Nawet je\u015bli rolnicy ca\u0142kowicie sparali\u017cowaliby ruch na polsko-ukrai\u0144skiej granicy, ceny zbo\u017ca nie poszybowa\u0142yby w g\u00f3r\u0119. Co zatem wp\u0142ywa na niskie ceny? Kiepska kondycja \u015bwiatowych importer\u00f3w zbo\u017ca i nadwy\u017cki u kluczowych jego eksporter\u00f3w, czyli przede wszystkim\u2026 Rosji.<\/p>\n\n\n\n
Najpierw by\u0142o przej\u015bcie drogowe w Dorohusku. Protestuj\u0105cy rolnicy w\u0142amali si\u0119 do trzech ci\u0119\u017car\u00f3wek i wysypali przewo\u017cone w nich zbo\u017ce na jezdni\u0119. P\u00f3\u017aniej zbo\u017ce wywalono na tory z poci\u0105gu towarowego w Medyce. W drug\u0105 rocznic\u0119 pe\u0142noskalowej inwazji Rosji na Ukrain\u0119 na tory w Dorohusku gruchn\u0119\u0142a fasola. Kolejnej nocy dosz\u0142o do najbardziej bodaj spektakularnej akcji \u2013 z poci\u0105gu towarowego zmierzaj\u0105cego do gda\u0144skiego portu wysypano 160 ton kukurydzy. Dumni sprawcy udokumentowali \u00f3w akt z drona, a\u00a0ich filmik<\/a>\u00a0sta\u0142 si\u0119 viralem.<\/p>\n\n\n\n Od miesi\u0105ca na granicy polsko-ukrai\u0144skiej panuje chaos. W wielogodzinnych kolejkach stoj\u0105 wolontariusze z humanitark\u0105, dostawcy zaopatrzenia dla wojskowych, r\u00f3j samochod\u00f3w osobowych. Zatrzymano nawet poci\u0105g pasa\u017cerski z Kijowa. O tym, kto mo\u017ce przekroczy\u0107 granic\u0119, decyduje rozemocjonowany t\u0142um chroniony przez policj\u0119. Je\u015bli do\u0142o\u017cy\u0107 do tego gigabajty (organicznych i nie) antyukrai\u0144skich komentarzy w internecie, s\u0142ynny ju\u017c proputinowski transparent na traktorze<\/a> i bezkompromisowe wypowiedzi polityk\u00f3w<\/a>, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce ca\u0142a Polska sprzysi\u0119g\u0142a si\u0119 przeciwko Ukrainie.<\/p>\n\n\n\n Poczucie to potwierdza najnowszy skandal \u2013 we wtorek w pobli\u017cu polsko-bia\u0142oruskiej granicy polska policja zatrzyma\u0142a dw\u00f3ch dziennikarzy \u201eUkrai\u0144skiej Prawdy\u201d<\/a>, renomowanego ukrai\u0144skiego dziennika. M\u0119\u017cczy\u017ani przygotowywali materia\u0142 o imporcie produkt\u00f3w rolnych z Rosji do Polski. Z relacji zatrzymanych wynika, \u017ce nakr\u0119cone przez nich materia\u0142y zosta\u0142y cz\u0119\u015bciowo skasowane, a przes\u0142uchania trwa\u0142y kilka godzin i sko\u0144czy\u0142y si\u0119 dopiero po interwencji ukrai\u0144skiego ambasadora.<\/p>\n\n\n\n Wszystkie te obrazki wywo\u0142uj\u0105 w Ukrainie pot\u0119\u017cne zgorszenie. Komentatorzy nazywaj\u0105 postaw\u0119 Polski wymierzaniem policzka, upokorzeniem, no\u017cem w plecy. W ukrai\u0144skim internecie niekt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 z tego wszystkiego \u017cartowa\u0107, ale dominuje wkurw. Gdzie\u015b miga mi roz\u017calony post uchod\u017aczyni, kt\u00f3ra utkn\u0119\u0142a w kolejce, przez co nie zd\u0105\u017cy\u0142a na pogrzeb syna, a na wojnie straci\u0142a ju\u017c dw\u00f3ch.