Seksimpreza zacz\u0119\u0142a si\u0119 w sobot\u0119 o dwudziestej drugiej. Gospodyni, Masza, oprowadza mnie po swoim apartamencie w presti\u017cowej dzielnicy Tbilisi, Wake. W pokojach na pi\u0119trze urz\u0105dzono \u201etrachodromy\u201d, w wolnym t\u0142umaczeniu \u2013 \u201eruchalnie\u201d, do kt\u00f3rych wej\u015b\u0107 mo\u017cna tylko nago. Urz\u0105dzony w stylu skandynawskim salon z kuchni\u0105 s\u0142u\u017cy za pok\u00f3j zapoznawczy, w kt\u00f3rym mo\u017cna napi\u0107 si\u0119 drinka, zje\u015b\u0107 sushi czy co\u015b z deski przek\u0105sek przygotowanej przez zaprzyja\u017aniony rosyjski sklepik. Jedzenia brakuje, bo hinduscy kurierzy Glovo dostarczaj\u0105 dzi\u015b ze sporym op\u00f3\u017anieniem.<\/p>\n\n\n\n
Z Moskwy, Moskwy, Moskwy, Podmoskowia i z Petersburga \u2013 dowiaduj\u0119 si\u0119 ze small talk\u00f3w. Uczestnicy imprezy to Rosjanie, kt\u00f3rzy osiedlili si\u0119 w Gruzji po wybuchu pe\u0142noskalowej wojny w Ukrainie. Przewa\u017caj\u0105 heteroseksualne pary, niemal wszyscy w dresach, bo dress code tekstylnej cz\u0119\u015bci imprezy to\u00a0comfy chic<\/em>. Maj\u0105 po 30\u201340 lat, ale na twarzach wielu kobiet wida\u0107 ju\u017c \u015blady interwencji chirurga plastycznego.<\/p>\n\n\n\n Wyjechali, bo nie chc\u0105 \u017cy\u0107 w putinowskiej Rosji. Nie chodzi\u0142o nawet o mobilizacj\u0119 \u2013 wielkomiejska klasa \u015brednia wy\u017csza nie jest na ni\u0105 szczeg\u00f3lnie nara\u017cona. Przed wojn\u0105 raczej nie interesowali si\u0119 polityk\u0105 i chcieli, by tak pozosta\u0142o. Jedynie Masza opowiada o swoim zaanga\u017cowaniu spo\u0142ecznym: popo\u0142udniami zajmuje si\u0119 dzie\u0107mi innych rosyjskich mam. Sama nie ma dzieci i nie pracuje. Jej m\u0105\u017c jest programist\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nie mieli wielu kraj\u00f3w do wyboru: poza Gruzj\u0105 jeszcze na przyk\u0142ad Armeni\u0119, Kazachstan, Turcj\u0119 i Tajlandi\u0119. Do Unii nie maj\u0105 wst\u0119pu. W Gruzji mog\u0105 przebywa\u0107 przez rok bez wizy, a potem wyjecha\u0107 na kilka godzin i wr\u00f3ci\u0107. Tbilisi to europejskie miasto, idzie si\u0119 w nim dogada\u0107 po rosyjsku, ma korzystny klimat, bo jesienie s\u0105 d\u0142ugie i ciep\u0142e.<\/p>\n\n\n\n Ze strony Gruzin\u00f3w \u2013 zapewnia Masza \u2013 nie spotka\u0142y ich jak dot\u0105d \u017cadne nieprzyjemno\u015bci. Jednak z \u201esekswieczierink\u0105\u201d lepiej uwa\u017ca\u0107, bo to bardzo konserwatywni ludzie. Zaproszenia rozsy\u0142ane s\u0105 zaufanymi kana\u0142ami, a okna w ca\u0142ym mieszkaniu pozostaj\u0105 zamkni\u0119te na ca\u0142\u0105 noc. \u201eLepiej, by nikt nic nie s\u0142ysza\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u015amiej\u0119 si\u0119 w duchu, bo to zdanie brzmi dla mnie dwuznacznie. Gdyby otworzy\u0107 okno, do apartamentu Maszy dobieg\u0142by z oddali ha\u0142as demonstracji \u2013 wuwuzele, gwizdy, toasty za Gruzj\u0119. Tego wieczoru na ulice Tbilisi wysz\u0142o nawet 300 tysi\u0119cy os\u00f3b, schodz\u0105 si\u0119 na plac Europy z czterech stron \u015bwiata, zablokowali p\u00f3\u0142 miasta. Protesty ci\u0105gn\u0105 si\u0119 ju\u017c tygodniami, wywo\u0142a\u0142a je wymierzona w spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie i media tzw.