Na pocz\u0105tku, je\u015bli wpisywa\u0142em s\u0142owo feminizm, redaktorzy je przekre\u015blali. W dzisiejszych czasach to si\u0119 nie zdarza.\n<\/blockquote>.\n\n\n\n
Slavenka Drakuli\u0107 pisze to w eseju zamykaj\u0105cym jej pierwsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, Grzechy \u015bmiertelne feminizmu 1, <\/em>oryginalnie opublikowan\u0105 w 1984 roku. Jest to zbi\u00f3r jej tekst\u00f3w z poprzednich lat, a pierwszy z nich pochodzi z 1979 roku. Wiele wydarzy\u0142o si\u0119 w \u017cyciu Drakuli\u0107 i feminizmu w Jugos\u0142awii w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat mi\u0119dzy pierwszym esejem a publikacj\u0105 ksi\u0105\u017cki. Nowy feministyczny j\u0119zyk znalaz\u0142 swoj\u0105 nisz\u0119 w jugos\u0142owia\u0144skiej przestrzeni publicznej dzi\u0119ki odwadze, kreatywno\u015bci i nieust\u0119pliwo\u015bci grupy kobiet i niekt\u00f3rych m\u0119\u017cczyzn. Slavenka Drakuli\u0107 by\u0142a na czele nowego jugos\u0142owia\u0144skiego feminizmu od jego pocz\u0105tk\u00f3w.\n\n\n Historia feminizmu w Jugos\u0142awii i samej Drakuli\u0107 w latach siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych XX wieku to historia kobiet, kt\u00f3re by\u0142y nieustraszone, poniewa\u017c, jak uj\u0119\u0142a to wsp\u00f3\u0142czesna Drakuli\u0107 i jej kole\u017canka feministka, Dunja Bla\u017eevi\u0107: „Taka by\u0142a droga, nie ba\u0142a\u015b si\u0119 „2. To, czego nale\u017ca\u0142o si\u0119 obawia\u0107 w socjalistycznej Jugos\u0142awii w 1978, 1979 czy 1984 roku, jest dzi\u015b przedmiotem debaty historycznej.\n\n\n\n Jednak feministka z pewno\u015bci\u0105 znalaz\u0142a si\u0119 pod atakiem z wielu stron: ze strony nowego pokolenia m\u0119\u017cczyzn w wa\u017cnych kr\u0119gach intelektualnych i gazetach, a tak\u017ce ze strony Konferencji Aktywno\u015bci Spo\u0142ecznej Kobiet3 (oficjalnej organizacji kobiecej Jugos\u0142owia\u0144skiej Ligi Komunist\u00f3w). Ich antyfeminizm przybiera\u0142 r\u00f3\u017cne kszta\u0142ty i formy, a dowcipna i bezkompromisowa krytyka patriarchatu wyra\u017cana przez Drakuli\u0107 i jej kole\u017canki feministki w gazetach, czasopismach kobiecych, publikacjach akademickich, powie\u015bciach i dzie\u0142ach sztuki nie dawa\u0142a im spokoju.\n\n\n\n Grzechy \u015bmiertelne feminizmu<\/em> zawiera najwa\u017cniejsze idee, z kt\u00f3rych znana jest Slavenka Drakuli\u0107: jej krytyk\u0119 patriarchatu, a tak\u017ce odwa\u017cne i bezlitosne stanowisko wobec seksizmu, hipokryzji, przemocy wobec kobiet i ignorancji. Jej eseje s\u0105 dzi\u015b tak samo aktualne, jak wtedy, gdy pojawi\u0142y si\u0119 po raz pierwszy, wi\u0119c szczeg\u00f3lnie w\u0142a\u015bciwe jest, \u017ce jej pierwsza ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a ponownie opublikowana w zesz\u0142ym roku przez wydawnictwo Fraktura, w rozszerzonym chorwackim wydaniu.<\/p>\n\n\n Dla Drakuli\u0107 mo\u017cliwo\u015bci oferowane przez pisarstwo feministyczne rozszerzy\u0142y si\u0119 dramatycznie, gdy feministyczna grupa „Kobieta i Spo\u0142ecze\u0144stwo „4 rozpocz\u0119\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Wprowadzi\u0142o to zorganizowan\u0105 form\u0119 feministycznego sprzeciwu i krytyki w Jugos\u0142awii. Pierwsze feministyczne<\/em> artyku\u0142y o feminizmie pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c w 1972 roku, a ruch feministyczny sta\u0142 si\u0119 nieodwo\u0142alnie obecny w Jugos\u0142awii wraz z konferencj\u0105 w Belgradzie w 1978 roku zatytu\u0142owan\u0105 „Drug-ca \u017eena \/ Comrade-ess Woman: Kwestia kobieca – nowe podej\u015bcie? „5<\/p>\n\n\n\n Po tym wydarzeniu \u017cadna krytyka ze strony macho czy twardog\u0142owych przedstawicieli partii (m\u0119\u017cczyzn lub kobiet) nie mog\u0142a wymaza\u0107 feminizmu ze sfery publicznej. Dla lokalnych feministek oznacza\u0142o to zach\u0119t\u0119 i otuch\u0119: po konferencji poczu\u0142y, \u017ce mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 g\u0142o\u015bne. Kobiety w grupie znalaz\u0142y wi\u0119cej sposob\u00f3w na rozmow\u0119 ze sob\u0105 i przemy\u015blenie w\u0142asnego \u017cycia.