{"id":37526,"date":"2024-04-24T11:26:48","date_gmt":"2024-04-24T09:26:48","guid":{"rendered":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/?post_type=article&p=37526"},"modified":"2024-09-06T16:34:58","modified_gmt":"2024-09-06T14:34:58","slug":"trwaja-protesty-w-tbilisi-dlaczego-gruzja-zbliza-sie-do-rosji-wyjasniamy","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/article\/trwaja-protesty-w-tbilisi-dlaczego-gruzja-zbliza-sie-do-rosji-wyjasniamy\/","title":{"rendered":"Trwaj\u0105 protesty w Tbilisi. Dlaczego Gruzja zbli\u017ca si\u0119 do Rosji?"},"content":{"rendered":"\n

Tbilisi zn\u00f3w protestuje. Ka\u017cdego wieczora, ju\u017c od tygodnia, mimo \u017ce dochodzi do zatrzyma\u0144 i u\u017cycia gazu wobec demonstrant\u00f3w. Przyczyn\u0105 protest\u00f3w przed budynkiem gruzi\u0144skiego parlamentu jest wznowienie prac nad tzw. ustaw\u0105 o agentach zagranicznych<\/a>. Je\u015bli zostanie uchwalona, media i NGO-sy, kt\u00f3re otrzymuj\u0105 przynajmniej 20 proc. finansowania z zagranicy, zostan\u0105 zarejestrowane jako agenci obcego wp\u0142ywu.<\/p>\n\n\n\n

Podobn\u0105 ustaw\u0119 wprowadzi\u0142a w \u017cycie w 2012 roku Rosja. W kolejnej dekadzie pomog\u0142a ona kremlowskiej w\u0142adzy st\u0142amsi\u0107 niezale\u017cne media i organizacje pozarz\u0105dowe. Dlatego zaproponowana przez rz\u0105d partii Gruzi\u0144skie Marzenie ustawa przez protestuj\u0105cych nazywana jest \u201erosyjsk\u0105\u201d. Analogi\u0119 t\u0119 wzmacnia fakt, \u017ce partia rz\u0105dz\u0105ca wraz z Cerkwi\u0105 na wz\u00f3r rosyjski od lat krytykuj\u0105 promocj\u0119 europejskich warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z wynikami bada\u0144 opinii publicznej 85\u201390 proc. Gruzin\u00f3w wspiera proeuropejski kurs swojego kraju. Ustawa o agentach zagranicznych to kolejny gest w\u0142adzy wbrew tej tendencji. Jej ostro\u017cna polityka wobec Rosji<\/a> kontrastuje bowiem ze spo\u0142ecznym pot\u0119pieniem rosyjskiej inwazji na Ukrain\u0119. Jednocze\u015bnie wszystko wskazuje na to, \u017ce Gruzi\u0144skie Marzenie zn\u00f3w zwyci\u0119\u017cy w pa\u017adziernikowych wyborach parlamentarnych.<\/p>\n\n\n\n

O co w tym wszystkim chodzi? Postaram si\u0119 to wyja\u015bni\u0107 wraz z ekspertem PISM ds. kraj\u00f3w Kaukazu Po\u0142udniowego, Wojciechem Wojtasiewiczem.<\/p>\n\n\n\n