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej bodaj bol\u0105 obrazki wysypywanego zbo\u017ca. Uderzaj\u0105 w centraln\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 traum\u0119, czyli pami\u0119\u0107 o Ho\u0142odomorze, wielkim g\u0142odzie urz\u0105dzonym w latach 30. XX wieku przez wierchuszk\u0119 ZSRR. Imperialna \u017c\u0105dza Rosji zabra\u0142a wtedy miliony ukrai\u0144skich \u017cy\u0107, a dwa lata temu (w Donbasie dziesi\u0119\u0107) wr\u00f3ci\u0142a po kolejne i wszystko wskazuje na to, \u017ce nie odpu\u015bci. Kremlowskie trolle pilnuj\u0105 ponadto, by obrazkom wysypanego zbo\u017ca towarzyszy\u0142 odpowiedni wolumen antypolskiego kontentu.<\/p>\n\n\n\n Obrazki te maj\u0105 ponadto fatalny timing. Front utkn\u0105\u0142, szanse na odzyskanie w\u0142adzy nad ca\u0142ym terytorium malej\u0105, wi\u0119dnie morale, brakuje ch\u0119tnych do walki. Ukraina wesz\u0142a na trudny etap wojny: nie wszystko jest stracone, si\u0142 wci\u0105\u017c jest wiele i los si\u0119 mo\u017ce jeszcze odwr\u00f3ci\u0107, ale wiele zale\u017cy od wsparcia sojusznik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem protesty polskich rolnik\u00f3w \u2013 jak dowodzi Kateryna Pryszczepa w najnowszym odcinku podcastu\u00a0Blok wschodni\u00a0<\/em>\u2013 bezpo\u015brednio wp\u0142ywaj\u0105 na wydolno\u015b\u0107 ukrai\u0144skiej obrony, i to nie tylko po\u015brednio, czyli przez os\u0142abianie jej gospodarki. Z kilkutygodniowym op\u00f3\u017anieniem do kraju przybywaj\u0105 m.in. opaski uciskowe \u2013 podstawowe narz\u0119dzie ratowania \u017cycia \u017co\u0142nierzy i cywili podczas wojny \u2013 oraz samochody i cz\u0119\u015bci samochodowe kupowane ze zbi\u00f3rek dla wojska.<\/p>\n\n\n\n Rolnicy maj\u0105 swoje powody, by protestowa\u0107. Ukrai\u0144skie media nie przyk\u0142adaj\u0105 do nich wi\u0119kszej wagi, jedynym dopuszczalnym kontekstem wszelkich debat jest wojna. Kiedy wok\u00f3\u0142 leje si\u0119 krew, \u015bwiszcz\u0105 rakiety i warkocz\u0105 drony, ci\u0119\u017cko prze\u017cywa\u0107 ubo\u017cenie rolnik\u00f3w w najbogatszych krajach \u015bwiata. Jeszcze ci\u0119\u017cej zrezygnowa\u0107 w imi\u0119 ich dobrobytu z (na razie legalnej) mo\u017cliwo\u015bci eksportu zbo\u017ca do UE. Naszym s\u0105siadom nie mie\u015bci si\u0119 w g\u0142owach, \u017ce sojusznicy blokuj\u0105 najwa\u017cniejsz\u0105 dla Ukrainy granic\u0119 l\u0105dow\u0105 i postuluj\u0105 zmiany, kt\u00f3re powa\u017cnie zaszkodz\u0105 ukrai\u0144skiej gospodarce. Czy naprawd\u0119 nie rozumiej\u0105, \u017ce je\u015bli Ukraina padnie, oni b\u0119d\u0105 nast\u0119pni?<\/p>\n\n\n\n Rolnicy maj\u0105, naturalnie, zupe\u0142nie inn\u0105 perspektyw\u0119. Magazyny zbo\u017ca s\u0105 pe\u0142ne, a jego ceny spad\u0142y do poziomu sprzed dekady, podczas gdy koszty produkcji \u2013 energia, nawozy, wynagrodzenia \u2013 znacz\u0105co wzros\u0142y. Tymczasem Zielony \u0141ad nak\u0142ada na europejskich rolnik\u00f3w kolejne restrykcje, kt\u00f3re utrudni\u0105 wielu z nich osi\u0105gni\u0119cie zysku.