\n\n\n\n Feministki z bliska i daleka przyjecha\u0142y do Belgradu, aby porozmawia\u0107 o prawach kobiet i \u017cyciu kobiet, w\u015br\u00f3d nich Slavenka Drakuli\u0107. Wkr\u00f3tce potem w Zagrzebiu powsta\u0142a feministyczna sekcja Towarzystwa Socjologicznego. Drakuli\u0107 by\u0142a wa\u017cn\u0105 cz\u0142onkini\u0105 grupy, kt\u00f3rej feminizm sta\u0142 si\u0119 inspiracj\u0105 dla wielu innych.<\/p> \n\n\n\n Feminizm Drakuli\u0107 i jej kole\u017canek feministek polega\u0142 w du\u017cej mierze na tym, \u017ce to, co osobiste, by\u0142o polityczne. Kr\u00f3tki tekst „Zamiast biografii „7, kt\u00f3ry ko\u0144czy jej zebrane eseje w Grzechach \u015bmiertelnych feminizmu<\/em>, jest stwierdzeniem o tym, \u017ce to, co osobiste, codzienne, domowe jest polityczne – zasadniczo o tym, co dzi\u015b nazywamy prac\u0105 opieku\u0144cz\u0105 i nieodp\u0142atn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Drakuli\u0107 pisze:<\/p>\n\n\n\n Podczas gdy m\u00f3j m\u0105\u017c i nasi przyjaciele studiowali i realizowali rewolucyjne cele, ja wychowywa\u0142am dziecko’8<\/p>\n<\/blockquote>.\n.\n\n\n To by\u0142o codzienne do\u015bwiadczenie dzielone przez kobiety w post\u0119powych grupach politycznych na ca\u0142ym \u015bwiecie, zw\u0142aszcza w erze po 1968 roku. Idee rewolucji, r\u00f3wno\u015bci, praw cz\u0142owieka nabiera\u0142y nowych znacze\u0144 i nowego znaczenia.\n\n\n\n By\u0142a ogromna obietnica bardziej sprawiedliwego spo\u0142ecze\u0144stwa, ale m\u0119scy rewolucjoni\u015bci wygodnie zapomnieli o niekt\u00f3rych pal\u0105cych kwestiach – takich jak to, kto zajmuje si\u0119 brudn\u0105 bielizn\u0105. Nie inaczej by\u0142o w socjalistycznej Jugos\u0142awii, czy gdziekolwiek indziej w bloku socjalistycznym, pomimo zapowiadanego sukcesu emancypacji kobiet w tych krajach.\n\n\n\n Nowe pokolenie kobiet, kt\u00f3rych matki cz\u0119sto walczy\u0142y w partyzantce podczas II wojny \u015bwiatowej, by\u0142o \u015bwiadkiem odtwarzania tradycyjnych r\u00f3l p\u0142ciowych nie tylko przez ich rodzic\u00f3w, ale tak\u017ce przez ich w\u0142asne pokolenie. Seksizm, przemoc wobec kobiet, nier\u00f3wny podzia\u0142 obowi\u0105zk\u00f3w domowych, s\u0142aba reprezentacja kobiet w polityce, uprzedzenia w miejscu pracy dominowa\u0142y nawet po wprowadzeniu nowych praw socjalistycznych.\n\n\n\n Nowe jugos\u0142owia\u0144skie feministki, mo\u017cemy \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, przemawia\u0142y w imieniu wszystkich kobiet w komunistycznej Europie \u015arodkowo-Wschodniej, kiedy wskazywa\u0142y na niedoci\u0105gni\u0119cia pa\u0144stwowo-socjalistycznego projektu emancypacji kobiet, a tak\u017ce machismo r\u00f3\u017cnych kontrkulturowych i dysydenckich grup w tych re\u017cimach.<\/p>\n\n\n Eseje zawarte w Grzechach \u015bmiertelnych feminizmu<\/em> opowiadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c histori\u0119 feminizmu w Jugos\u0142awii w tamtym czasie. Po pierwszych dyskusjach przy „kuchennym stole”, po konferencji „Drug-ca \u017eena Drug-ca \u017eena” nast\u0105pi\u0142o wiele mniejszych wydarze\u0144 organizowanych przez nowo powsta\u0142\u0105 grup\u0119 feministyczn\u0105 „Kobieta i spo\u0142ecze\u0144stwo „9 oraz szereg publikacji. Pisarstwo Slavenki Drakuli\u0107 by\u0142o kluczow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tej nowej, \u017cywej sceny feministycznej.