Po co Gruzi\u0144skiemu Marzeniu ustawa o agentach zagranicznych?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Podobn\u0105 ustaw\u0119 partia rz\u0105dz\u0105ca pr\u00f3bowa\u0142a wprowadzi\u0107 ju\u017c w marcu ubieg\u0142ego roku. Wycofa\u0142a si\u0119 z tego po gwa\u0142townych protestach i krytyce ze strony zachodnich partner\u00f3w. Dzi\u015b twierdzi, \u017ce \u201eradykalna opozycja\u201d wprowadzi\u0142a obywateli w b\u0142\u0105d, a ustawa jest potrzebna, by zwalcza\u0107 \u201epseudoliberalne warto\u015bci\u201d narzucane przez cudzoziemc\u00f3w i promowa\u0107 \u201etransparentno\u015b\u0107\u201d dzia\u0142a\u0144 medi\u00f3w i organizacji pozarz\u0105dowych.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 W rzeczywisto\u015bci ustawa wymierzona jest przeciwko nim \u2013 komentuje Wojciech Wojtasiewicz z PISM. \u2013 Chodzi o to, by nie patrzy\u0142y one w\u0142adzy na r\u0119ce przed jesiennymi wyborami parlamentarnymi, by zmniejszy\u0107 ich si\u0142\u0119 oddzia\u0142ywania na opini\u0119 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Niekt\u00f3rzy gruzi\u0144scy eksperci spekuluj\u0105, jakoby powr\u00f3t ustawy by\u0142 efektem dzia\u0142a\u0144 ekspozytury Kremla w Gruzji, czyli rz\u0105dz\u0105cego Gruzi\u0144skiego Marzenia i jej nieformalnego lidera, oligarchy Bidziny Iwaniszwilego. Inne teorie g\u0142osz\u0105, \u017ce Gruzi\u0144skie Marzenie gra na Rosj\u0119 ze wzgl\u0119du na przekonanie o nieuniknionej pora\u017cce Ukrainy. Wojtasiewicz podchodzi do tych hipotez z rezerw\u0105. \u2013 Wydaje si\u0119, \u017ce krucjata przeciwko europejskim warto\u015bciom to przede wszystkim pr\u00f3ba zmobilizowania przed pa\u017adziernikowymi wyborami konserwatywnego, religijnego elektoratu, kt\u00f3ry krytycznie nastawiony jest np. do praw os\u00f3b LGBT+.<\/p>\n\n\n\n

Kto protestuje przeciwko ustawie?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Je\u015bli kr\u00f3tko \u2013 m\u0142odzi, wykszta\u0142ceni, z wielkiego o\u015brodka (poza Tbilisi trudno m\u00f3wi\u0107 w Gruzji o takowych). Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy os\u00f3b st\u0142oczonych na alei Rustawelego robi wra\u017cenie, ba\u0144ka medialno-kulturalna prze\u017cywa szczere i s\u0142uszne wzmo\u017cenie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Gruzin\u00f3w raczej nie zaprz\u0105ta sobie now\u0105 ustaw\u0105 g\u0142owy. Trudno si\u0119 temu dziwi\u0107 \u2013 statystycznemu Gruzinowi \u017cyje si\u0119 coraz gorzej, koszty \u017cycia rosn\u0105, o prac\u0119 coraz trudniej. Pandemiczno-wojenne zawirowania nie s\u0142u\u017c\u0105 rozwojowi turystyki \u2013 najistotniejszego sektora gruzi\u0144skiej gospodarki \u2013 a pomys\u0142\u00f3w na now\u0105 Gruzj\u0119 brak.<\/p>\n\n\n\n

Protesty nie maj\u0105 zaplecza politycznego \u2013 gruzi\u0144ska opozycja pozostaje s\u0142aba i rozbita, a przedstawiciele trzeciego sektora nie garn\u0105 si\u0119 do wielkiej polityki. \u2013 Drugi w sonda\u017cach Zjednoczony Ruch Narodowy [partia zwi\u0105zana z by\u0142ym prezydentem Micheilem Saakaszwilim \u2013 przyp. aut.] ma silny elektorat negatywny, a pozosta\u0142e partie balansuj\u0105 na granicy progu wyborczego \u2013 wylicza Wojtasiewicz. \u2013 Ambicje poszczeg\u00f3lnych lider\u00f3w maj\u0105 wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c my\u015blenie propa\u0144stwowe. W efekcie od lat w sonda\u017cach 30 do 50 proc. Gruzin\u00f3w twierdzi, \u017ce nie ma na kogo g\u0142osowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Czy rz\u0105d Gruzji prowadzi prorosyjsk\u0105 polityk\u0119?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

