{"id":35158,"date":"2023-12-18T11:07:32","date_gmt":"2023-12-18T10:07:32","guid":{"rendered":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/?post_type=article&#038;p=35158"},"modified":"2024-09-06T16:42:55","modified_gmt":"2024-09-06T14:42:55","slug":"hirvati%cc%87stan-ve-bosnadaki%cc%87-i%cc%87saretlenmemi%cc%87s-avusturya-utanc-anitlari","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/article\/hirvati%cc%87stan-ve-bosnadaki%cc%87-i%cc%87saretlenmemi%cc%87s-avusturya-utanc-anitlari\/","title":{"rendered":"H\u0131rvatistan ve Bosna&#8217;da AB&#8217;nin utanc\u0131n\u0131n i\u015faretlenmemi\u015f an\u0131tlar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-peertube wp-block-embed-peertube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" title=\"&quot;Go in this place, you will find your cousin&quot;: Border Graves Investigation\" width=\"500\" height=\"315\" src=\"https:\/\/displayeurope.video\/videos\/embed\/65d6150a-70c5-4dec-9583-05505aa903fa#?secret=3iJmoqjSM8\" data-secret=\"3iJmoqjSM8\" frameborder=\"0\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Bunlar aras\u0131nda Afganistanl\u0131 Arat Semiullah da var. Kas\u0131m 2022&#8217;de Sava Nehri&#8217;ni ge\u00e7ip Bosna&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a girmeyi planlad\u0131. Hen\u00fcz 20 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Bo\u011fuldu ve Banja Luka&#8217;daki Ortodoks mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Afganistan&#8217;daki ailesi ona ne oldu\u011funu bilmiyordu. Annesine Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne girmek i\u00e7in sa\u00e7lar\u0131n\u0131 yeni kestirdi\u011fi bir selfie g\u00f6ndermi\u015f ve sonra cevap vermeyi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Anne, Almanya&#8217;da ya\u015fayan ye\u011feni Payman Sediqi&#8217;ye onu bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in yalvard\u0131. Payman, Bosna Hersek&#8217;te sevdiklerine ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeleri i\u00e7in ailelere g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak yard\u0131m eden aktivist Nihad Sulji\u0107 ile temasa ge\u00e7ti. Bilgi almak i\u00e7in haftalarca u\u011fra\u015ft\u0131lar. Payman Bosna&#8217;ya gitti ve kendisine adli t\u0131p foto\u011fraflar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir kad\u0131n polisin yard\u0131mseverli\u011fi sayesinde akrabas\u0131n\u0131 bulmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Arat&#8217;\u0131n annesi de telefonda onun o\u011flu oldu\u011funu do\u011frulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Arat&#8217;\u0131n Bosna Hersek&#8217;te yay\u0131nlanan \u00f6l\u00fcm ilan\u0131nda &#8220;H\u0131rvat polisinin ate\u015fli silahlar kullanarak tekneyi bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve trajik bir \u015fekilde bo\u011fuldu\u011fu&#8221; belirtildi. M\u00fcsl\u00fcman cemaatinin yard\u0131m\u0131yla ve ailenin iste\u011fi \u00fczerine naa\u015f\u0131 Kami\u010dani k\u00f6y\u00fcndeki M\u00fcsl\u00fcman mezarl\u0131\u011f\u0131na nakledildi. Aile onu Afganistan&#8217;da defnetmek istiyordu ancak bu \u00e7ok pahal\u0131 ve b\u00fcrokratik a\u00e7\u0131dan karma\u015f\u0131k bir i\u015flemdi<\/p>.\n\n\n\n<p>Eyl\u00fcl 2023&#8217;te, Arat i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir mezar ta\u015f\u0131 dikildi\u011finde Nihad ve Payman ile bulu\u015ftuk. \u00dczerinde &#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Sava Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu&#8221; yaz\u0131yordu. Payman bize Arat&#8217;\u0131n Avrupa&#8217;ya girmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir grup insanla birlikte Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yledi. Baz\u0131lar\u0131 H\u0131rvatistan taraf\u0131na ge\u00e7meyi ba\u015farm\u0131\u015f, ancak daha sonra H\u0131rvat polisi Arat&#8217;\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu lastik bota ate\u015f a\u00e7m\u0131\u015f. Bot batt\u0131 ve Arat bo\u011fuldu. Sava nehrinin H\u0131rvatistan k\u0131y\u0131s\u0131na ge\u00e7en ve hayatta kalan bir ki\u015fi Payman&#8217;a bunlar\u0131 anlatt\u0131. Payman, Arat&#8217;\u0131n ailesinin b\u00fcy\u00fck ac\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu ama en az\u0131ndan o\u011fullar\u0131n\u0131n nerede oldu\u011funu ve dini geleneklerine g\u00f6re g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildiklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Payman i\u00e7in akrabas\u0131n\u0131n mezar\u0131nda g\u00f6\u00e7men olarak \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yazmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli<\/p>.\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21535\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Arat Semiullah&#8217;\u0131n Bosna&#8217;daki mezar\u0131nda Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fuldu\u011fu yaz\u0131yor. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Avrupa&#8217;da her g\u00fcn insanlar, kendileri i\u00e7in hayat olmayan \u00fclkelerden ka\u00e7arak \u00f6l\u00fcyor. Hayalleri Avrupa&#8217;da g\u00f6m\u00fcl\u00fc. Avrupal\u0131 polisler onlara ate\u015f etti\u011finde bile kimse onlar\u0131 umursam\u0131yor,&#8221; diyor Payman.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<p>Payman ne t\u00fcr r\u00fcyalardan bahsetti\u011fini biliyor. Kendisi de 16 ya\u015f\u0131nda Almanya&#8217;ya ka\u00e7ak olarak gelmi\u015f. \u015eansl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihad, Bosna Hersek&#8217;teki di\u011fer g\u00f6\u00e7men mezarlar\u0131n\u0131n da kal\u0131c\u0131 olarak bu \u015fekilde i\u015faretlenmesini savunuyor. Bizi 17 NN g\u00f6\u00e7menin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu Zvornik kasabas\u0131ndaki mezarl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Nihad, bulunduklar\u0131nda baz\u0131lar\u0131n\u0131n pasaportlar\u0131n\u0131n \u00fczerlerinde oldu\u011fu bilgisini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Mezarl\u0131ktan, S\u0131rbistan&#8217;\u0131 Bosna&#8217;dan ay\u0131ran ve ge\u00e7i\u015f denemeleri s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da can kayb\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Drina nehri g\u00f6r\u00fclebiliyor. Sadece bu y\u0131l Drina&#8217;da yakla\u015f\u0131k 30 ceset bulundu. Nihad, cesetler Bosna nehri k\u0131y\u0131lar\u0131na vurursa \u015fansl\u0131 olduklar\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc S\u0131rbistan&#8217;da yetkililerin genellikle otopsi yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve DNA \u00f6rne\u011fi almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu durum bize S\u0131rbistan&#8217;daki aktivistler taraf\u0131ndan da teyit edildi. Bu durumlarda, aileleri i\u00e7in sonsuza kadar ve tamamen kay\u0131p oluyorlar.