\n\n\n\n Dotarcie do szerszej publiczno\u015bci by\u0142o istotnym krokiem, kt\u00f3ry poprzedzi\u0142y bardziej akademickie publikacje. Nie powinni\u015bmy jednak umniejsza\u0107 roli feministycznej pracy akademickiej. By\u0142a ona skierowana do w\u0119\u017cszego grona odbiorc\u00f3w, ale poruszane w niej kwestie by\u0142y wa\u017cne. Pojawi\u0142y si\u0119 feministyczne badania reali\u00f3w \u017cycia kobiet w socjologii i teorii spo\u0142ecznej10; pr\u00f3by odzyskania historii kobiet i historii feminizmu w by\u0142ej Jugos\u0142awii11; fascynuj\u0105ce podej\u015bcia do filozofii feministycznej12 oraz imponuj\u0105ce wysi\u0142ki na rzecz reinterpretacji kanonu artystycznego i literackiego13.\n\n\n\n Prace artystyczne i literackie o feministycznym zabarwieniu tworzy\u0142y Irena Vrkljan, Sanja Ivekovi\u0107, Dubravka Ugre\u0161i\u0107 – by wymieni\u0107 tylko kilka nazwisk – a tak\u017ce, co najistotniejsze dla niniejszego artyku\u0142u, sama Drakuli\u0107. Jej dwie pierwsze powie\u015bci, Hologramy strachu14<\/em> (1987) i Marmurowa sk\u00f3ra<\/em>15 (1988) bada\u0142y kobiece do\u015bwiadczenia opresji i wolno\u015bci. Feminizm wkracza\u0142 r\u00f3wnie\u017c na jeszcze wi\u0119ksz\u0105 aren\u0119: znajdowa\u0142 swoj\u0105 nisz\u0119 w prasie popularnej, co by\u0142o oczywi\u015bcie irytuj\u0105ce dla tych, kt\u00f3rzy sprzeciwiali si\u0119 feminizmowi, ale prze\u0142omowe dla kobiet, kt\u00f3rych \u017cycie zmieni\u0142.\n\n\n\n Dzi\u0119ki stronom czasopism kobiecych, takich jak Bazar<\/em> i Svijet<\/em>, oraz politycznego dwutygodnika Start<\/em>, feminizm m\u00f3g\u0142 dotrze\u0107 do szerszej jugos\u0142owia\u0144skiej publiczno\u015bci. Slavenka Drakuli\u0107 i Vesna Kesi\u0107 by\u0142y dwiema feministycznymi dziennikarkami, kt\u00f3re regularnie publikowa\u0142y w Start<\/em>, a wiele esej\u00f3w w ksi\u0105\u017cce Drakuli\u0107 pierwotnie pojawi\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bnie tam.\n\n\n\n Czytelnicy, kt\u00f3rzy pami\u0119taj\u0105 magazyn, a tak\u017ce ci, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 go przegl\u0105da\u0107 w swoich telefonach podczas czytania tego tekstu, mog\u0105 by\u0107 zaskoczeni zwi\u0105zkiem mi\u0119dzy feminizmem a zdj\u0119ciami w stylu Playboya<\/em> (kt\u00f3re dzi\u015b nazwaliby\u015bmy pornograficznymi) na ok\u0142adce, a tak\u017ce na wewn\u0119trznych stronach magazynu. Zapytani o to Drakuli\u0107 i Kesi\u0107 podkre\u015blili wysoki poziom dziennikarstwa, z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 intelektualn\u0105, szeroki nak\u0142ad, a w konsekwencji szerokie grono czytelnik\u00f3w Startu<\/em>.<\/p> .\n\n\n Chocia\u017c \u0142atwo jest krytykowa\u0107 z perspektywy czasu lub z zewn\u0105trz, pisanie dla Start<\/em> oznacza\u0142o dotarcie do setek tysi\u0119cy czytelnik\u00f3w z feministycznymi ideami, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o przedstawi\u0107 w z\u0142o\u017cony i subtelny spos\u00f3b, co\u015b, za czym wiele feministycznych autorek t\u0119skni nawet dzisiaj. Sporo z tych artyku\u0142\u00f3w pojawia si\u0119 w Grzechach \u015bmiertelnych feminizmu<\/em>.<\/p>\n.