To skomplikowane. Na poziomie deklaratywnym Gruzi\u0144skie Marzenie od doj\u015bcia do w\u0142adzy w 2012 roku kontynuuje polityk\u0119 zbli\u017cenia z Zachodem. Do kraju p\u0142yn\u0105 zachodnie pieni\u0105dze, od 2017 roku Gruzini mog\u0105 podr\u00f3\u017cowa\u0107 do kraj\u00f3w UE bez wizy, a w grudniu ubieg\u0142ego roku Gruzja otrzyma\u0142a status kraju kandyduj\u0105cego do UE \u2013 pod warunkami, kt\u00f3rych jak na razie nie spe\u0142nia.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie partia stara si\u0119 utrzymywa\u0107 poprawne stosunki z Rosj\u0105. Dawny kolonizator pozostaje wa\u017cnym partnerem handlowym dla gruzi\u0144skiej gospodarki. Jest te\u017c biznesowym matecznikiem oligarchy Bidziny Iwaniszwilego, niegdy\u015b premiera, p\u00f3\u017aniej szarej eminencji, a obecnie honorowego przewodnicz\u0105cego partii w\u0142adzy. Gruzja unika te\u017c ostrych gest\u00f3w przeciwko \u201estarszemu bratu\u201d \u2013 przyk\u0142adowo, nie do\u0142\u0105czy\u0142a do europejskich sankcji przeciwko Rosji mimo nacisku spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Gruzja lawiruje mi\u0119dzy Europ\u0105 a Rosj\u0105, ale od momentu pe\u0142noskalowej inwazji Rosji na Ukrain\u0119 jest to polityka coraz wyra\u017aniej prorosyjska \u2013 ocenia Wojtasiewicz. \u2013 Projekt tzw. ustawy o zagranicznych agentach jest dzia\u0142aniem obstrukcyjnym na drodze Gruzji do Unii Europejskiej. Jest to krytykowane zar\u00f3wno przez Bruksel\u0119, jak i Waszyngton, a chwalone przez Rosj\u0119. Je\u015bli Gruzja przyjmie t\u0119 ustaw\u0119, nie ma mowy o rozpocz\u0119ciu negocjacji akcesyjnych, kt\u00f3re planowano na koniec roku.<\/p>\n\n\n\n

Co na to gruzi\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Uog\u00f3lniaj\u0105c, Gruzini nie przepadaj\u0105 za Rosj\u0105. W kolektywnej pami\u0119ci p\u00f3\u0142nocny s\u0105siad to kolonizator, kt\u00f3ry od wiek\u00f3w stoi gruzi\u0144skiemu narodowi na drodze do suwerenno\u015bci. Moskwa wspiera niepodleg\u0142o\u015b\u0107 separatystycznych republik Abchazji i Osetii Po\u0142udniowej, co z gruzi\u0144skiej (i mi\u0119dzynarodowej) perspektywy oznacza okupacj\u0119 20 proc. jej teren\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ponadto w 2008 roku dosz\u0142o do kr\u00f3tkiego konfliktu zbrojnego mi\u0119dzy Gruzj\u0105 a Rosj\u0105, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by si\u0119 przed\u0142u\u017cy\u0107, gdyby tylko Rosja tego zechcia\u0142a. Trauma tych dni przewa\u017ca nad nostalgi\u0105 za ZSRR, typow\u0105 dla sporej cz\u0119\u015bci starszego pokolenia. St\u0105d te\u017c silna solidarno\u015b\u0107 z Ukrain\u0105, widoczna w gruzi\u0144skiej przestrzeni publicznej niemal na ka\u017cdym kroku.<\/p>\n\n\n\n

Gruzini zdaj\u0105 sobie jednak spraw\u0119, \u017ce w przypadku konfrontacji z Rosj\u0105 nikt im nie pomo\u017ce. Ilu by \u017co\u0142nierzy nie wys\u0142ali na misje NATO, ilu ochotnik\u00f3w nie zgin\u0119\u0142oby na ukrai\u0144skim froncie \u2013 Zach\u00f3d nie kiwnie palcem, by zapewni\u0107 im bezpiecze\u0144stwo. Dlatego zachowawcze post\u0119powanie rz\u0105du nie budzi wi\u0119kszych kontrowersji, a czo\u0142owi politycy strasz\u0105 Gruzin\u00f3w wojn\u0105. \u2013 Twierdz\u0105, \u017ce warunkiem UE do rozpocz\u0119cia negocjacji akcesyjnych jest przyst\u0105pienie do antyrosyjskich sankcji, co sko\u0144czy\u0142oby si\u0119 \u201eotwarciem drugiego frontu\u201d, czyli napa\u015bci\u0105 Rosji na Gruzj\u0119 \u2013 wyja\u015bnia Wojtasiewicz. \u2013 To sprytnie poprowadzona narracja, bo Gruzini obserwuj\u0105, co dzieje si\u0119 w Ukrainie, i boj\u0105 si\u0119 takiego scenariusza.<\/p>\n\n\n\n