&#8221;<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"593\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21552\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-360x209.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-768x445.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Bosna&#8217;n\u0131n Zvornik kasabas\u0131ndaki NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Zvornik&#8217;teki toprak NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Nihad, Zvornik Belediyesini ah\u015fap tabelalar\u0131 siyah ta\u015fla de\u011fi\u015ftirmeye ikna etmeyi ba\u015fard\u0131. Onun i\u00e7in onlar\u0131n onurlu bir \u015fekilde g\u00f6m\u00fclmeleri \u00f6nemli ama ayn\u0131 zamanda bir an\u0131t olarak orada durmalar\u0131n\u0131 da \u00f6nemli buluyor<\/p>.\n\n\n\n<p>&#8220;Dile\u011fim bundan 100 y\u0131l sonra bile bu mezarlar\u0131n AB&#8217;nin utanc\u0131n\u0131n an\u0131tlar\u0131 olarak durmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu insanlar\u0131 nehir de\u011fil, AB s\u0131n\u0131r rejimi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc&#8221; diyor Nihad.<\/p> <p>\n\n\n\n<p><strong><em>&#8220;Bu makale 1000 Hayat, 0 \u0130sim&#8217;in bir par\u00e7as\u0131d\u0131r:  S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 soru\u015fturmas\u0131, AB g\u00f6\u00e7menlerin son haklar\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131yor?&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-left\"><em>Illustration by <\/em><strong><em>Antoine Bouraly<\/em> <\/strong>\/ <em>Edited by <strong>Tina Lee<\/strong><\/em> \/ <em>Photos by <strong>Tina Xu<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Yazar Hakk\u0131nda:<\/strong><\/h6>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n\n<p><strong>Barbara Matej\u010di\u0107<\/strong>&nbsp;sosyal meseleler ve insan haklar\u0131 konular\u0131na odaklanan \u00f6d\u00fcll\u00fc bir H\u0131rvat serbest gazeteci ve kurgu d\u0131\u015f\u0131 yazard\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">H\u0131rvatistan bir \u00e7ocu\u011fun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sorumlu<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan, Macaristan&#8217;\u0131n Eyl\u00fcl 2015&#8217;te s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kapatmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne giri\u015fte \u00f6nemli bir nokta haline geldi. O tarihten Mart 2016&#8217;ya kadar yakla\u015f\u0131k 660,000 m\u00fcltecinin Balkan koridorunun H\u0131rvatistan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden &#8211; devletleraras\u0131, organize rotadan &#8211; ge\u00e7ti\u011fi tahmin ediliyor. Bu koridor, Yunanistan&#8217;dan Bat\u0131 Avrupa&#8217;ya iki ya da \u00fc\u00e7 g\u00fcnde ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. En \u00f6nemlisi de yolculuklar\u0131 g\u00fcvenliydi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:quote -->\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><!-- wp:paragraph -->\n<p><em>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, hareket halindeki bu y\u00fcz binlerce insan aras\u0131nda 2015 ve 2016 y\u0131llar\u0131nda tek bir \u00f6l\u00fcm bile kaydetmedi<\/em><\/p>.\n<!-- \/wp:paragraph --><\/blockquote>\n<!-- \/wp:quote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Koridor, 2015 bahar\u0131nda Makedonya&#8217;daki demiryolunda \u00e7ok say\u0131da m\u00fcltecinin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesinin ard\u0131ndan can kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla kurulmu\u015ftu. Ancak Mart 2016&#8217;da AB-T\u00fcrkiye m\u00fclteci anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131yla birlikte koridor kapand\u0131. AB, Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne gelmemeleri i\u00e7in m\u00fcltecileri topraklar\u0131nda tutmas\u0131 amac\u0131yla T\u00fcrkiye&#8217;ye c\u00f6mert\u00e7e fon sa\u011flamay\u0131 taahh\u00fct etti. B\u00f6ylece tehlikeli ve gayriresmi Balkan Rotas\u0131 tek se\u00e7enek olarak kald\u0131. Pek \u00e7ok ki\u015fi bu yolu kullan\u0131yor. Sadece 2023&#8217;\u00fcn ilk on ay\u0131nda H\u0131rvat polisi yasad\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fleriyle ilgili 62.452 eylem kaydetti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hem H\u0131rvatistan Ombudsman\u0131&nbsp;<em>Tena<\/em>&nbsp;\u0160imonovi\u0107 Einwalter hem de Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ayn\u0131 konuda uyar\u0131da bulunuyor: s\u0131n\u0131r ve g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7menlerin kaybolmas\u0131 ya da \u00f6lmesi riski \u00fczerinde a\u00e7\u0131k bir etkisi var. AB&#8217;de yasal ve g\u00fcvenli g\u00f6\u00e7 yollar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak AB, H\u0131rvatistan&#8217;dan d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 korumas\u0131n\u0131 bekliyor ve H\u0131rvatistan da bunu g\u00f6n\u00fclden yap\u0131yor. H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Davor Bo\u017einovi\u0107 bu t\u00fcr uygulamalar\u0131 &#8220;cayd\u0131rma teknikleri&#8221; olarak adland\u0131r\u0131yor ve bunlar\u0131n AB Schengen S\u0131n\u0131r Kodu ile tamamen uyumlu oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n sonucu, \u00f6rne\u011fin Madina Hussiny&#8217;nin \u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Afganistanl\u0131 alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, H\u0131rvat polisinin 2017 y\u0131l\u0131nda gece yar\u0131s\u0131 kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini &#8220;s\u00f6ylemesinin&#8221; ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybetti. <a href=\"https:\/\/hudoc.echr.coe.int\/eng#{%22itemid%22:[%22001-213213%22]}\">Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi Kas\u0131m 2021&#8217;de Madina&#8217;n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n sorumlu oldu\u011funa karar verdi<\/a>&nbsp;<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21518,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\",\"align\":\"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21518\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>H\u0131rvat polisinin kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan geri iterek gece yar\u0131s\u0131 S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini s\u00f6ylemesinin ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybeden alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki Afgan k\u0131z\u0131 Madina&#8217;n\u0131n mezar\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Tipik bir &#8220;cayd\u0131rma&#8221; y\u00f6nteminde, H\u0131rvat polisi insanlar\u0131 s\u0131n\u0131rdaki noktalara ta\u015f\u0131yor ve ge\u00e7melerini emrediyor. Dinledi\u011fimiz tan\u0131kl\u0131klarda ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bir\u00e7ok raporunda insanlar nehirleri y\u00fcr\u00fcyerek ya da y\u00fczerek ge\u00e7mek, kayalar\u0131n \u00fczerinden t\u0131rmanmak ya da s\u0131k ormanlar\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7mek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131lar. \u00c7o\u011fu zaman geceleri, bazen \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak soyunarak ve yolu bilmeden kar\u015f\u0131ya ge\u00e7iyorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc polis genellikle cep telefonlar\u0131n\u0131 ellerinden al\u0131yor.&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>S\u0131n\u0131r \u015eiddeti \u0130zleme A\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2019 y\u0131l\u0131nda toplanan verilere g\u00f6re, H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan yap\u0131lan t\u00fcm geri itmelerin %80&#8217;i bir veya daha fazla \u015fiddet t\u00fcr\u00fcnden etkilenmi\u015f olabilir. Bu da binlerce ki\u015finin s\u0131n\u0131r \u015fiddetinin kurban\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Danimarka M\u00fclteci Konseyi taraf\u0131ndan toplanan verilere g\u00f6re, 2020&#8217;nin ba\u015f\u0131ndan 2022&#8217;nin sonuna kadar olan iki y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde en az 30.000 ki\u015fi Bosna Hersek&#8217;e geri itildi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:embed {\"url\": \"https:\/\/displayeurope.video\/w\/dzmTBCVVxCxGBUpyP8wgwj\", \"type\": \"wp-embed\", \"providerNameSlug\": \"peertube\", \"responsive\":true, \"className\": \"wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-peertube wp-block-embed-peertube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" title=\"&quot;Go in this place, you will find your cousin&quot;: Border Graves Investigation\" width=\"500\" height=\"315\" src=\"https:\/\/displayeurope.video\/videos\/embed\/65d6150a-70c5-4dec-9583-05505aa903fa#?secret=3iJmoqjSM8\" data-secret=\"3iJmoqjSM8\" frameborder=\"0\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:embed -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bunlar aras\u0131nda Afganistanl\u0131 Arat Semiullah da var. Kas\u0131m 2022&#8217;de Sava Nehri&#8217;ni ge\u00e7ip Bosna&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a girmeyi planlad\u0131. Hen\u00fcz 20 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Bo\u011fuldu ve Banja Luka&#8217;daki Ortodoks mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Afganistan&#8217;daki ailesi ona ne oldu\u011funu bilmiyordu. Annesine Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne girmek i\u00e7in sa\u00e7lar\u0131n\u0131 yeni kestirdi\u011fi bir selfie g\u00f6ndermi\u015f ve sonra cevap vermeyi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Anne, Almanya&#8217;da ya\u015fayan ye\u011feni Payman Sediqi&#8217;ye onu bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in yalvard\u0131. Payman, Bosna Hersek&#8217;te sevdiklerine ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeleri i\u00e7in ailelere g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak yard\u0131m eden aktivist Nihad Sulji\u0107 ile temasa ge\u00e7ti. Bilgi almak i\u00e7in haftalarca u\u011fra\u015ft\u0131lar. Payman Bosna&#8217;ya gitti ve kendisine adli t\u0131p foto\u011fraflar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir kad\u0131n polisin yard\u0131mseverli\u011fi sayesinde akrabas\u0131n\u0131 bulmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Arat&#8217;\u0131n annesi de telefonda onun o\u011flu oldu\u011funu do\u011frulad\u0131.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Arat&#8217;\u0131n Bosna Hersek&#8217;te yay\u0131nlanan \u00f6l\u00fcm ilan\u0131nda &#8220;H\u0131rvat polisinin ate\u015fli silahlar kullanarak tekneyi bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve trajik bir \u015fekilde bo\u011fuldu\u011fu&#8221; belirtildi. M\u00fcsl\u00fcman cemaatinin yard\u0131m\u0131yla ve ailenin iste\u011fi \u00fczerine naa\u015f\u0131 Kami\u010dani k\u00f6y\u00fcndeki M\u00fcsl\u00fcman mezarl\u0131\u011f\u0131na nakledildi. Aile onu Afganistan&#8217;da defnetmek istiyordu ancak bu \u00e7ok pahal\u0131 ve b\u00fcrokratik a\u00e7\u0131dan karma\u015f\u0131k bir i\u015flemdi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Eyl\u00fcl 2023&#8217;te, Arat i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir mezar ta\u015f\u0131 dikildi\u011finde Nihad ve Payman ile bulu\u015ftuk. \u00dczerinde &#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Sava Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu&#8221; yaz\u0131yordu. Payman bize Arat&#8217;\u0131n Avrupa&#8217;ya girmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir grup insanla birlikte Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yledi. Baz\u0131lar\u0131 H\u0131rvatistan taraf\u0131na ge\u00e7meyi ba\u015farm\u0131\u015f, ancak daha sonra H\u0131rvat polisi Arat&#8217;\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu lastik bota ate\u015f a\u00e7m\u0131\u015f. Bot batt\u0131 ve Arat bo\u011fuldu. Sava nehrinin H\u0131rvatistan k\u0131y\u0131s\u0131na ge\u00e7en ve hayatta kalan bir ki\u015fi Payman&#8217;a bunlar\u0131 anlatt\u0131. Payman, Arat&#8217;\u0131n ailesinin b\u00fcy\u00fck ac\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu ama en az\u0131ndan o\u011fullar\u0131n\u0131n nerede oldu\u011funu ve dini geleneklerine g\u00f6re g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildiklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Payman i\u00e7in akrabas\u0131n\u0131n mezar\u0131nda g\u00f6\u00e7men olarak \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yazmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21535, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21535\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Arat Semiullah&#8217;\u0131n Bosna&#8217;daki mezar\u0131nda Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fuldu\u011fu yaz\u0131yor. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Avrupa&#8217;da her g\u00fcn insanlar, kendileri i\u00e7in hayat olmayan \u00fclkelerden ka\u00e7arak \u00f6l\u00fcyor. Hayalleri Avrupa&#8217;da g\u00f6m\u00fcl\u00fc. Avrupal\u0131 polisler onlara ate\u015f etti\u011finde bile kimse onlar\u0131 umursam\u0131yor,&#8221; diyor Payman.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Payman ne t\u00fcr r\u00fcyalardan bahsetti\u011fini biliyor. Kendisi de 16 ya\u015f\u0131nda Almanya&#8217;ya ka\u00e7ak olarak gelmi\u015f. \u015eansl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Nihad, Bosna Hersek&#8217;teki di\u011fer g\u00f6\u00e7men mezarlar\u0131n\u0131n da kal\u0131c\u0131 olarak bu \u015fekilde i\u015faretlenmesini savunuyor. Bizi 17 NN g\u00f6\u00e7menin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu Zvornik kasabas\u0131ndaki mezarl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Nihad, bulunduklar\u0131nda baz\u0131lar\u0131n\u0131n pasaportlar\u0131n\u0131n \u00fczerlerinde oldu\u011fu bilgisini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Mezarl\u0131ktan, S\u0131rbistan&#8217;\u0131 Bosna&#8217;dan ay\u0131ran ve ge\u00e7i\u015f denemeleri s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da can kayb\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Drina nehri g\u00f6r\u00fclebiliyor. Sadece bu y\u0131l Drina&#8217;da yakla\u015f\u0131k 30 ceset bulundu. Nihad, cesetler Bosna nehri k\u0131y\u0131lar\u0131na vurursa \u015fansl\u0131 olduklar\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc S\u0131rbistan&#8217;da yetkililerin genellikle otopsi yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve DNA \u00f6rne\u011fi almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu durum bize S\u0131rbistan&#8217;daki aktivistler taraf\u0131ndan da teyit edildi. Bu durumlarda, aileleri i\u00e7in sonsuza kadar ve tamamen kay\u0131p oluyorlar.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21552, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"593\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21552\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-360x209.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-768x445.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Bosna&#8217;n\u0131n Zvornik kasabas\u0131ndaki NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Zvornik&#8217;teki toprak NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Nihad, Zvornik Belediyesini ah\u015fap tabelalar\u0131 siyah ta\u015fla de\u011fi\u015ftirmeye ikna etmeyi ba\u015fard\u0131. Onun i\u00e7in onlar\u0131n onurlu bir \u015fekilde g\u00f6m\u00fclmeleri \u00f6nemli ama ayn\u0131 zamanda bir an\u0131t olarak orada durmalar\u0131n\u0131 da \u00f6nemli buluyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Dile\u011fim bundan 100 y\u0131l sonra bile bu mezarlar\u0131n AB&#8217;nin utanc\u0131n\u0131n an\u0131tlar\u0131 olarak durmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu insanlar\u0131 nehir de\u011fil, AB s\u0131n\u0131r rejimi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc&#8221; diyor Nihad.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong><em>&#8220;Bu makale 1000 Hayat, 0 \u0130sim&#8217;in bir par\u00e7as\u0131d\u0131r:  S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 soru\u015fturmas\u0131, AB g\u00f6\u00e7menlerin son haklar\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131yor?&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:separator -->\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<!-- \/wp:separator -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\": \"left\"} -->\n<p class=\"has-text-align-left\"><em>Illustration by <\/em><strong><em>Antoine Bouraly<\/em> <\/strong>\/ <em>Edited by <strong>Tina Lee<\/strong><\/em> \/ <em>Photos by <strong>Tina Xu<\/strong><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":6} -->\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Yazar Hakk\u0131nda:<\/strong><\/h6>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong>Barbara Matej\u010di\u0107<\/strong>&nbsp;sosyal meseleler ve insan haklar\u0131 konular\u0131na odaklanan \u00f6d\u00fcll\u00fc bir H\u0131rvat serbest gazeteci ve kurgu d\u0131\u015f\u0131 yazard\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf --><!-- \/wp:post-content --><!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bilmemenin y\u00fck\u00fc<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>NN mezarlar\u0131 aras\u0131nda 2015 y\u0131l\u0131nda Slavonski Brod kasabas\u0131na g\u00f6m\u00fclen Suriyeli \u00f6l\u00fc do\u011fmu\u015f bir bebek de bulunuyor. Tuna Nehri&#8217;nde bo\u011fulan be\u015f ya\u015f\u0131ndaki bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu 2021 y\u0131l\u0131nda Dalje&#8217;de g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Ge\u00e7en yaz Dubrovnik b\u00f6lgesindeki da\u011fl\u0131k alanda gen\u00e7 bir adam yorgunluktan \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131na tren \u00e7arpt\u0131. Bir\u00e7o\u011fu hipotermiden \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 yeterince erken t\u0131bbi yard\u0131m alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 ise hi\u00e7bir \u015feyin onlara yard\u0131m edemeyece\u011fine inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in intihar etti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yasalara g\u00f6re, \u00f6l\u00fcm yerlerine en yak\u0131n yere g\u00f6m\u00fcl\u00fcrler; bu yerler \u00e7o\u011funlukla Si\u010de&#8217;de oldu\u011fu gibi k\u00fc\u00e7\u00fck mezarl\u0131klard\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman, t\u0131pk\u0131 o k\u00f6yde oldu\u011fu gibi, mezarlar\u0131 mezarl\u0131\u011f\u0131n geri kalan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131yor. Otok&#8217;ta oldu\u011fu gibi baz\u0131 yerlerde, yufka y\u00fcrekli yerel kad\u0131nlardan biri NN mezar\u0131na bakma g\u00f6revini kendisine vermi\u015f. Prili\u0161\u0107e&#8217;deki mezarl\u0131k gibi di\u011ferlerinde ise 2019&#8217;dan kalma ah\u015fap NN ha\u00e7\u0131 \u00e7oktan \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f durumda<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>Bu NN mezarlar\u0131n\u0131n her biri, geride ne oldu\u011funu bilmemenin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan sevdiklerini b\u0131rak\u0131yor. Psikolojide buna belirsiz kay\u0131p denir, yani yak\u0131nlar\u0131 sevdiklerinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc teyit etmedikleri ve cesetlerinin nerede oldu\u011funu bilmedikleri s\u00fcrece onlar\u0131n yas\u0131n\u0131 tutamazlar.