\n\n\n Chocia\u017c nie by\u0142o \u0142atwo by\u0107 feministk\u0105 po\u015br\u00f3d seksistowskich autor\u00f3w p\u0142ci m\u0119skiej, obie kobiety stan\u0119\u0142y na swoim. To g\u0142\u00f3wnie na \u0142amach Start<\/em> Drakuli\u0107 wprowadzi\u0142a nazwiska wa\u017cnych feministycznych my\u015blicielek do jugos\u0142owia\u0144skiej sfery publicznej. Gloria Steinem, \u00c9lisabeth Badinter, Erica Jong i Shere Hite, a tak\u017ce Susan Brownmiller i Simone de Beauvoir zosta\u0142y wymienione z najwi\u0119ksz\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105, daj\u0105c poczucie, \u017ce „oczywi\u015bcie” s\u0105 to intelektuali\u015bci, o kt\u00f3rych po prostu trzeba wiedzie\u0107.<\/p> \n\n\n\n Nowa antyfeministyczna reakcja, kt\u00f3r\u0105 wywo\u0142a\u0142 feminizm Drakuli\u0107 i innych, jest tym, co w tych esejach nazywa mudologija<\/em> . R\u00f3wnoleg\u0142ym terminem z mniej wi\u0119cej tego samego okresu jest fallogocentryzm, tw\u00f3r francuskiej teorii feministycznej. Mudologija<\/em> i fallogocentryzm celuj\u0105 w podobne zjawisko. Poj\u0119cie mudologija<\/em> skupia si\u0119 na dynamice w\u0142adzy pomi\u0119dzy j\u0119zykiem a m\u0119skim uciskiem kobiet.\n\n\n\n Mudologija<\/em> ma d\u0142ug\u0105 histori\u0119, pisze Drakuli\u0107 – prawdopodobnie co najmniej tak d\u0142ug\u0105, jak walka kobiet o r\u00f3wnouprawnienie. Odrodzi\u0142a si\u0119 jednak wraz z pojawieniem si\u0119 nowego jugos\u0142owia\u0144skiego feminizmu, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jej nowym celem – i wi\u0119cej ni\u017c godnym przeciwnikiem. Drakuli\u0107 na\u015bmiewa si\u0119 z ich wysi\u0142k\u00f3w, wskazuj\u0105c na ma\u0142ostkowo\u015b\u0107 i hipokryzj\u0119, a tak\u017ce totalitarne tendencje w argumentach mudolozi.<\/em><\/p>.\n\n\n\n Pisz\u0105c o tym fenomenie, Drakuli\u0107 przedstawia rzeczowy opis sprzeciwu, z jakim musia\u0142y zmaga\u0107 si\u0119 feministki w latach 80-tych. Jako jedn\u0105 ze szczeg\u00f3lnych cech tej nowej formy mudologiji<\/em> wskazuje inteligentne wykorzystanie \u015brodk\u00f3w masowego przekazu, w por\u00f3wnaniu z tym, co istnia\u0142o sto lat wcze\u015bniej. Tym lepiej dla feministek by\u0142o zrobi\u0107 to samo i zacz\u0105\u0107 pisa\u0107 dla tego samego medium: w przypadku Jugos\u0142awii oznacza\u0142o to wk\u0142ad w Start<\/em>.\n.\n\n\n Drakuli\u0107 nie tylko obala i wy\u015bmiewa wysi\u0142ki mudolozi<\/em>: opiera si\u0119 r\u00f3wnie\u017c krytyce feminizmu pochodz\u0105cej z Jugos\u0142owia\u0144skiej Ligi Komunist\u00f3w i Konferencji na rzecz Aktywno\u015bci Spo\u0142ecznej Kobiet. St\u0105d w\u0142a\u015bnie wzi\u0105\u0142 si\u0119 tytu\u0142 tego tomu: „grzechy \u015bmiertelne” feminizmu to te, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w oskar\u017ceniach wysuwanych przez te dwie organizacje.\n\n\n\n Jest to druga dominuj\u0105ca forma antyfeminizmu tamtych czas\u00f3w: oskar\u017cenie, \u017ce feminizm pope\u0142ni\u0142 „grzechy \u015bmiertelne” przeciwko samozarz\u0105dzaj\u0105cemu si\u0119 systemowi socjalistycznemu. Oskar\u017cenia te opieraj\u0105 si\u0119 na stereotypach i braku informacji. Slavenka Drakuli\u0107 obala je wszystkie z precyzj\u0105, a nawet z humorem.\n\n\n\n Co najwa\u017cniejsze, wskazuje na absurdalno\u015b\u0107 m\u00f3wienia o klasie i p\u0142ci jako wzajemnie wykluczaj\u0105cych si\u0119 terminach oraz absurdalno\u015b\u0107 przedstawiania marksizmu i feminizmu jako ideologii przeciwstawnych sobie: jest to „fa\u0142szywy dylemat”. Postawa ukierunkowana na ucisk klasowy i polityka skupiaj\u0105ca si\u0119 na r\u00f3wno\u015bci kobiet nie wykluczaj\u0105 si\u0119 wzajemnie.\n\n\n\n Jednak skupienie si\u0119 na klasie nie stawia kluczowych kwestii na stole: potrzebujemy feminizmu, aby uczyni\u0107 pewne tematy przedmiotem debaty politycznej. Oficjalna polityka „kwestii kobiecych” nie m\u00f3wi\u0142a o prostytucji, gwa\u0142tach, przemocy domowej, nieodp\u0142atnej pracy domowej czy seksizmie w edukacji. S\u0105 to jednak kluczowe, decyduj\u0105ce o \u017cyciu i \u015bmierci kobiety tematy.