\u00a0ustawa o zagranicznych agentach<\/a>. Skonstruowana jest na wz\u00f3r rosyjski, co nie podoba si\u0119 demonstrantom. Domagaj\u0105 si\u0119, by Gruzja posz\u0142a europejsk\u0105 drog\u0105.<\/p>\n\n\n\n Rosyjska mapa Tbilisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Z ponad miliona Rosjan, kt\u00f3rzy wjechali do Gruzji mi\u0119dzy marcem a listopadem 2022 roku, zosta\u0142o dzi\u015b kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy. Ci, kt\u00f3rzy uciekali na o\u015blep przed mobilizacj\u0105, w wi\u0119kszo\u015bci wr\u00f3cili ju\u017c do Rosji. Zostali ci, kt\u00f3rych na to sta\u0107. Statystyczny Rosjanin w Gruzji<\/a> jest millenialsem i pracuje zdalnie w bran\u017cy IT. Z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem ma za sob\u0105 do\u015bwiadczenie pracy zdalnej z Cypru lub Bali.<\/p>\n\n\n\n Rosjanie stworzyli swoj\u0105 map\u0119 Tbilisi: rosyjskoj\u0119zyczne bary, przestrzenie coworkingowe, szko\u0142y. Nadali miastu skandynawski sznyt, kt\u00f3ry jest w modzie w Moskwie i Petersburgu. Garbi\u0105 si\u0119 nad laptopami w sterylnych, minimalistycznych kawiarniach. A po pracy, z pomoc\u0105 Telegrama, skrzykuj\u0105 si\u0119 na rosyjskoj\u0119zyczn\u0105 jog\u0119, pub quizy czy stand-upy.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Rosjanie i Gruzini \u017cyj\u0105 w Tbilisi w dw\u00f3ch oddzielnych \u015bwiatach \u2013 wyja\u015bnia mi Elene Chaczapuridze, gruzi\u0144ska dziennikarka. \u2013 Trudno m\u00f3wi\u0107 o jakiejkolwiek integracji. Wydawa\u0142o im si\u0119, \u017ce jad\u0105 tu jak do siebie, \u017ce b\u0119dziemy im ta\u0144czy\u0107, \u015bpiewa\u0107 i cz\u0119stowa\u0107 chaczapuri. Pomylili si\u0119.<\/p>\n\n\n\n Stosunek Gruzin\u00f3w do swoich by\u0142ych kolonizator\u00f3w jest do\u015b\u0107 skomplikowany. Starsze pokolenia wspominaj\u0105 ZSRR z nostalgi\u0105, rosyjscy tury\u015bci zawsze byli raczej mile widziani. Jednak wojna z 2008 roku zostawi\u0142a trwa\u0142y \u015blad w kolektywnej pami\u0119ci. Ran\u0119 t\u0119 rozj\u0105trzy\u0142a pe\u0142noskalowa inwazja Rosji na Ukrain\u0119.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b jedynie 19 proc. Rosjan badanych przez zesp\u00f3\u0142 badawczy Exodus22<\/a> uwa\u017ca Gruzin\u00f3w za przyjaznych. W innym badaniu<\/a> tylko 4 proc. Gruzin\u00f3w przyznaje, \u017ce cieszy si\u0119 z przyjazdu Rosjan.