<\/p>\n\n\n\n Jednocze\u015bnie Bruksela w ramach rozmaitych deal\u00f3w u\u0142atwia import towar\u00f3w \u017cywno\u015bciowych spoza UE \u2013 w Polsce wida\u0107 produkty z Ukrainy, ale ju\u017c np. w Hiszpanii rolnicy w\u015bciekaj\u0105 si\u0119 o pomidory z Maroka, kt\u00f3re kraj \u00f3w eksportuje do UE w zamian za dopuszczanie hiszpa\u0144skich rybak\u00f3w do po\u0142owu. Problem w tym, \u017ce ukrai\u0144ski i maroka\u0144ski rolnik nie musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 szeregu unijnych wymog\u00f3w, mog\u0105 stosowa\u0107 zakazane w Europie \u015brodki ochrony ro\u015blin, wyp\u0142acaj\u0105 ni\u017csze wynagrodzenia. Ich produkty s\u0105 znacznie ta\u0144sze, ale nie jest to dla unijnych producent\u00f3w uczciwa konkurencja.<\/p>\n\n\n\n W obliczu nadpoda\u017cy na rynku rolnym wielu polskich rolnik\u00f3w stoi na kraw\u0119dzi bankructwa. Nie maj\u0105 komu sprzeda\u0107 swoich zb\u00f3\u017c, cukru, m\u0105ki, owoc\u00f3w, jajek, a przynajmniej nie w cenie, kt\u00f3ra przyniesie im zysk. Wi\u0119ksi zmniejszaj\u0105 produkcj\u0119, zwalniaj\u0105 ludzi. Pewnie sobie poradz\u0105, nie to co najmniejsi.<\/p>\n\n\n\n Og\u00f3lnoeuropejskimi protestami uda\u0142o si\u0119 ju\u017c przekona\u0107 Bruksel\u0119 do wycofania si\u0119 z ogranicze\u0144 dotycz\u0105cych pestycyd\u00f3w i nakazu ugorowania ziemi. Ale dla rozjuszonych rolnik\u00f3w to wci\u0105\u017c za ma\u0142o.<\/p>\n\n\n\n Polskie protesty \u0142\u0105cz\u0105 dwa postulaty: wycofanie si\u0119 z Zielonego \u0141adu i embargo na produkty zza wschodniej granicy. Dominuj\u0105 has\u0142a antyunijne, ale zdarzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c antyukrai\u0144skie. Ludzie trac\u0105 dorobek \u017cycia, niekiedy nawet \u017cycia rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w, a w internecie czytaj\u0105 o truj\u0105cym zbo\u017cu technicznym, reeksporcie ukrai\u0144skiego zbo\u017ca<\/a> z kraj\u00f3w UE do Polski czy SUV-ach oligarch\u00f3w zarejestrowanych jako pomoc humanitarna. Przekierowuj\u0105 swoj\u0105 z\u0142o\u015b\u0107 na Ukrai\u0144c\u00f3w, nad czym pieczo\u0142owicie pracuj\u0105 rosyjskie trolle, a wt\u00f3ruje im Konfederacja.<\/p>\n\n\n\n Owszem, w 2022 i na pocz\u0105tku 2023 roku do Polski trafi\u0142o (oficjalnie)\u00a0nieca\u0142e trzy i p\u00f3\u0142 miliona ton ukrai\u0144skiego zbo\u017ca<\/a>, co w jakim\u015b stopniu przyczyni\u0142o si\u0119 do zapchania polskich magazyn\u00f3w zbo\u017cowych. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce po wybuchu pe\u0142noskalowej wojny \u00f3wczesny minister rolnictwa Henryk Kowalczyk zach\u0119ca\u0142 rolnik\u00f3w, by wstrzymali si\u0119 ze sprzeda\u017c\u0105 swojego zbo\u017ca, bo jego ceny b\u0119d\u0105 ros\u0142y. Tymczasem \u201ew portach, na bocznicach kolejowych, przy granicy z Ukrain\u0105\u201d \u2013 zauwa\u017ca\u00a0Krystyna Naszkowska w \u201eGazecie Wyborczej\u201d<\/a>\u00a0\u2013 \u201egromadzi\u0142y si\u0119 masy znacznie ta\u0144szego towaru\u201d. Gda\u0144ski port nie by\u0142 bowiem w stanie odprawi\u0107 w \u015bwiat ca\u0142ego ukrai\u0144skiego zbo\u017ca, kt\u00f3re zjecha\u0142o do Polski. Zainteresowa\u0142a si\u0119 nim niewidzialna r\u0119ka rynku.