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hayatlar\u0131na devam ederlerse, kendilerini su\u00e7lu hissederler. Ve b\u00f6ylece umutsuzluk ve umut aras\u0131nda bir durumda donup kal\u0131rlar. Amerikal\u0131 psikolog Dr. Pauline Boss, &#8220;belirsiz kay\u0131p&#8221; kavram\u0131n\u0131n ve teorisinin yazar\u0131d\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z i\u00e7in verdi\u011fi bir r\u00f6portajda &#8220;Mezar \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7\u00fcnk\u00fc vedala\u015fmaya yard\u0131mc\u0131 oluyor&#8221; dedi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu dondurulmu\u015f durumun pratik sonu\u00e7lar\u0131 da vard\u0131r: veraset haklar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclemez, banka hesaplar\u0131na eri\u015filemez, aile emekli maa\u015f\u0131 al\u0131namaz, e\u015f yeniden evlenemez ve \u00e7ocuklar\u0131n velayeti karma\u015f\u0131kt\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan ve Bosna Hersek&#8217;teki pek \u00e7ok aile belirsiz kay\u0131plar\u0131 \u00e7ok iyi bilir. Her iki \u00fclke de 1990&#8217;larda binlerce insan\u0131n kaybolmas\u0131na neden olan bir sava\u015f ya\u015fad\u0131<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Her iki \u00fclke de bu sava\u015flarda kaybolanlarla ilgili \u00f6zel yasalara ve iyi geli\u015ftirilmi\u015f arama, kimlik tespiti, veri depolama ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131na sahip. Ancak bu, Balkan Rotas\u0131 boyunca hareket halinde olan binlerce ki\u015fi aras\u0131nda kaybolan ve \u00f6len g\u00f6\u00e7menler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">H\u0131rvatistan bir \u00e7ocu\u011fun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sorumlu<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan, Macaristan&#8217;\u0131n Eyl\u00fcl 2015&#8217;te s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kapatmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne giri\u015fte \u00f6nemli bir nokta haline geldi. O tarihten Mart 2016&#8217;ya kadar yakla\u015f\u0131k 660,000 m\u00fcltecinin Balkan koridorunun H\u0131rvatistan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden &#8211; devletleraras\u0131, organize rotadan &#8211; ge\u00e7ti\u011fi tahmin ediliyor. Bu koridor, Yunanistan&#8217;dan Bat\u0131 Avrupa&#8217;ya iki ya da \u00fc\u00e7 g\u00fcnde ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. En \u00f6nemlisi de yolculuklar\u0131 g\u00fcvenliydi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:quote -->\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><!-- wp:paragraph -->\n<p><em>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, hareket halindeki bu y\u00fcz binlerce insan aras\u0131nda 2015 ve 2016 y\u0131llar\u0131nda tek bir \u00f6l\u00fcm bile kaydetmedi<\/em><\/p>.\n<!-- \/wp:paragraph --><\/blockquote>\n<!-- \/wp:quote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Koridor, 2015 bahar\u0131nda Makedonya&#8217;daki demiryolunda \u00e7ok say\u0131da m\u00fcltecinin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesinin ard\u0131ndan can kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla kurulmu\u015ftu. Ancak Mart 2016&#8217;da AB-T\u00fcrkiye m\u00fclteci anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131yla birlikte koridor kapand\u0131. AB, Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne gelmemeleri i\u00e7in m\u00fcltecileri topraklar\u0131nda tutmas\u0131 amac\u0131yla T\u00fcrkiye&#8217;ye c\u00f6mert\u00e7e fon sa\u011flamay\u0131 taahh\u00fct etti. B\u00f6ylece tehlikeli ve gayriresmi Balkan Rotas\u0131 tek se\u00e7enek olarak kald\u0131. Pek \u00e7ok ki\u015fi bu yolu kullan\u0131yor. Sadece 2023&#8217;\u00fcn ilk on ay\u0131nda H\u0131rvat polisi yasad\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fleriyle ilgili 62.452 eylem kaydetti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hem H\u0131rvatistan Ombudsman\u0131&nbsp;<em>Tena<\/em>&nbsp;\u0160imonovi\u0107 Einwalter hem de Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ayn\u0131 konuda uyar\u0131da bulunuyor: s\u0131n\u0131r ve g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7menlerin kaybolmas\u0131 ya da \u00f6lmesi riski \u00fczerinde a\u00e7\u0131k bir etkisi var. AB&#8217;de yasal ve g\u00fcvenli g\u00f6\u00e7 yollar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak AB, H\u0131rvatistan&#8217;dan d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 korumas\u0131n\u0131 bekliyor ve H\u0131rvatistan da bunu g\u00f6n\u00fclden yap\u0131yor. H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Davor Bo\u017einovi\u0107 bu t\u00fcr uygulamalar\u0131 &#8220;cayd\u0131rma teknikleri&#8221; olarak adland\u0131r\u0131yor ve bunlar\u0131n AB Schengen S\u0131n\u0131r Kodu ile tamamen uyumlu oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n sonucu, \u00f6rne\u011fin Madina Hussiny&#8217;nin \u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Afganistanl\u0131 alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, H\u0131rvat polisinin 2017 y\u0131l\u0131nda gece yar\u0131s\u0131 kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini &#8220;s\u00f6ylemesinin&#8221; ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybetti. <a href=\"https:\/\/hudoc.echr.coe.int\/eng#{%22itemid%22:[%22001-213213%22]}\">Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi Kas\u0131m 2021&#8217;de Madina&#8217;n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n sorumlu oldu\u011funa karar verdi<\/a>&nbsp;<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21518, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21518\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>H\u0131rvat polisinin kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan geri iterek gece yar\u0131s\u0131 S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini s\u00f6ylemesinin ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybeden alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki Afgan k\u0131z\u0131 Madina&#8217;n\u0131n mezar\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Tipik bir &#8220;cayd\u0131rma&#8221; y\u00f6nteminde, H\u0131rvat polisi insanlar\u0131 s\u0131n\u0131rdaki noktalara ta\u015f\u0131yor ve ge\u00e7melerini emrediyor. Dinledi\u011fimiz tan\u0131kl\u0131klarda ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bir\u00e7ok raporunda insanlar nehirleri y\u00fcr\u00fcyerek ya da y\u00fczerek ge\u00e7mek, kayalar\u0131n \u00fczerinden t\u0131rmanmak ya da s\u0131k ormanlar\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7mek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131lar. \u00c7o\u011fu zaman geceleri, bazen \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak soyunarak ve yolu bilmeden kar\u015f\u0131ya ge\u00e7iyorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc polis genellikle cep telefonlar\u0131n\u0131 ellerinden al\u0131yor.