<\/p>\n\n\n\n Wojenne emocje to jedno \u2013 a s\u0105 chyba silniejsze ni\u017c w Polsce. Tbilisi tonie w ukrai\u0144skich flagach i antyrosyjskim graffiti w stylu: \u201eRuzzians go home\u201d. Kiedy Rosjanie ruszyli do stolicy Gruzji, gruzi\u0144ski Facebook hucza\u0142 od przechwa\u0142ek, kto wynaj\u0105\u0142 mieszkanie Ruskiemu dro\u017cej, a kto wcale. Gruzini trollowali te\u017c Rosjan na grupach dla ekspat\u00f3w. \u2013 Gdzie mo\u017cna zje\u015b\u0107 \u015bwie\u017ce ostrygi? \u2013 W Mariupolu!<\/p>\n\n\n\n Do historii przesz\u0142a transmitowana online sprzeczka rosyjskiej celebrytki Kseni Sobczak z w\u0142a\u015bcicielem baru Deda Ena. Ona m\u00f3wi\u0142a po rosyjsku, on odpowiada\u0142 po angielsku. Po wybuchu pe\u0142noskalowej wojny bar zacz\u0105\u0142 wydawa\u0107 Rosjanom wizy, kt\u00f3rych warunkiem otrzymania by\u0142o podpisanie formularza: \u201eKrym to Ukraina\u201d, \u201ePutin jest dyktatorem\u201d, \u201eS\u0142awa Ukrainie\u201d itd. \u201eGdyby wprowadzi\u0142 pan w Niemczech takie wizy dla \u017byd\u00f3w, zamkn\u0119liby pana na nast\u0119pny dzie\u0144. Zosta\u0142oby to uznane za nazizm\u201d \u2013 awanturowa\u0142a si\u0119 Sobczak.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Na pocz\u0105tku Rosjanie nawet nie pytali, czy znamy rosyjski, po prostu zwracali si\u0119 do nas w swoim j\u0119zyku \u2013 wspomina Elene Chaczapuridze. \u2013 Irytowa\u0142o to przede wszystkim m\u0142odych ludzi, bo ju\u017c gruzi\u0144scy millenialsi s\u0142abo znaj\u0105 rosyjski, a zetki nie znaj\u0105 go wcale. Odnosz\u0119 jednak wra\u017cenie, \u017ce Rosjanie nieco spokornieli po prote\u015bcie przeciwko rosyjskiemu statkowi w Batumi.<\/p>\n\n\n\n Latem 2023 roku do czarnomorskiego portu w Batumi zawin\u0105\u0142 rosyjski statek wycieczkowy Astoria Grande. Na jego pok\u0142adzie znajdowali si\u0119 m.in. celebryci i dziennikarze wspieraj\u0105cy tzw. specoperacj\u0119 w Ukrainie. Gruzini przywitali go unijnym flagami i klasycznym ju\u017c has\u0142em o russkim wojennym korablu. Protesty by\u0142y tak gwa\u0142towne, \u017ce wycieczkowiec opu\u015bci\u0142 port dwa dni przed czasem.<\/p>\n\n\n\n Przyjazd Rosjan spowodowa\u0142 tak\u017ce dziki wzrost cen, szczeg\u00f3lnie na rynku mieszkaniowym. \u2013 Przed wojn\u0105 dwupokojowe mieszkanie w Tbilisi kosztowa\u0142o 50 tys. dolar\u00f3w, dzi\u015b trzeba wy\u0142o\u017cy\u0107 100 tys. \u2013 wyja\u015bnia Chaczapuridze. \u2013 Ceny wynajmu skoczy\u0142y nawet trzykrotnie. Studenci wr\u00f3cili do miasta po pandemii i odkryli, \u017ce nie sta\u0107 ich na mieszkanie. Coraz wi\u0119cej ludzi przeprowadza si\u0119 do Rustawi [miasto nieopodal Tbilisi \u2013 przyp. aut.] i doje\u017cd\u017ca do stolicy marszrutk\u0105.