<\/p>\n\n\n\n Odr\u0119bn\u0105 spraw\u0105 jest tzw. zbo\u017ce techniczne, czyli maj\u0105ce zastosowania w przemy\u015ble, a niezdatne do spo\u017cycia przez ludzi, zakupione przez szereg polskich firm, w tym producent\u00f3w m\u0105ki. Jednak to nie ukrai\u0144scy rolnicy (wyposa\u017ceni w antypolskie wid\u0142y i marzenia o sanitarnym Wo\u0142yniu, je\u015bli wierzy\u0107 konfederacko-rosyjskiej dezinformacji) wprowadzili ich w b\u0142\u0105d. Importerzy zbo\u017ca technicznego doskonale wiedzieli, co sprowadzaj\u0105 i sprzedaj\u0105 polskim firmom jako krajowe zbo\u017ce spo\u017cywcze<\/a>. Swoj\u0105 drog\u0105: pami\u0119tacie afer\u0119 z sol\u0105 techniczn\u0105 sprzed paru lat? Wtedy to Czesi pieklili si\u0119, \u017ce Polacy chc\u0105 ich otru\u0107. Ka\u017cdy ma sw\u00f3j Wsch\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n W odpowiedzi na rosn\u0105ce niezadowolenie rolnik\u00f3w w kwietniu 2023 roku Polska wprowadzi\u0142a embargo na import czterech ukrai\u0144skich zb\u00f3\u017c: pszenicy, kukurydzy, nasion rzepaku i s\u0142onecznika. Od tamtej pory produkty te przeje\u017cd\u017caj\u0105 przez Polsk\u0119 tranzytem w podr\u00f3\u017cy do port\u00f3w morskich oraz innych kraj\u00f3w UE, cho\u0107 wci\u0105\u017c zdarzaj\u0105 si\u0119 przypadki nielegalnego roz\u0142adunku na terenie Polski. Ukrai\u0144skie zbo\u017ce bywa r\u00f3wnie\u017c reeksportowane do Polski ze S\u0142owacji (i w du\u017co mniejszej skali,\u00a0jak ustali\u0142 Business Insider<\/a>, z Litwy i Niemiec). I za te machinacje nie s\u0105 odpowiedzialni ukrai\u0144scy rolnicy.<\/p>\n\n\n\n Zdaniem ekspert\u00f3w \u2013 np. Miros\u0142awa Marciniaka, analityka rynk\u00f3w zbo\u017cowych i oleistych,<\/a> czy Wiktora Szmulewicza, prezesa Krajowej Rady Izb Rolniczych<\/a> \u2013 nap\u0142yw ukrai\u0144skiego zbo\u017ca do UE ma niewielki wp\u0142yw na niskie ceny zb\u00f3\u017c na rynku \u015bwiatowym. A to w\u0142a\u015bnie ten rynek kszta\u0142tuje ceny w UE, w tym w Polsce. Nawet je\u015bli rolnicy ca\u0142kowicie sparali\u017cowaliby ruch na polsko-ukrai\u0144skiej granicy, ceny zbo\u017ca nie poszybowa\u0142yby w g\u00f3r\u0119.<\/p>\n\n\n\n Co zatem wp\u0142ywa na niskie ceny? Kiepska kondycja \u015bwiatowych importer\u00f3w zbo\u017ca i nadwy\u017cki u kluczowych jego eksporter\u00f3w, czyli przede wszystkim\u2026 Rosji, kt\u00f3ra z ka\u017cdym rokiem produkuje coraz wi\u0119cej pszenicy (prognozy na trwaj\u0105cy obecnie sezon to 52 mln ton na eksport). Jaka\u015b jej cz\u0119\u015b\u0107, raczej niewielka, trafia na europejski rynek za po\u015brednictwem kraj\u00f3w o\u015bciennych, np. Mo\u0142dawii czy Litwy \u2013 bo nie wiem, czy wiecie, ale unijne sankcje przeciwko Rosji nie obejmuj\u0105 produkt\u00f3w rolno-spo\u017cywczych. Reszta zalewa \u015bwiatowe rynki, d\u0142awi\u0105c ceny zb\u00f3\u017c.