\n\n\n\n Hipokryzja jest jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w feministycznej analizy Drakuli\u0107 w ca\u0142ym jej dorobku, znacznie wykraczaj\u0105cym poza eseje z Grzech\u00f3w \u015bmiertelnych feminizmu<\/em>. Dla niej hipokryzja jest zar\u00f3wno patriarchalna, jak i konserwatywna, ale przetrwa\u0142a r\u00f3wnie\u017c w socjalizmie. Jej przejawem jest brak edukacji seksualnej w szko\u0142ach – kwestia bole\u015bnie pal\u0105ca nawet dzi\u015b. Jest r\u00f3wnie\u017c obecny w wielu sposobach uprzedmiotawiania kobiecego cia\u0142a wsz\u0119dzie, w tym w Starcie<\/em>.<\/p> Dla Drakuli\u0107 uprzedmiotowienie kobiet jest takim samym problemem jak hipokryzja otaczaj\u0105ca nago\u015b\u0107. Fakt, \u017ce zagrzebski magazyn m\u0142odzie\u017cowy Polet<\/em> zosta\u0142 ocenzurowany i pozwany za pokazanie nagich zdj\u0119\u0107 m\u0119skiego pi\u0142karza, jest dla niej takim samym problemem, jak fakt, \u017ce pornograficzne zdj\u0119cia w Start<\/em> pochodzi\u0142y z zachodnich agencji:<\/p> Nasze dziewczyny si\u0119 nie rozbieraj\u0105, s\u0105 czyste’, zauwa\u017ca ironicznie.<\/p>\n\n\n\n Tylko kobiety na zgni\u0142ym Zachodzie robi\u0105 takie rzeczy.16<\/p>\n<\/blockquote>.\n\n\n\n Rozprzestrzenianie si\u0119 kobiecego aktu poza obrazy nagiej Wenus wystawiane w muzeach nie jest jej zdaniem powa\u017cnym problemem, poniewa\u017c podwa\u017ca drobnomieszcza\u0144sk\u0105 moralno\u015b\u0107, kt\u00f3ra by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 codziennego \u017cycia w socjalistycznej Jugos\u0142awii. Problem polega\u0142 na tym, \u017ce zosta\u0142o to og\u0142oszone jako wyzwolenie seksualne, a co wi\u0119cej, rewolucja seksualna.17<\/p>\n\n\n\n Kobieca nago\u015b\u0107 w \u015brodkach masowego przekazu nie wyzwala kobiet, a jedynie pog\u0142\u0119bia ich ucisk. To kontynuacja historii bez kobiecego podmiotu, bez kobiet jako tw\u00f3rczy\u0144 w\u0142asnej historii.<\/p>\n\n\n\n Jest to r\u00f3wnie\u017c krytyka nowej rewolucji seksualnej, kt\u00f3ra dotar\u0142a do Jugos\u0142awii w popularnych mediach, wsp\u00f3\u0142czesnym filmie i sztuce, mniej wi\u0119cej w tym samym czasie, gdy pojawi\u0142 si\u0119 nowy jugos\u0142owia\u0144ski feminizm. Rozprzestrzenianie si\u0119 wyra\u017anych tre\u015bci seksualnych nie by\u0142o rewolucj\u0105: nie doprowadzi\u0142o do radykalnej transformacji spo\u0142ecznej i nie osi\u0105gn\u0119\u0142o niezale\u017cno\u015bci ekonomicznej kobiet, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o r\u00f3wno\u015bci w ka\u017cdej sferze \u017cycia, argumentuje Drakuli\u0107 w eseju opublikowanym w czasopi\u015bmie Dometi.18<\/em> Dzi\u015b wiemy, \u017ce je\u015bli ju\u017c, to uczyni\u0142o \u017cycie kobiet bardziej niebezpiecznym i trudnym.\n\n\n\n Aby pokaza\u0107 absurdalno\u015b\u0107 uznawania rozpowszechniania tre\u015bci seksualnych za „rewolucyjne”, w swoim eseju „D\u0142uga wojna nagiej Wenus”, r\u00f3wnie\u017c zawartym w tym tomie, pisze:<\/p>\n\n\n\n Magazyny erotyczne o rzekomo rewolucyjnej funkcji wywo\u0142a\u0142y powszechn\u0105 eufori\u0119 wok\u00f3\u0142 tak zwanej „rewolucji seksualnej”. Jest to euforia, w kt\u00f3rej nie wida\u0107 drzew, i kt\u00f3ra tworzy iluzj\u0119, \u017ce wszechobecne kobiece cia\u0142o \u015bwiadczy o pewnego rodzaju wyzwoleniu kobiet. Tym samym obrazy pornograficzne w prasie stanowi\u0142yby g\u0142\u00f3wny poligon dla feminizmu!19<\/p>\n<\/blockquote>.\n.