<\/p>\n\n\n\n Rosjanie poprzenosili do Gruzji swoje biznesy, ale kraj niezbyt na tym korzysta przez swoje liberalne przepisy \u2013 podatki s\u0105 bardzo niskie, szczeg\u00f3lnie dla jednoosobowych dzia\u0142alno\u015bci gospodarczych typowych dla sfery IT. PKB kraju dumnie ro\u015bnie, ale jego mieszka\u0144cy tego nie odczuwaj\u0105, je\u015bli nie liczy\u0107 landlord\u00f3w czy niekt\u00f3rych handlowc\u00f3w. Uzale\u017cniona od Rosji i turystyki Gruzja ma si\u0119 z powodu pandemii i wojny w Ukrainie dosy\u0107 kiepsko. Pensje stoj\u0105, szaleje inflacja, w knajpach warszawskie ceny.<\/p>\n\n\n\n Jak nazwa\u0107 proces osiedlania si\u0119 Rosjan w Tbilisi? Elene m\u00f3wi, \u017ce to przede wszystkim gentryfikacja. Giorgi Badridze, analityk z Gruzi\u0144skiej Fundacji Studi\u00f3w Strategicznych i Mi\u0119dzynarodowych, nazywa go neokolonizacj\u0105. \u201eTak\u0105 nietypow\u0105, bo nie przypominam sobie \u017cadnego innego przypadku, w kt\u00f3rym obywatele kraju, kt\u00f3ry okupuje drugi kraj, udaj\u0105 si\u0119 do niego jako uchod\u017acy\u201d. Od Rosjan najcz\u0119\u015bciej s\u0142yszy si\u0119 o \u201erelokacji\u201d. To termin z korporacyjnej nowomowy, oznacza przenosiny pracownika do innego kraju. Nie da si\u0119 ukry\u0107 \u2013 \u201erelokant\u201d brzmi lepiej ni\u017c \u201emigrant\u201d.<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie nie jest tak, \u017ce wszyscy Rosjanie maj\u0105 w nosie gruzi\u0144skie protesty. Na seksimprez\u0119 zorganizowan\u0105 w ich czasie wkr\u0119ci\u0142am si\u0119 w celach retorycznych. Z bada\u0144 OutRush wynika<\/a>, \u017ce znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u201erelokant\u00f3w\u201d opu\u015bci\u0142a Rosj\u0119 z powodu \u201epolitycznej i moralnej niezgody na dzia\u0142ania rosyjskiego rz\u0105du\u201d. To zazwyczaj dobrze wykszta\u0142ceni ludzie z wielkich miast. Opr\u00f3cz \u201eajtisznik\u00f3w\u201d sporo w\u015br\u00f3d nich aktywist\u00f3w, artystek, akademik\u00f3w (co zreszt\u0105 wyja\u015bnia, dlaczego jest to diaspora tak gruntownie zbadana). Wielu ma progresywne pogl\u0105dy, niekt\u00f3rzy chodz\u0105 na gruzi\u0144skie protesty.<\/p>\n\n\n\n Na przyk\u0142ad Sasza Sofiejew, w dawnym rosyjskim \u017cyciu fotograf i aktywista Pussy Riot. Pierwszy raz aresztowali go w 2020 roku za powieszenie t\u0119czowej flagi na \u0141ubiance, czyli siedzibie FSB. Potem jeszcze trzy razy, w ko\u0144cu mia\u0142 do\u015b\u0107. Zdecydowa\u0142 si\u0119 na Gruzj\u0119, bo, jak m\u00f3wi, wiedzia\u0142, \u017ce Gruzini nie popieraj\u0105 Putina, wi\u0119c my\u015bla\u0142, \u017ce b\u0119dzie mu tu wygodnie. To by\u0142o jeszcze przed wojn\u0105.<\/p>\n\n\n\n 24 lutego by\u0142 szcz\u0119\u015bliwy, \u017ce jest w Tbilisi, bo nie chcia\u0142 widzie\u0107 niczego poza ukrai\u0144skimi flagami. Wraz z przyjaci\u00f3\u0142mi zacz\u0105\u0142 zbiera\u0107 pieni\u0105dze na pomoc w ewakuacji Ukrai\u0144c\u00f3w. A potem przez rok prowadzi\u0142 o\u015brodek dla ukrai\u0144skich uchod\u017ac\u00f3w. Obecnie pracuje we Frame \u2013 organizacji skupiaj\u0105cej rosyjskich aktywist\u00f3w w Gruzji. W jego opinii ka\u017cdy Rosjanin, kt\u00f3ry ma pieni\u0105dze, si\u0142\u0119 i czas, powinien si\u0119 anga\u017cowa\u0107, by pom\u00f3c krajom, kt\u00f3re cierpi\u0105 z powodu rosyjskiego re\u017cimu.