&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>S\u0131n\u0131r \u015eiddeti \u0130zleme A\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2019 y\u0131l\u0131nda toplanan verilere g\u00f6re, H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan yap\u0131lan t\u00fcm geri itmelerin %80&#8217;i bir veya daha fazla \u015fiddet t\u00fcr\u00fcnden etkilenmi\u015f olabilir. Bu da binlerce ki\u015finin s\u0131n\u0131r \u015fiddetinin kurban\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Danimarka M\u00fclteci Konseyi taraf\u0131ndan toplanan verilere g\u00f6re, 2020&#8217;nin ba\u015f\u0131ndan 2022&#8217;nin sonuna kadar olan iki y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde en az 30.000 ki\u015fi Bosna Hersek&#8217;e geri itildi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:embed {\"url\": \"https:\/\/displayeurope.video\/w\/dzmTBCVVxCxGBUpyP8wgwj\", \"type\": \"wp-embed\", \"providerNameSlug\": \"peertube\", \"responsive\":true, \"className\": \"wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-peertube wp-block-embed-peertube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" title=\"&quot;Go in this place, you will find your cousin&quot;: Border Graves Investigation\" width=\"500\" height=\"315\" src=\"https:\/\/displayeurope.video\/videos\/embed\/65d6150a-70c5-4dec-9583-05505aa903fa#?secret=3iJmoqjSM8\" data-secret=\"3iJmoqjSM8\" frameborder=\"0\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:embed -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bunlar aras\u0131nda Afganistanl\u0131 Arat Semiullah da var. Kas\u0131m 2022&#8217;de Sava Nehri&#8217;ni ge\u00e7ip Bosna&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a girmeyi planlad\u0131. Hen\u00fcz 20 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Bo\u011fuldu ve Banja Luka&#8217;daki Ortodoks mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Afganistan&#8217;daki ailesi ona ne oldu\u011funu bilmiyordu. Annesine Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne girmek i\u00e7in sa\u00e7lar\u0131n\u0131 yeni kestirdi\u011fi bir selfie g\u00f6ndermi\u015f ve sonra cevap vermeyi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Anne, Almanya&#8217;da ya\u015fayan ye\u011feni Payman Sediqi&#8217;ye onu bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in yalvard\u0131. Payman, Bosna Hersek&#8217;te sevdiklerine ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeleri i\u00e7in ailelere g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak yard\u0131m eden aktivist Nihad Sulji\u0107 ile temasa ge\u00e7ti. Bilgi almak i\u00e7in haftalarca u\u011fra\u015ft\u0131lar. Payman Bosna&#8217;ya gitti ve kendisine adli t\u0131p foto\u011fraflar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir kad\u0131n polisin yard\u0131mseverli\u011fi sayesinde akrabas\u0131n\u0131 bulmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Arat&#8217;\u0131n annesi de telefonda onun o\u011flu oldu\u011funu do\u011frulad\u0131.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Arat&#8217;\u0131n Bosna Hersek&#8217;te yay\u0131nlanan \u00f6l\u00fcm ilan\u0131nda &#8220;H\u0131rvat polisinin ate\u015fli silahlar kullanarak tekneyi bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve trajik bir \u015fekilde bo\u011fuldu\u011fu&#8221; belirtildi. M\u00fcsl\u00fcman cemaatinin yard\u0131m\u0131yla ve ailenin iste\u011fi \u00fczerine naa\u015f\u0131 Kami\u010dani k\u00f6y\u00fcndeki M\u00fcsl\u00fcman mezarl\u0131\u011f\u0131na nakledildi. Aile onu Afganistan&#8217;da defnetmek istiyordu ancak bu \u00e7ok pahal\u0131 ve b\u00fcrokratik a\u00e7\u0131dan karma\u015f\u0131k bir i\u015flemdi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Eyl\u00fcl 2023&#8217;te, Arat i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir mezar ta\u015f\u0131 dikildi\u011finde Nihad ve Payman ile bulu\u015ftuk. \u00dczerinde &#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Sava Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu&#8221; yaz\u0131yordu. Payman bize Arat&#8217;\u0131n Avrupa&#8217;ya girmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir grup insanla birlikte Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yledi. Baz\u0131lar\u0131 H\u0131rvatistan taraf\u0131na ge\u00e7meyi ba\u015farm\u0131\u015f, ancak daha sonra H\u0131rvat polisi Arat&#8217;\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu lastik bota ate\u015f a\u00e7m\u0131\u015f. Bot batt\u0131 ve Arat bo\u011fuldu. Sava nehrinin H\u0131rvatistan k\u0131y\u0131s\u0131na ge\u00e7en ve hayatta kalan bir ki\u015fi Payman&#8217;a bunlar\u0131 anlatt\u0131. Payman, Arat&#8217;\u0131n ailesinin b\u00fcy\u00fck ac\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu ama en az\u0131ndan o\u011fullar\u0131n\u0131n nerede oldu\u011funu ve dini geleneklerine g\u00f6re g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildiklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Payman i\u00e7in akrabas\u0131n\u0131n mezar\u0131nda g\u00f6\u00e7men olarak \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yazmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21535, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21535\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Arat Semiullah&#8217;\u0131n Bosna&#8217;daki mezar\u0131nda Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fuldu\u011fu yaz\u0131yor. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Avrupa&#8217;da her g\u00fcn insanlar, kendileri i\u00e7in hayat olmayan \u00fclkelerden ka\u00e7arak \u00f6l\u00fcyor. Hayalleri Avrupa&#8217;da g\u00f6m\u00fcl\u00fc. Avrupal\u0131 polisler onlara ate\u015f etti\u011finde bile kimse onlar\u0131 umursam\u0131yor,&#8221; diyor Payman.