co jeszcze mog\u0142oby zosta\u0107 w ten spos\u00f3b zaatakowane? Port Gda\u0144sk, przez kt\u00f3ry przep\u0142ywa mn\u00f3stwo ukrai\u0144skich towar\u00f3w? \u015awinoujski i niemieckie gazoporty do zakupu gazu spoza Rosji?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Z pewno\u015bci\u0105. Ka\u017cdy obiekt, kt\u00f3ry obs\u0142ugiwany jest przez jaki\u015b system zarz\u0105dzania danymi. Wyobra\u017cam sobie na przyk\u0142ad, \u017ce port m\u00f3g\u0142by nagle utraci\u0107 dost\u0119p do danych, kt\u00f3re s\u0105 potrzebne do jego funkcjonowania. Ale cyberterroryzm grozi nie tylko infrastrukturze. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c doj\u015b\u0107 do wycieku informacji wra\u017cliwych, jak dane klient\u00f3w, na przyk\u0142ad ukrai\u0144skich. Tego rodzaju atak\u00f3w mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 nie tylko ze strony Rosji, lecz r\u00f3wnie\u017c Chin, kt\u00f3re coraz cz\u0119\u015bciej wymieniane s\u0105 w raportach bezpiecze\u0144stw pa\u0144stw w regionie Morza Ba\u0142tyckiego.<\/p>\n\n\n\n

Nowo\u015bci\u0105 na Ba\u0142tyku jest te\u017c rosyjska \u201eflota cieni\u201d. Co to w\u0142a\u015bciwie znaczy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To termin u\u017cywany do okre\u015blenia floty statk\u00f3w, zazwyczaj tankowc\u00f3w przewo\u017c\u0105cych rop\u0119 naftow\u0105, kt\u00f3re operuj\u0105 niezgodnie z prawem morskim lub innymi przepisami. Nie\u0142atwo je wykry\u0107, bo zazwyczaj \u017cegluj\u0105 z wy\u0142\u0105czonym AIS, czyli transponderem systemu automatycznej identyfikacji statku [zainteresowanym \u015bledzeniem statk\u00f3w polecam\u00a0Marinetraffic<\/a>\u00a0\u2013 przyp. aut.]. Zazwyczaj p\u0142ywaj\u0105 pod r\u00f3\u017cnymi banderami, a struktura ich w\u0142asno\u015bci jest niejasna.<\/p>\n\n\n\n

Zjawisko to powszechne jest na wodach morskich nie od dzi\u015b, jednak na Morzu Ba\u0142tyckim pojawi\u0142o si\u0119 dopiero w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch lat. Wiele wskazuje na to, \u017ce Rosja omija w ten spos\u00f3b sankcje na\u0142o\u017cone przez kraje Unii Europejskiej. Przed pe\u0142noskalow\u0105 inwazj\u0105 rosyjska ropa p\u0142yn\u0119\u0142a do Indii i Chin przez Ba\u0142tyk i by\u0142a prze\u0142adowywana w pa\u0144stwach UE. Dzi\u015b p\u0142ynie t\u0105 sam\u0105 tras\u0105, ale szemranymi statkami, a prze\u0142adowuje si\u0119 j\u0105 na mi\u0119dzynarodowych wodach morskich, zazwyczaj w pobli\u017cu hiszpa\u0144skich enklaw w Afryce lub Cie\u015bniny Gibraltarskiej. Omijanie sankcji to jedno, ale \u201eflota cieni\u201d stwarza r\u00f3wnie\u017c ryzyko ekologiczne. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ni\u0105 zazwyczaj stare, awaryjne statki.<\/p>\n\n\n\n

Rosyjska flota cieni mo\u017ce sobie p\u0142ywa\u0107 z wy\u0142\u0105czonym AIS-em, ale przecie\u017c Ba\u0142tyk to ma\u0142e, zat\u0142oczone morze. Nie jest \u0142atwo przemkn\u0105\u0107 przez nie niepostrze\u017cenie. Dlaczego zatem nie ukr\u00f3cimy tego procederu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na skomplikowan\u0105 struktur\u0119 w\u0142asno\u015bci, z\u0142o\u017con\u0105 nierzadko z wielu sp\u00f3\u0142ek c\u00f3rek. W dodatku statki i za\u0142ogi porejestrowane s\u0105 w r\u00f3\u017cnych krajach. Trudno dotrze\u0107 do w\u0142a\u015bciwego armatora i poci\u0105gn\u0105\u0107 go do odpowiedzialno\u015bci za \u0142amanie prawa czy wyrz\u0105dzone szkody ekologiczne.<\/p>\n\n\n\n