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Nie mog\u0119 powstrzyma\u0107 \u0142ez, kiedy widz\u0119, jak Gruzini ceni\u0105 swoj\u0105 wolno\u015b\u0107 i s\u0105 gotowi o ni\u0105 walczy\u0107 \u2013 opowiada Sasza. \u2013 Mogliby uczy\u0107 ca\u0142y \u015bwiat, jak protestowa\u0107. Natomiast w Rosji czu\u0142em tylko strach i ci\u0105g\u0142y niepok\u00f3j zwi\u0105zany z tym, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo si\u0119 ze mn\u0105 nie zgadza.<\/p>\n\n\n\n Na protesty chadza r\u00f3wnie\u017c Stasia Bielenko, dwudziestoparoletnia designerka<\/a> i aktywistka z Moskwy. Kiedy jej miasto wype\u0142ni\u0142y z\u0142owieszcze litery \u201eZ\u201d i billboardy nawo\u0142uj\u0105ce do obrony ojczyzny, uzna\u0142a si\u0119 za p\u00f3\u0142-Ukraink\u0119 \u2013 ostatecznie wychowywa\u0142a si\u0119 u babci na Krymie. Zacz\u0119\u0142a dzia\u0142a\u0107 w Feministycznym Ruchu Antywojennym, rozkleja\u0142a po Moskwie naklejki \u201eniet wojnie\u201d. Antywojenne protesty by\u0142y dla niej bolesnym do\u015bwiadczeniem.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Na ulice wychodzi\u0142o tysi\u0105c, maksymalnie dwa tysi\u0105ce ludzi \u2013 wyja\u015bnia Stasia. \u2013 Z \u0142atwo\u015bci\u0105 wszystkich zgarniali do suki.<\/p>\n\n\n\n We wrze\u015bniu 2022 roku zosta\u0142a aresztowana na siedem dni. To by\u0142 protest przeciwko mobilizacji. \u0141\u0105cznie zgarn\u0119li pi\u0119tna\u015bcie dziewczyn, w wi\u0119kszo\u015bci intelektualistki. Policjanci traktowali je ca\u0142kiem mi\u0142o, nie wy\u0142\u0105czali im gor\u0105cej wody, cho\u0107 teoretycznie mia\u0142y mie\u0107 do niej dost\u0119p raz na tydzie\u0144. Ci\u0105gle dopytywali, kto im p\u0142aci. Nie mogli uwierzy\u0107, \u017ce protestuj\u0105 przeciwko w\u0142adzy z w\u0142asnej woli.<\/p>\n\n\n\n W areszcie zakocha\u0142a si\u0119 w dziewczynie i pojecha\u0142a za ni\u0105 do Gruzji. Tamta po tygodniu wr\u00f3ci\u0142a do Moskwy, bo pozna\u0142a ch\u0142opaka, ale Stasia zdecydowa\u0142a si\u0119 zosta\u0107 w Tbilisi. Uwielbia to miasto, bo mo\u017ce tu wygl\u0105da\u0107, jak chce \u2013 nosi\u0107 kolczyki, tatua\u017ce, podarte spodnie \u2013 nikt nie zwraca na to uwagi. Zdalnie dzia\u0142a na rzecz inicjatyw, kt\u00f3re zosta\u0142y w Rosji \u2013 robi merch dla lesbijskiej grupy Cheersqueers<\/a> i wsp\u00f3\u0142tworzy aplikacj\u0119<\/a>, kt\u00f3ra ma pom\u00f3c kobietom unika\u0107 niebezpiecznych sytuacji na ulicach.