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Payman ne t\u00fcr r\u00fcyalardan bahsetti\u011fini biliyor. Kendisi de 16 ya\u015f\u0131nda Almanya&#8217;ya ka\u00e7ak olarak gelmi\u015f. \u015eansl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Nihad, Bosna Hersek&#8217;teki di\u011fer g\u00f6\u00e7men mezarlar\u0131n\u0131n da kal\u0131c\u0131 olarak bu \u015fekilde i\u015faretlenmesini savunuyor. Bizi 17 NN g\u00f6\u00e7menin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu Zvornik kasabas\u0131ndaki mezarl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Nihad, bulunduklar\u0131nda baz\u0131lar\u0131n\u0131n pasaportlar\u0131n\u0131n \u00fczerlerinde oldu\u011fu bilgisini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Mezarl\u0131ktan, S\u0131rbistan&#8217;\u0131 Bosna&#8217;dan ay\u0131ran ve ge\u00e7i\u015f denemeleri s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da can kayb\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Drina nehri g\u00f6r\u00fclebiliyor. Sadece bu y\u0131l Drina&#8217;da yakla\u015f\u0131k 30 ceset bulundu. Nihad, cesetler Bosna nehri k\u0131y\u0131lar\u0131na vurursa \u015fansl\u0131 olduklar\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc S\u0131rbistan&#8217;da yetkililerin genellikle otopsi yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve DNA \u00f6rne\u011fi almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu durum bize S\u0131rbistan&#8217;daki aktivistler taraf\u0131ndan da teyit edildi. Bu durumlarda, aileleri i\u00e7in sonsuza kadar ve tamamen kay\u0131p oluyorlar.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21552, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"593\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21552\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-360x209.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-768x445.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Bosna&#8217;n\u0131n Zvornik kasabas\u0131ndaki NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Zvornik&#8217;teki toprak NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Nihad, Zvornik Belediyesini ah\u015fap tabelalar\u0131 siyah ta\u015fla de\u011fi\u015ftirmeye ikna etmeyi ba\u015fard\u0131. Onun i\u00e7in onlar\u0131n onurlu bir \u015fekilde g\u00f6m\u00fclmeleri \u00f6nemli ama ayn\u0131 zamanda bir an\u0131t olarak orada durmalar\u0131n\u0131 da \u00f6nemli buluyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Dile\u011fim bundan 100 y\u0131l sonra bile bu mezarlar\u0131n AB&#8217;nin utanc\u0131n\u0131n an\u0131tlar\u0131 olarak durmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu insanlar\u0131 nehir de\u011fil, AB s\u0131n\u0131r rejimi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc&#8221; diyor Nihad.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong><em>&#8220;Bu makale 1000 Hayat, 0 \u0130sim&#8217;in bir par\u00e7as\u0131d\u0131r:  S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 soru\u015fturmas\u0131, AB g\u00f6\u00e7menlerin son haklar\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131yor?&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:separator -->\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<!-- \/wp:separator -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\": \"left\"} -->\n<p class=\"has-text-align-left\"><em>Illustration by <\/em><strong><em>Antoine Bouraly<\/em> <\/strong>\/ <em>Edited by <strong>Tina Lee<\/strong><\/em> \/ <em>Photos by <strong>Tina Xu<\/strong><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":6} -->\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Yazar Hakk\u0131nda:<\/strong><\/h6>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong>Barbara Matej\u010di\u0107<\/strong>&nbsp;sosyal meseleler ve insan haklar\u0131 konular\u0131na odaklanan \u00f6d\u00fcll\u00fc bir H\u0131rvat serbest gazeteci ve kurgu d\u0131\u015f\u0131 yazard\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf --><!-- \/wp:post-content --><!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;\u00d6l ya da hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftir&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Balkanlar&#8217;da \u00d6l\u00fcler ve Kay\u0131plar&#8221; adl\u0131 Facebook grubu, aileler ve aktivistler aras\u0131nda kay\u0131plar ve \u00f6l\u00fcler hakk\u0131nda foto\u011fraf ve bilgi al\u0131\u015fveri\u015finin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 merkezi bir yer haline geldi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yetkili \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n, Afganistan veya Suriye&#8217;den yaz\u0131p sevdiklerinin ak\u0131betini sorabilecekleri, onlar hakk\u0131nda bilgi b\u0131rakabilecekleri ve kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunabilecekleri \u0130ngilizce bir web sitesi yok. Kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler konusunda polis idarelerinin i\u015fbirli\u011fi yapabilece\u011fi b\u00f6lgesel bir veri taban\u0131 da yok, hatta Bosna Hersek&#8217;ten H\u0131rvatistan&#8217;a kadar en \u00e7ok ge\u00e7i\u015fin kaydedildi\u011fi \u00fclkelerdekilerin bile.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ekibimizle yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6yle\u015fide, kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menlere ili\u015fkin merkezi bir Avrupa veri taban\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n son derece \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulad\u0131. B\u00f6yle bir veri taban\u0131 \u00f6lenlere ili\u015fkin \u00f6l\u00fcm \u00f6ncesi ve \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 verileri birle\u015ftirirse, kimlik tespiti \u015fans\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artacakt\u0131r.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Ailelerin sevdiklerinin ak\u0131beti hakk\u0131ndaki ger\u00e7e\u011fi bilmeye haklar\u0131 vard\u0131r.&#8221;<\/em><\/p><cite>Dunja Mijatovi\u0107, Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yine de, AB&#8217;nin d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n ge\u00e7irimsiz tutulmas\u0131nda polis i\u015fbirli\u011fi etkilidir.