<\/p>\n\n\n\n Pozosta\u0142e ukrai\u0144skie produkty \u2013 np. cukier, owoce czy jajka \u2013 nadal trafiaj\u0105 na polski rynek bez ogranicze\u0144 i utrudniaj\u0105 \u017cycie polskim rolnikom. Przyk\u0142adowo, import cukru do UE wzr\u00f3s\u0142 od wybuchu wojny niemal 35-krotnie (obczajcie sobie to szale\u0144stwo na OLX). Nie jest jednak prawd\u0105, \u017ce produkty te s\u0105 znacznie gorszej jako\u015bci czy \u017ce\u00a0nie przechodz\u0105 odpowiednich kontroli sanitarnych<\/a>.<\/p>\n\n\n\n \u0106wier\u0107prawd\u0105 s\u0105czon\u0105 przez konfederacko-rosyjskie kana\u0142y jest r\u00f3wnie\u017c teza, \u017ce na ukrai\u0144skim zbo\u017cu zarabiaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie oligarchowie. Mit ten szczeg\u00f3\u0142owo rozbrajaj\u0105 Paulina i Wojciech Siegie\u0144 w najnowszym odcinku podcastu Blok wschodni<\/em>. Paulina przytacza dane<\/a>, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce agroholdingi odpowiadaj\u0105 za produkcj\u0119 jednej pi\u0105tej ukrai\u0144skich zb\u00f3\u017c. Od siebie dodam, \u017ce jak bardzo nie \u017cyczy\u0142abym \u017ale ukrai\u0144skim oligarchom, w obecnej sytuacji nie mo\u017cna zapomina\u0107, \u017ce firmy te s\u0105 wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em wp\u0142yw\u00f3w do ledwo zipi\u0105cego ukrai\u0144skiego bud\u017cetu, a tak\u017ce miejscem pracy dla wielu mieszka\u0144c\u00f3w tamtejszych wsi.<\/p>\n\n\n\n Jak wida\u0107, kremlowskie trolle \u2013 a za nimi europejska skrajna prawica \u2013 \u015bwietnie sobie radz\u0105 z instrumentalizacj\u0105 rolniczych protest\u00f3w. W Holandii strasz\u0105 rolnik\u00f3w,\u00a0\u017ce ich gospodarstwa zostan\u0105 przerobione na obozy dla uchod\u017ac\u00f3w<\/a>, W Niemczech zapewniaj\u0105, \u017ce\u00a0Bundeswehra przyb\u0119dzie z czo\u0142gami, by pom\u00f3c rolnikom zdoby\u0107 rz\u0105dowe budynki<\/a>. W Polsce usi\u0142uj\u0105 wzbudzi\u0107 i wzmocni\u0107 istniej\u0105c\u0105 niech\u0119\u0107 do Ukrai\u0144c\u00f3w oraz obwini\u0107 ich za kiepskie po\u0142o\u017cenie polskich rolnik\u00f3w. Konfederacja wt\u00f3ruje tym antyukrai\u0144skim narracjom, by odbi\u0107 si\u0119 po pa\u017adziernikowej pora\u017cce. Nie stroni\u0105 od nich politycy PiS, rz\u0105d r\u00f3wnie\u017c si\u0119 nie odcina, chocia\u017c jednocze\u015bnie robi bardzo wiele, by wesprze\u0107 Ukrain\u0119 \u2013 zar\u00f3wno w kraju, jak i na arenie mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n\n\n\n To dobrze, \u017ce stara si\u0119 walczy\u0107 w Brukseli o lepsze zabezpieczenie interes\u00f3w polskich rolnik\u00f3w i reaguje na protesty, co ani za rz\u0105d\u00f3w PiS, ani poprzednich PO nie by\u0142o dla w\u0142adzy oczywiste. Warto by\u0142oby jednak sprecyzowa\u0107, co faktycznie le\u017cy w interesie rolnik\u00f3w, a co jest coraz bardziej rozpowszechnionym przekonaniem zrodzonym z dezinformacji. Szczeg\u00f3lnie je\u015bli dopiero co\u00a0zapowiada\u0142o si\u0119 na europejskich salonach na wyt\u0119\u017con\u0105 z ni\u0105 walk\u0119<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Przesadzony wydaje mi si\u0119 ch\u0142\u00f3d generowany przez rz\u0105d w kierunku Ukrainy \u2013 na przyk\u0142ad odm\u00f3wienie przez Donalda Tuska spotkania na granicy