A czy flota cieni mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana do dzia\u0142a\u0144 szpiegowskich?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak najbardziej mog\u0142aby by\u0107 wykorzystana do monitorowania czy mapowania. Natomiast najwi\u0119cej dowod\u00f3w mamy na to, \u017ce Rosja wykorzystuje do tego celu statki badawcze, czyli prowadzi dzia\u0142alno\u015b\u0107 szpiegowsk\u0105 pod przykrywk\u0105 bada\u0144 naukowych. Przyk\u0142adem jest oceanograficzny statek Admira\u0142 W\u0142adimirski, kt\u00f3ry od 2022 roku nazywany jest przez media statkiem szpiegowskim.<\/p>\n\n\n\n

Jakie dzia\u0142ania podj\u0119\u0142y pa\u0144stwa basenu Morza Ba\u0142tyckiego, by chroni\u0107 si\u0119 przed tymi wszystkimi zagro\u017ceniami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim zajmuje si\u0119 tym NATO, kt\u00f3re zwi\u0119ksza swoje mo\u017cliwo\u015bci w zakresie monitorowania akwenu oraz pracuje nad wzmocnieniem odporno\u015bci infrastruktury krytycznej. Przyk\u0142adowo, w odpowiedzi na uszkodzenie Balticconnectora pod koniec ubieg\u0142ego roku na Morze Ba\u0142tyckie wyruszy\u0142 specjalny patrol pod nazw\u0105 Po\u0142\u0105czone Si\u0142y Ekspedycyjne. Jednak media krytykuj\u0105 to przedsi\u0119wzi\u0119cie, argumentuj\u0105c, \u017ce te dwadzie\u015bcia okr\u0119t\u00f3w wojennych to kropla w morzu potrzeb.<\/p>\n\n\n\n

Dzia\u0142ania podejmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c pojedyncze pa\u0144stwa. Na przyk\u0142ad prezydent \u0141otwy Edgars Rink\u0113vi\u010ds zaproponowa\u0142 zamkni\u0119cie \u017ceglugi dla rosyjskich statk\u00f3w. By\u0142oby to jednak trudne w realizacji, chocia\u017cby dlatego, \u017ce trzeba by\u0142oby udowodni\u0107 Rosji, \u017ce za uszkodzeniami naszej infrastruktury krytycznej stoj\u0105 jej w\u0142adze. Z kolei Estonia zaproponowa\u0142a zwi\u0119kszenie kompetencji pa\u0144stw na obszarze morskim. Chodzi na przyk\u0142ad o to, by s\u0142u\u017cby danego pa\u0144stwa mia\u0142y wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci kontrolowania statk\u00f3w przep\u0142ywaj\u0105cych w ich pobli\u017cu.<\/p>\n\n\n\n

A jak to wygl\u0105da w Polsce? Pod koniec 2023 roku Najwy\u017csza Izba Kontroli opublikowa\u0142a raport, z kt\u00f3rego wynika, \u017ce Polska nie jest gotowa na zagro\u017cenia hybrydowe.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nie badam pod tym k\u0105tem Polski, wi\u0119c trudno mi si\u0119 wypowiedzie\u0107 na ten temat. Natomiast wydaje mi si\u0119, \u017ce tak naprawd\u0119 \u017cadne z pa\u0144stw nie jest na nie dobrze przygotowane, bodaj tylko Finlandia i Szwecja wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 na plus. Przy czym i one podj\u0119\u0142y w tym zakresie dzia\u0142ania stosunkowo niedawno, po aneksji Krymu. Nie zak\u0142adali\u015bmy wi\u0119kszych zagro\u017ce\u0144, wi\u0119c nie stworzyli\u015bmy ku temu odpowiednich narz\u0119dzi. Ponadto zaniedbywali\u015bmy flot\u0119.<\/p>\n\n\n\n