<\/p>\n\n\n\n Na gruzi\u0144skich protestach czasem si\u0119 zjawia \u2013 ale tylko jako sojuszniczka, nie przedstawia \u017cadnych postulat\u00f3w. Jak mi t\u0142umaczy, w przeciwie\u0144stwie do Ukrai\u0144c\u00f3w i Bia\u0142orusin\u00f3w Rosjanie nie mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 na gruzi\u0144skich protestach ze swoj\u0105 flag\u0105, nawet t\u0105 alternatywn\u0105, bia\u0142o-niebiesko-bia\u0142\u0105. Na jednym z protest\u00f3w by\u0142o jej przykro, bo us\u0142ysza\u0142a, jak Gruzini wykrzykuj\u0105 has\u0142o: \u201ejeba\u0107 rosyjskie matki!\u201d.<\/p>\n\n\n\n \u2013 W\u015br\u00f3d Rosjan dominuje opinia, \u017ce nie powinni\u015bmy si\u0119 miesza\u0107 w gruzi\u0144sk\u0105 polityk\u0119, bo tylko irytujemy tym Gruzin\u00f3w \u2013 wyja\u015bnia mi Katia Czigaleiczik, antropolo\u017cka spo\u0142eczna z zespo\u0142u Exodus22. \u2013 W 2022 roku organizowali\u015bmy antywojenne protesty, ale wielu uwa\u017ca\u0142o je za bezcelowe. Jaki to ma sens, krzycze\u0107, \u017ce Putin to chuj? Do kogo my w\u0142a\u015bciwie krzyczymy, \u017ce jeste\u015bmy przeciwko wojnie? Tym bardziej \u017ce Gruzini patrzyli na to wszystko krytycznie.<\/p>\n\n\n\n \u2013 Niech jad\u0105 do Rosji i tam to wszystko krzycz\u0105 \u2013 s\u0142ysz\u0119 od Gruzin\u00f3w. \u2013 Wysz\u0142oby nam to wszystkim na dobre.<\/p>\n\n\n\n Pytam moich rozm\u00f3wc\u00f3w, jak to jest, \u017ce w Rosji przemoc ze strony aparatu w\u0142adzy budzi strach, a w Gruzji mobilizacj\u0119. Protesty przeciwko tzw. ustawie o zagranicznych agentach trwaj\u0105 mimo aresztowa\u0144, gazu pieprzowego, gumowych kul i armatek.<\/p>\n\n\n\n Sasza uwa\u017ca, \u017ce po rozpadzie Zwi\u0105zku Radzieckiego niekt\u00f3re kraje \u2013 jak Gruzja czy Ukraina \u2013 rozwin\u0119\u0142y swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105 w opozycji do dawnego kolonizatora. W Rosji nowa to\u017csamo\u015b\u0107 nie powsta\u0142a, wskrzeszano za to duchy sowieckiej i imperialnej przesz\u0142o\u015bci. \u2013 Moskwa nie pr\u00f3bowa\u0142a si\u0119 od siebie uwolni\u0107.<\/p>\n\n\n\n Stasia s\u0105dzi, \u017ce znaczenie ma wielko\u015b\u0107 kraju: \u2013 Nawet je\u015bli w Moskwie wysz\u0142oby sporo ludzi, niczego nie zmieni\u0142oby to w skali kraju.<\/p>\n\n\n\n Zauwa\u017ca, \u017ce w Gruzji wi\u0119zi rodzinne i przyjacielskie s\u0105 znacznie silniejsze ni\u017c w Rosji. \u2013 Rosja jest zatomizowanym krajem, kt\u00f3rego obywatele czuj\u0105, \u017ce s\u0105 nikim \u2013 m\u00f3wi.<\/p>\n\n\n\n Katia uwa\u017ca, \u017ce Rosjanie, w przeciwie\u0144stwie do Gruzin\u00f3w czy Ukrai\u0144c\u00f3w, nie znaj\u0105 walki, kt\u00f3ra mo\u017ce sko\u0144czy\u0107 si\u0119 sukcesem. Wci\u0105\u017c \u017cywe jest za to wykszta\u0142cone w Zwi\u0105zku Radzieckim przekonanie, \u017ce lepiej siedzie\u0107 cicho.<\/p>\n\n\n\nWystarczy by\u0107 Rosjaninem<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Gruzja ku demokracji, Rosja w obj\u0119ciach putinizmu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n