z przedstawicielami ukrai\u0144skich w\u0142adz. Szkody wizerunkowe odniesione w Ukrainie s\u0105 ogromne. Obrazek przedstawiaj\u0105cy premiera Denysa Szmyhala z grup\u0105 ministr\u00f3w stoj\u0105cych sm\u0119tnie na zablokowanej granicy bardzo Ukrai\u0144c\u00f3w zabola\u0142 i umocni\u0142 w rozczarowaniu partnerstwem z Polsk\u0105, podobnie jak zapowied\u017a Tuska, \u017ce owszem, spotka si\u0119 z Ukrai\u0144cami, ale za miesi\u0105c i w Warszawie, i \u017ce nie widzi potrzeby wykonywania \u201esymbolicznych gest\u00f3w\u201d. W sytuacji, w kt\u00f3rej znajduje si\u0119 Ukraina, s\u0105 one bardzo potrzebne.<\/p>\n\n\n\n Twardy kurs polskiego rz\u0105du jest kr\u00f3tkowzroczny. By\u0107 mo\u017ce uspokoi\u0142 nieco rolnik\u00f3w, jednocze\u015bnie jednak postawi\u0142 Ukrain\u0119 w sytuacji bez wyj\u015bcia. Szmyhal zapowiedzia\u0142, \u017ce je\u015bli granica nie zostanie w najbli\u017cszym miesi\u0105cu odblokowana, ukrai\u0144ski rz\u0105d nie wykluczy odwetu \u2013 co oznacza embargo na produkty z Polski. Tymczasem Polska jest najwi\u0119kszym eksporterem \u017cywno\u015bci na Ukrain\u0119 \u2013 warto\u015b\u0107 naszego eksportu za wschodni\u0105 granic\u0119 wynosi prawie miliard z\u0142otych i z ka\u017cdym rokiem wzrasta, przewy\u017csza te\u017c warto\u015b\u0107 importu (nawet tego wojennego). A zatem odwet Ukrainy uderzy\u0142by w polskie firmy w nie mniejszym stopniu ni\u017c unijne przepisy.<\/p>\n\n\n\n Bardzo dobrze zatem, \u017ce Donald Tusk zapowiedzia\u0142 w ubieg\u0142ym tygodniu wpisanie przej\u015b\u0107 granicznych z Ukrain\u0105 na list\u0119 infrastruktury krytycznej. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce pomo\u017ce to po\u0142o\u017cy\u0107 kres blokadom granicy. Pytanie jednak, na ile pa\u0144stwo polskie oka\u017ce si\u0119 skuteczne w egzekwowaniu w\u0142asnych przepis\u00f3w, a \u2013 um\u00f3wmy si\u0119 \u2013 nie jest to jego mocn\u0105 stron\u0105. Przypomn\u0119 tylko, \u017ce w ubieg\u0142ym roku rz\u0105d z wielk\u0105 pomp\u0105 uchwali\u0142 zakaz fotografowania infrastruktury krytycznej, niszczenie cudzego mienia te\u017c jest w polskim prawie karalne. Tymczasem incydenty z wysypywaniem ukrai\u0144skich produkt\u00f3w na kluczowych obecnie szlakach transportowych nie tylko si\u0119 mno\u017c\u0105, ale i bywaj\u0105 nagrywane dronami.<\/p>\n\n\n\n W konflikcie o ukrai\u0144skie produkty rolne \u015bcieraj\u0105 si\u0119 trzy rz\u0105dz\u0105ce si\u0119 r\u00f3\u017cnymi regu\u0142ami interesy: ekologiczny (ca\u0142ego globu), ekonomiczny (Ukrainy i \u2013 odmienny \u2013 niekt\u00f3rych kraj\u00f3w UE) oraz geopolityczny (ca\u0142ego kontynentu, ale przede wszystkim Ukrainy). Bardzo trudno je ze sob\u0105 pogodzi\u0107, jednak w interesie wszystkich stron le\u017cy, by wypracowa\u0107 jaki\u015b kompromis \u2013 uda\u0142o si\u0119 to ju\u017c\u00a0np. mi\u0119dzy Ukrain\u0105 a Rumuni\u0105<\/a>. Nawet je\u015bli twardy kurs Ukrainy tego nie u\u0142atwia, nie powinni\u015bmy hodowa\u0107 w sobie \u017calu \u2013 jest roszczeniowa w takim samym sensie, jak osoba ton\u0105ca, ci\u0119\u017cko i wytrwale walcz\u0105ca o prze\u017cycie. Niepokoi przechodni\u00f3w swoim po\u0142o\u017ceniem, lecz wcale nie ci\u0105gnie ich w d\u00f3\u0142, jak paln\u0105\u0142 w ubieg\u0142ym roku prezydent Duda. Jest wr\u0119cz przeciwnie \u2013 utoniemy, je\u015bli nie podamy jej pomocnej r\u0119ki.