\n\n\n Seksizm i hipokryzja maj\u0105 powa\u017cne, cz\u0119sto \u015bmiertelne konsekwencje dla kobiet, a Drakuli\u0107 dba o to, by podkre\u015bli\u0107 ten zwi\u0105zek w swoich pismach. W naszych patriarchalnych spo\u0142ecze\u0144stwach hipokryzja chroni m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy mog\u0105 legalnie korzysta\u0107 z us\u0142ug prostytutek, podczas gdy prostytuuj\u0105ce si\u0119 kobiety s\u0105 wyj\u0119te spod prawa, poni\u017cane, gwa\u0142cone i pi\u0119tnowane.20<\/p> \n\n\n\n Przyczyn\u0105 istnienia prostytucji jest ucisk kobiet, kt\u00f3re s\u0105 uciskane w ka\u017cdej grupie spo\u0142ecznej i sferze \u017cycia. Prostytucja jest wierzcho\u0142kiem g\u00f3ry lodowej, kt\u00f3r\u0105 jest patriarchat, wzmocniony seksizmem w ka\u017cdej sferze \u017cycia, kt\u00f3ry<\/p>\n\n\n\n Czasem manifestuje si\u0119 gwa\u0142townie i otwarcie, a czasem pojawia si\u0119 w bardziej subtelnej formie<\/p>\n<\/blockquote>.\n.\n\n\n poprzez j\u0119zyk, ksi\u0105\u017cki dla dzieci, w miejscu pracy czy w sypialni.21 Zrozumienie przez Slavenk\u0119 Drakuli\u0107 warstw patriarchalnej opresji, w tym znacz\u0105cego wp\u0142ywu nieszkodliwie wygl\u0105daj\u0105cego podr\u0119cznikowego seksizmu, pomaga jej zrozumie\u0107 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 sposob\u00f3w, w jakie gwa\u0142t i przemoc wobec kobiet dotycz\u0105 i zagra\u017caj\u0105 ka\u017cdej kobiecie.<\/p>\n\n\n\n W swoim eseju „Rape season „22, kt\u00f3ry po raz pierwszy ukaza\u0142 si\u0119 w Danas<\/em> w 1982 roku, pisze o milczeniu i k\u0142amstwach otaczaj\u0105cych gwa\u0142t. W artykule tym cytuje prze\u0142omow\u0105 prac\u0119 Susan Brownmiller, Against our Will<\/em>, kt\u00f3ra zmieni\u0142a spos\u00f3b, w jaki my\u015blimy o gwa\u0142cie i przemocy wobec kobiet, wspieraj\u0105c swoj\u0105 argumentacj\u0119 odniesieniem do idei Simone de Beauvoir o kobietach jako „drugiej p\u0142ci”.\n\n\n\n Drakuli\u0107 otwarcie krytykuje si\u0142y policyjne (SUP) za ich niezdolno\u015b\u0107 i niech\u0119\u0107 do prowadzenia dochodze\u0144 w sprawach o gwa\u0142t, z powodu niech\u0119ci do powa\u017cnego traktowania zarzut\u00f3w zg\u0142aszanych przez kobiety. Cytuje r\u00f3wnie\u017c spostrze\u017cenie Brownmillera, \u017ce: „fakt, \u017ce niekt\u00f3rzy m\u0119\u017cczy\u017ani gwa\u0142c\u0105, jest wystarczaj\u0105cym zagro\u017ceniem, aby utrzyma\u0107 wszystkie kobiety w strachu”. To zrozumienie z\u0142o\u017cono\u015bci przemocy wobec kobiet i faktu, \u017ce jest to zjawisko wp\u0142ywaj\u0105ce na ka\u017cd\u0105 warstw\u0119 \u017cycia spo\u0142ecznego, sprawi\u0142o, \u017ce kobiety w by\u0142ej Jugos\u0142awii za\u0142o\u017cy\u0142y pierwsze telefony zaufania SOS dla ofiar przemocy domowej.\n\n\n\n Kilka lat po opublikowaniu eseju Drakuli\u0107, telefony zaufania SOS powsta\u0142y w Zagrzebiu (1988), Lublanie (1989) i Belgradzie (1990). Telefony zaufania zapewni\u0142y szersz\u0105 widoczno\u015b\u0107 kwestii przemocy wobec kobiet i wzmocni\u0142y wi\u0119zi mi\u0119dzy feministkami w tych trzech miastach.\n\n\n\n W latach 1987-1991 w trzech wy\u017cej wymienionych stolicach odby\u0142y si\u0119 og\u00f3lnojugos\u0142owia\u0144skie konferencje feministyczne. Spotkania koncentrowa\u0142y si\u0119 na przemocy wobec kobiet, zdrowiu kobiet, \u017cyciu lesbijek, aborcji i prawach reprodukcyjnych oraz niebezpiecze\u0144stwach zwi\u0105zanych z polityk\u0105 demograficzn\u0105. Wydarzenia te zgromadzi\u0142y feministki z ca\u0142ej Jugos\u0142awii na kr\u00f3tko przed rozpadem kraju i wybuchem wojny.