Wojtasiewicz przestrzega te\u017c przed przecenianiem wysokiego poparcia dla UE w sonda\u017cach. \u2013 Podobnie jak Polakom w 2004 roku, Zach\u00f3d kojarzy si\u0119 Gruzinom z lepszym \u017cyciem, wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 pieni\u0119dzy w portfelu, mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wyjazdu za granic\u0119 \u2013 wyja\u015bnia ekspert. \u2013 Nie oznacza to z automatu poparcia dla zachodnich warto\u015bci w stylu poszanowania praw cz\u0142owieka. Dlatego statystyczny Gruzin mo\u017ce by\u0107 zwolennikiem przy\u0142\u0105czenia si\u0119 Gruzji do UE, a jednocze\u015bnie popiera\u0107 zachowawcz\u0105, a nawet prorosyjsk\u0105 polityk\u0119 gruzi\u0144skiego rz\u0105du, bo wizja akcesji jest mglista, a \u017cycie w cieniu Rosji toczy si\u0119 tu i teraz.<\/p>\n\n\n\n

Co b\u0119dzie dalej?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Wojtasiewicz widzi dwa mo\u017cliwe scenariusze rozwoju sytuacji. W pierwszym Gruzi\u0144skie Marzenie doczeka si\u0119 wypalenia emocji stoj\u0105cych za protestami. Procedura legislacyjna ustawy o zagranicznych agentach jest rozci\u0105gni\u0119ta w czasie \u2013 protesty wybuch\u0142y po pierwszym czytaniu, a trzecie, ostatnie czytanie ma odby\u0107 si\u0119 dopiero 17 maja.<\/p>\n\n\n\n

Drugi mo\u017cliwy scenariusz to wed\u0142ug eksperta eskalacja. Mo\u017ce do niej doj\u015b\u0107 szczeg\u00f3lnie wtedy, je\u015bli Gruzi\u0144skie Marzenie zdecyduje si\u0119 na si\u0142owe rozwi\u0105zanie protest\u00f3w. Najnowsza historia Gruzji pokazuje, \u017ce jego obywatele potrafi\u0105 protestowa\u0107 do skutku, a na przemoc ze strony w\u0142adzy reaguj\u0105 nerwowo. \u2013 Do takiej mniejszej czy wi\u0119kszej rewolucji by\u0142by jednak potrzebny lider \u2013 zastrzega Wojtasiewicz. \u2013 Je\u015bli dojdzie do negocjacji mi\u0119dzy protestuj\u0105cymi a w\u0142adz\u0105, kto by poszed\u0142 na te negocjacje ze strony opozycji? To najwi\u0119kszy problem gruzi\u0144skiej polityki od lat \u2013 brakuje atrakcyjnej alternatywy, kt\u00f3ra mog\u0142aby sta\u0107 si\u0119 przeciwwag\u0105 dla elity rz\u0105dz\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n

**<\/p>\n\n\n\n

Wojciech Wojtasiewicz<\/strong> \u2013 analityk ds. Kaukazu Po\u0142udniowego w Polskim Instytucie Spraw Mi\u0119dzynarodowych. Zajmuje si\u0119 polityk\u0105 zagraniczn\u0105, wewn\u0119trzn\u0105 oraz sprawami spo\u0142ecznymi Gruzji, Armenii i Azerbejd\u017canu. Absolwent stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych w Instytucie Nauk Politycznych i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. W przesz\u0142o\u015bci urz\u0119dnik rz\u0105dowy, samorz\u0105dowy oraz dziennikarz specjalizuj\u0105cy si\u0119 w tematyce obszaru postradzieckiego.<\/p>\n\n\n\n

**
\"\"<\/p>\n\n\n\n

Finansowane przez Uni\u0119 Europejsk\u0105. Pogl\u0105dy i opinie wyra\u017cone s\u0105 pogl\u0105dami autor\u00f3w i niekoniecznie odzwierciedlaj\u0105 pogl\u0105dy Unii Europejskiej lub Dyrekcji Generalnej ds. Sieci Komunikacyjnych, Tre\u015bci i Technologii. Ani Unia Europejska, ani organ przyznaj\u0105cy finansowanie nie ponosz\u0105 za nie odpowiedzialno\u015bci.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gruzja lawiruje mi\u0119dzy Europ\u0105 a Rosj\u0105, ale od momentu pe\u0142noskalowej inwazji Rosji na Ukrain\u0119 jest to polityka coraz wyra\u017aniej prorosyjska. Projekt tzw. ustawy o zagranicznych agentach jest dzia\u0142aniem obstrukcyjnym na drodze Gruzji do Unii Europejskiej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37527,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-37526","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article\/37526","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37527"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37526"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=37526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}