A czy Rosja mog\u0142aby zaatakowa\u0107 Ba\u0142tyk militarnie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obecnie nie widz\u0119 takiej mo\u017cliwo\u015bci. Rosja r\u00f3wnie\u017c nie dysponuje odpowiedni\u0105 flot\u0105 ani, jak ju\u017c m\u00f3wi\u0142y\u015bmy, znacznym potencja\u0142em militarnym. Co oczywi\u015bcie nie oznacza, \u017ce za par\u0119 lat potencja\u0142 ten nie zostanie odbudowany. Raport esto\u0144skiego wywiadu dowodzi, \u017ce w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej Rosji ju\u017c si\u0119 to dzieje. Czytamy w nim o niedawnej reorganizacji armii rosyjskiej i utworzeniu Leningradzkiego Okr\u0119gu Wojskowego. Wed\u0142ug jego tw\u00f3rc\u00f3w Rosja planuje zwi\u0119kszy\u0107 si\u0142y zbrojne wzd\u0142u\u017c granic z pa\u0144stwami ba\u0142tyckimi, a tak\u017ce Finlandi\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jednak jak na razie grozi nam przede wszystkim pozamilitarny repertuar Rosji. Zawsze postrzegali\u015bmy Kaliningrad jako zmilitaryzowany obszar, a by\u0107 mo\u017ce dzi\u015b to centrum oddzia\u0142ywania hybrydowego. Ju\u017c wkr\u00f3tce b\u0119dzie to ostatni bastion Rosji w regionie Morza Ba\u0142tyckiego.<\/p>\n\n\n\n

No w\u0142a\u015bnie, co mo\u017ce zmieni\u0107 wej\u015bcie Szwecji do NATO? Rosji zostanie bardzo niewielki kawa\u0142ek Ba\u0142tyku plus Kaliningrad.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Z pewno\u015bci\u0105 zwi\u0119kszy to bezpiecze\u0144stwo wschodniej flanki NATO \u2013 obronno\u015b\u0107 Szwecji stoi na wysokim poziomie. Z drugiej strony mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 wzrostu liczby atak\u00f3w hybrydowych ze strony Rosji. Naruszanie linii granicznych przez statki i samoloty czy zak\u0142\u00f3canie transmisji danych raczej na pewno b\u0119d\u0105 si\u0119 powtarza\u0107. Mo\u017cemy te\u017c obawia\u0107 si\u0119 zagro\u017ce\u0144 ekologicznych, na przyk\u0142ad z u\u017cyciem wspomnianej wcze\u015bniej broni chemicznej.<\/p>\n\n\n\n

Trudno przewidzie\u0107, co jeszcze mo\u017ce si\u0119 sta\u0107. Par\u0119 dni temu dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce Rosja wpisa\u0142a na list\u0119 os\u00f3b poszukiwanych kilkudziesi\u0119ciu polityk\u00f3w z pa\u0144stw wschodnioeuropejskich. Je\u015bli udadz\u0105 si\u0119 do pa\u0144stwa przyjaznego Moskwie, mog\u0105 zosta\u0107 aresztowani. A zatem nawet je\u015bli uda nam si\u0119 wzmocni\u0107 nasz\u0105 obronno\u015b\u0107, Rosja mo\u017ce nas czym\u015b zaskoczy\u0107. Wynajduje bowiem coraz to nowsze instrumenty wp\u0142ywu na Europ\u0119.<\/p>\n\n\n\n

**
\"\"<\/p>\n\n\n\n

Finansowane przez Uni\u0119 Europejsk\u0105. Pogl\u0105dy i opinie wyra\u017cone s\u0105 pogl\u0105dami autor\u00f3w i niekoniecznie odzwierciedlaj\u0105 pogl\u0105dy Unii Europejskiej lub Dyrekcji Generalnej ds. Sieci Komunikacyjnych, Tre\u015bci i Technologii. Ani Unia Europejska, ani organ przyznaj\u0105cy finansowanie nie ponosz\u0105 za nie odpowiedzialno\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

**<\/p>\n\n\n\n

– Kaja Puto<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 wzrostu liczby atak\u00f3w hybrydowych ze strony Rosji na morzu. Naruszanie linii granicznych przez statki czy zak\u0142\u00f3canie transmisji danych raczej na pewno b\u0119d\u0105 si\u0119 powtarza\u0107. Mo\u017cemy te\u017c obawia\u0107 si\u0119 zagro\u017ce\u0144 ekologicznych, np. z u\u017cyciem broni chemicznej \u2013 m\u00f3wi Aleksandra Kuczy\u0144ska-Zonik, kierowniczka Zespo\u0142u Ba\u0142tyckiego w Instytucie Europy \u015arodkowej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27253,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-27252","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/27252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27252"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=27252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}