\n\n\n\n Przemoc wobec kobiet sta\u0142a si\u0119 teraz kwesti\u0105 zbrodni wojennych. Polityka demograficzna znalaz\u0142a si\u0119 na szczycie agendy etniczno-nacjonalistycznego populizmu – ideologii, kt\u00f3ra stanowi\u0142a si\u0142\u0119 nap\u0119dow\u0105 samej wojny. Feministki, kt\u00f3re kwestionowa\u0142y wojn\u0119 i nacjonalizm, sta\u0142y si\u0119 wrogami nowo powsta\u0142ego pa\u0144stwa, zar\u00f3wno w Chorwacji, jak i w Serbii. W mi\u0119dzyczasie feministyczna sie\u0107 kobiet w republikach zosta\u0142a rozbita i przekszta\u0142cona w bardziej rozdrobnione sceny w nowo powsta\u0142ych krajach.\n\n\n\n Nowe wydanie Grzech\u00f3w \u015bmiertelnych feminizmu<\/em> wykracza poza teksty zawarte w oryginalnym tomie i \u015bledzi jej prac\u0119 przez wojn\u0119 i jej nast\u0119pstwa w latach 90-tych. Wrogo\u015b\u0107 wobec feministek, zw\u0142aszcza tych g\u0142osz\u0105cych r\u00f3wnie\u017c antynacjonalistyczne pogl\u0105dy, przybra\u0142a skrajn\u0105 form\u0119 w ataku skierowanym na pi\u0119\u0107 intelektualistek w os\u0142awionym artykule o „procesie czarownic”, opublikowanym w chorwackim tygodniku nacjonalistycznym Globus<\/em>.\n.\n\n\n Drakuli\u0107 by\u0142a jedn\u0105 z zaatakowanych kobiet – rzekomo za swoje pogl\u0105dy polityczne, mimo \u017ce artyku\u0142 w rzeczywisto\u015bci skupia\u0142 si\u0119 na bardzo prywatnych i osobistych sprawach. Po tym wydarzeniu zosta\u0142a zmuszona do zaprzestania publikowania w chorwackiej prasie na prawie dekad\u0119, ale nigdy nie przesta\u0142a pisa\u0107 ani wypowiada\u0107 si\u0119 przeciwko nacjonalizmowi i wojnie, a tak\u017ce na rzecz praw kobiet i feminizmu.\n\n\n\n Niniejsza ksi\u0105\u017cka jest sposobem na przypomnienie tych dw\u00f3ch, bardzo r\u00f3\u017cnych, ale z pewno\u015bci\u0105 heroicznych etap\u00f3w najnowszej historii, a tak\u017ce na ponowne odkrycie pism z decyduj\u0105cych dekad tw\u00f3rczo\u015bci Drakuli\u0107. Pozostaje odwa\u017cn\u0105, b\u0142yskotliw\u0105 i oryginaln\u0105 gaw\u0119dziark\u0105, kt\u00f3ra nigdy nie przestaje zaskakiwa\u0107, roz\u015bmiesza\u0107 i z\u0142o\u015bci\u0107. Sprawia, \u017ce si\u0119 przejmujemy i zmusza nas do my\u015blenia. Wiele mo\u017cna si\u0119 nauczy\u0107 z tego tomu, kt\u00f3ry stanowi kluczow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 naszej wsp\u00f3lnej wschodnio-\u015brodkowoeuropejskiej i og\u00f3lnoeuropejskiej historii feministycznej.\n\n\n\n Wersja<\/em> tego artyku\u0142u zosta\u0142a po raz pierwszy opublikowana jako esej wprowadzaj\u0105cy do ksi\u0105\u017cki Slavenki Drakuli\u0107,<\/em> Smrtni grijesi feminizma [\u015amiertelne grzechy feminizmu; Wydawnictwo Fraktura, 2020].<\/em><\/p>\n\n\n\n Slavenka Drakuli\u0107 jest cz\u0142onkini\u0105 Rady Doradczej <\/em>Eurozine.<\/em><\/p>\n\n\n\n **<\/p>\n\n\n\n 1 Slavenka Drakuli\u0107, Smrtni grijesi feminizma, Znanje, 1984. Nowe wydanie zbioru, zawieraj\u0105ce eseje opublikowane w latach 1984-2019 oraz wst\u0119p Zs\u00f3fii L\u00f3r\u00e1nd, ukaza\u0142o si\u0119 w 2020 roku: Slavenka Drakuli\u0107, Smrtni grijesi feminizma, Fraktura, 2020<\/p>\n\n\n\n 2 Wywiad z Dunj\u0105 Bla\u017eevi\u0107, Sarajewo, 30 marca 2012. Cytat z Zs\u00f3fia L\u00f3r\u00e1nd, The Feminist Challenge to the Socialist State in Yugoslavia, Palgrave Macmillan, 2018<\/p>\n\n\n\n 3 J\u0119zyk chorwacki: Konferencija za dru\u0161tvenu aktivnost \u017eena Hrvatske.<\/p>\n\n\n\n 4 J\u0119zyk chorwacki: \u017dena i dru\u0161tvo.<\/p>\n\n\n\n 5 Chorwacki: Drug-ca \u017eena. \u017densko pitanje – novi pristup?<\/p>\n\n\n\n 6 J\u0119zyk chorwacki: Sociolo\u0161ko dru\u0161tvo.<\/p>\n\n\n\n 7 J\u0119zyk chorwacki: „Umjesto biografije”.<\/p>\n\n\n\n 8 Chorwacki: „Dok su moj suprug i na\u0161i prijatelji studirali i nastavljali revoluciju, ja sam podizala dijete”.