<\/p>\n\n\n\n Niezale\u017cnie od tego, czy kierujemy si\u0119 w podej\u015bciu do polityki zagranicznej kategoriami uczu\u0107 i warto\u015bci, czy tward\u0105 realpolitik, nie mo\u017cemy zostawi\u0107 Ukrainy na pastw\u0119 pe\u0142zaj\u0105cej na Zach\u00f3d Rosji, kt\u00f3ra grozi Europie ju\u017c nie tylko wojn\u0105 nuklearn\u0105, ale i przywr\u00f3ceniem zimnowojennego \u0142adu. W ubieg\u0142ym tygodniu w Rosji rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 kampania na rzecz\u00a0odrzucenia ustale\u0144 konfederacji zjednoczeniowej Niemiec<\/a>. Powr\u00f3t wschodnich Niemiec pod rosyjsk\u0105 stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w to z dzisiejszej perspektywy scenariusz fantastyczny, nie mo\u017cemy jednak wykluczy\u0107, \u017ce Rosja w dalszej przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie d\u0105\u017cy\u0142a do jego realizacji. Ju\u017c teraz Polska\u00a0przedstawiana jest jej w narracji jako agresor<\/a>, kt\u00f3ry podgrzewa konflikt i stoi na przeszkodzie do zawarcia pokoju.<\/p>\n\n\n\n Z kolei kompromis mi\u0119dzy Bruksel\u0105 a rolnikami musi uwzgl\u0119dnia\u0107 niewygodn\u0105 dla unijnych elit prawd\u0119 \u2013 koszt\u00f3w zielonej transformacji nie mog\u0105 ponosi\u0107 przede wszystkim \u015brednie i ni\u017csze klasy. Je\u015bli wprowadzaniu Zielonego \u0141adu towarzyszy\u0107 b\u0119dzie dalsza liberalizacja handlu \u017cywno\u015bci\u0105 z pa\u0144stwami spoza Unii (np. krajami Mercosur \u2013 Argentyn\u0105, Brazyli\u0105, Paragwajem i Urugwajem), skorzystaj\u0105 na tym wy\u0142\u0105cznie najsilniejsi. Trzeba upewni\u0107 \u015bredniak\u00f3w, \u017ce Zielony \u0141ad nie zostanie wprowadzony ich kosztem, a jednocze\u015bnie zrobi\u0107 wszystko, by nie musieli przekonywa\u0107 si\u0119 na w\u0142asnej sk\u00f3rze, jak zgubnym dla nich zjawiskiem b\u0119dzie ocieplenie klimatu.<\/p>\n\n\n\n Bez poparcia wi\u0119kszo\u015bci Europejczyk\u00f3w nie ma bowiem mowy o sukcesie Zielonego \u0141adu. A backlash przeciwko niekorzystnym dla s\u0142abszych rozwi\u0105zaniom mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce wszyscy si\u0119 szybciej usma\u017cymy. Je\u015bli nie w wojnie nuklearnej, to w skutkach kryzysu klimatycznego.<\/p>\n\n\n\nSyty g\u0142odnego nie rozumie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Rolnicy trac\u0105 dorobek \u017cycia<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Niskie ceny p\u0142od\u00f3w rolnych to nie wina Ukrainy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Rz\u0105d nie odcina si\u0119 od antyukrai\u0144skich narracji<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Lekcja dla Polski i Europy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n