<\/p>\n\n\n\n 9 J\u0119zyk chorwacki: \u017dena i dru\u0161tvo.<\/p>\n\n\n\n 10 Zob. na przyk\u0142ad prace An\u0111elki Mili\u0107, \u017darany Papi\u0107, Gordany Cerjan-Leticy, Nady Ler-Sofroni\u0107 i Vesny Pusi\u0107.<\/p>\n\n\n\n 11 Lydia Sklevicky wykona\u0142a pioniersk\u0105 prac\u0119 historyczn\u0105, a nast\u0119pnie Andrea Feldman w latach 80-tych.<\/p>\n\n\n\n 12 Zobacz prace Rady Ivekovi\u0107 i Bla\u017eenki Despot.<\/p>\n\n\n\n 13 Reinterpretacja kanonu by\u0142a wsp\u00f3lnym dzie\u0142em wielu badaczy i kurator\u00f3w, od Ingrid \u0160afranek i Jeleny Zuppy po Nad\u0119 Popovi\u0107 Peri\u0161i\u0107 i Slavic\u0119 Jakobovi\u0107, a tak\u017ce kurator\u00f3w takich jak Dunja Bla\u017eevi\u0107, Biljana Tomi\u0107 i Bojana Peji\u0107.<\/p>\n\n\n\n 14 Slavenka Drakuli\u0107, Hologrami straha [Hologramy strachu], Grafi\u010dki Zavod Hrvatske, 1987<\/p>\n\n\n\n 15 Slavenka Drakuli\u0107, Mramorna ko\u017ea [Marmurowa sk\u00f3ra], Grafi\u010dki zavod Hrvatske, 1989<\/p>\n\n\n\n 16 Chorwacki: „na\u0161e se djevojke ne svla\u010de, one su \u010dedne, to \u010dine samo one na trulom Zapadu. Cytat z 1Mu\u0161ki su drugo’ [M\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 r\u00f3\u017cni].<\/p>\n\n\n\n 17 Zob. esej 'Dugi rat nage Venere’ [D\u0142uga wojna nagiej Wenus].<\/p>\n\n\n\n 18 Slavenka Drakuli\u0107-Ili\u0107, '\u017dena i seksualna revolucija’ [Kobieta i rewolucja seksualna], Dometi, Vol. 2, 13\/1980, 45-50, 46<\/p>\n\n\n\n 19 Chorwacki: „Ti isti erotski \u010dasopisi koji imaju tako revolucionarne funkciju stvorili su op\u0107u euforiju oko tzv. „Rewolucja seksualna”, kt\u00f3ra od samego pocz\u0105tku nie ma sobie r\u00f3wnych, nie ma nic wsp\u00f3lnego z tym, co dzieje si\u0119 na \u015bwiecie. Prema tome, pornografski bi listovi bili glavni poligon za feminizam!’<\/p>\n\n\n\n 20 Zobacz esej '\u017divjeti kao druge \u017eene’ [\u017byj\u0105c jak inne kobiety].<\/p>\n\n\n\n 21 Chorwacki: „ponekad se manifestira nasilno i otvoreno, a ponekad suptilno”. Cytat z „Mu\u0161ki na\u010din mi\u0161ljenja” [M\u0119ski spos\u00f3b my\u015blenia].<\/p>\n\n\n\n 22 Tytu\u0142 eseju w j\u0119zyku chorwackim: 'Sezona silovanja’.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jak Slavenka Drakuli\u0107 stworzy\u0142a przestrze\u0144 dla kwestii kobiecych w Jugos\u0142awii Od wprowadzenia literatury feministycznej na \u0142amach p\u00f3\u0142pornograficznego magazynu do zakwestionowania samooceny socjalistycznego pa\u0144stwa Jugos\u0142awii: dziennikarka i powie\u015bciopisarka Slavenka Drakuli\u0107 dokona\u0142a prze\u0142omu w wielu dziedzinach w swoim ojczystym j\u0119zyku, zanim jeszcze zyska\u0142a mi\u0119dzynarodow\u0105 s\u0142aw\u0119. Nowe wydanie zebranych esej\u00f3w Slavenki Drakuli\u0107 oferuje okno na \u017cycie feministek w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29693,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-29773","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/29773","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29693"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29773"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=29773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/drakulic-963x642.jpeg\")
Robienie miejsca<\/h4>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Slavenka_Drakulic_(46056494941).jpg\")
Wychowywanie dzieci i rozp\u0119tywanie piek\u0142a<\/h2>\n\n\n\n
\n
Sprzedaj\u0105c feminizm, ale odmawiaj\u0105c sprzedania si\u0119<\/h2>\n\n\n\n
Zderzenie z lini\u0105 partii<\/h4>\n\n\n\n
Tworzenie historii<\/h4>\n\n\n\n
\n
\n
Powa\u017cne traktowanie kobiet<\/h2>\n\n\n\n
\n
Pr\u00f3ba czarownicy<\/h4>\n\n\n\n