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00d6nceleri g\u00f6\u00e7 etmeye \u00e7al\u0131\u015fan insanlar Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7meyi \u00e7ok s\u0131k denemezlerdi. Bunun \u00e7ok tehlikeli oldu\u011funu biliyorlard\u0131. Birbirleriyle bilgi payla\u015f\u0131yorlar ve b\u00f6yle bir nehri \u00e7ocuk \u015fi\u015fme botlar\u0131 veya \u015fambrellerle ge\u00e7meye kalk\u0131\u015fm\u0131yorlar. Tabii \u00e7ok \u00e7aresiz de\u011fillerse. H\u0131rvat polisi, Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc ve \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc gibi pek \u00e7ok kurulu\u015fun y\u0131llard\u0131r uyar\u0131da bulundu\u011fu geri itmeler ve g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131yla, Avrupa Birli\u011fi&#8217;nin en uzun d\u0131\u015f kara s\u0131n\u0131r\u0131 olan H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131 boyunca daha az tehlikeli olan di\u011fer noktalardan ge\u00e7i\u015fi zorla\u015ft\u0131rd\u0131. Bosna Hersek&#8217;te 11 kez H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fan ancak her seferinde H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan geri itilen gen\u00e7 bir Fasl\u0131n\u0131n bize s\u00f6yledi\u011fi gibi, &#8220;\u0130ki se\u00e7ene\u011finiz var: \u00f6lmek ya da hayalinizi ger\u00e7ekle\u015ftirmek.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in Balkan Rotas\u0131&#8217;nda ka\u00e7 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirlemek zordur. Eski Yugoslav \u00fclkeleri i\u00e7in en kapsaml\u0131 veriler &#8220;<em>AB&#8217;nin \u00c7evresindeki D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi (ERIM)<\/em>&#8221; projesinin ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan toplanm\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131rvatistan, Bosna Hersek, S\u0131rbistan, Slovenya, Kuzey Makedonya ve Kosova&#8217;da 2014-2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 346 ma\u011fdur kaydedilmi\u015ftir. ERIM&#8217;in veri taban\u0131ndaki her bir girdi bireyseldir ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n toplamay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 kadar veri i\u00e7erir ve mevcut t\u00fcm kaynaklar\u0131 kullan\u0131rlar &#8211; medya raporlar\u0131, tan\u0131klar, resmi istatistikler, aktivist kanallar. Ancak rakam kesinlikle \u00e7ok daha y\u00fcksek. Kaybolanlardan baz\u0131lar\u0131 hi\u00e7bir yerde kaydedilmemi\u015f bile.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bir\u00e7ok ceset hi\u00e7bir zaman bulunamad\u0131. \u00d6rne\u011fin, bir ba\u015fka yayg\u0131n s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fi olan Bulgaristan ve S\u0131rbistan aras\u0131ndaki Stara Planina da\u011f silsilesi engebeli ve ula\u015f\u0131lmaz bir arazidir. Sadece ayn\u0131 kaderi payla\u015farak bu rotaya s\u00fcr\u00fcklenenler cesetlerle kar\u015f\u0131la\u015facak ve bunu bildirmek i\u00e7in yetkililerle kar\u015f\u0131la\u015fma riskini g\u00f6ze almayacaklard\u0131r<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>H\u0131rvatistan ve Bosna Hersek&#8217;teki sava\u015flardan geriye kalan may\u0131n tarlalar\u0131nda insanlar \u00f6l\u00fcrse, cesetlerinden geriye pek bir \u015fey kalmayacakt\u0131r. Cesetlerin \u00e7o\u011fu nehirlerde bo\u011fulmu\u015f olarak bulundu, ancak bo\u011fulanlardan ka\u00e7\u0131n\u0131n kay\u0131p olarak bildirilmedi\u011fi ya da hi\u00e7 bulunamad\u0131\u011f\u0131 konusunda bir tahmin yok<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>.\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, kay\u0131tlar\u0131n tutulmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 2015 y\u0131l\u0131ndan Kas\u0131m 2023 sonuna kadar H\u0131rvatistan&#8217;da \u00f6len g\u00f6\u00e7menlerle ilgili verileri bize sa\u011flad\u0131: verilere g\u00f6re, H\u0131rvatistan Cumhuriyeti topraklar\u0131nda toplam 87 g\u00f6\u00e7men \u00f6ld\u00fc. Daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle: H\u0131rvatistan&#8217;da bu kadar ceset bulundu. H\u0131rvatistan, Bosna Hersek ve S\u0131rbistan&#8217;da tek bir resmi kurum bile bu topraklarda g\u00f6m\u00fclen g\u00f6\u00e7menlerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 tutmuyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak, mezarl\u0131klar\u0131 y\u00f6neten \u015fehirlerin, belediyelerin ve belediye \u015firketlerinin 500&#8217;den fazla adresine g\u00f6nderilen sorular sayesinde H\u0131rvatistan i\u00e7in veri elde etmeyi ba\u015fard\u0131k. Elde edilen verilere g\u00f6re H\u0131rvatistan&#8217;daki 32 mezarl\u0131kta son on y\u0131lda, yani 2014&#8217;ten Eyl\u00fcl 2023&#8217;e kadar defnedilmi\u015f 59 g\u00f6\u00e7men mezar\u0131 bulunuyor. Bunlardan 45&#8217;inin kimli\u011fi tespit edilemedi. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 2001 y\u0131l\u0131ndan bu yana kimli\u011fi tespit edilemeyen t\u00fcm cesetlerden DNA \u00f6rne\u011fi al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bakanl\u0131ktan, g\u00f6\u00e7menlerin kimlik tespiti konusunda \u00e7al\u0131\u015fan uzmanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmemize izin vermelerini istedik ancak bu talebimiz kabul edilmedi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>G\u00f6m\u00fclenlerin bir k\u0131sm\u0131 mezardan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve men\u015fe \u00fclkelerindeki ailelerine iade edildi, ancak bu aileler i\u00e7in zorlu ve son derece pahal\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bilmemenin y\u00fck\u00fc<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>NN mezarlar\u0131 aras\u0131nda 2015 y\u0131l\u0131nda Slavonski Brod kasabas\u0131na g\u00f6m\u00fclen Suriyeli \u00f6l\u00fc do\u011fmu\u015f bir bebek de bulunuyor. Tuna Nehri&#8217;nde bo\u011fulan be\u015f ya\u015f\u0131ndaki bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu 2021 y\u0131l\u0131nda Dalje&#8217;de g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Ge\u00e7en yaz Dubrovnik b\u00f6lgesindeki da\u011fl\u0131k alanda gen\u00e7 bir adam yorgunluktan \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131na tren \u00e7arpt\u0131. Bir\u00e7o\u011fu hipotermiden \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 yeterince erken t\u0131bbi yard\u0131m alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 ise hi\u00e7bir \u015feyin onlara yard\u0131m edemeyece\u011fine inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in intihar etti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yasalara g\u00f6re, \u00f6l\u00fcm yerlerine en yak\u0131n yere g\u00f6m\u00fcl\u00fcrler; bu yerler \u00e7o\u011funlukla Si\u010de&#8217;de oldu\u011fu gibi k\u00fc\u00e7\u00fck mezarl\u0131klard\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman, t\u0131pk\u0131 o k\u00f6yde oldu\u011fu gibi, mezarlar\u0131 mezarl\u0131\u011f\u0131n geri kalan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131yor. Otok&#8217;ta oldu\u011fu gibi baz\u0131 yerlerde, yufka y\u00fcrekli yerel kad\u0131nlardan biri NN mezar\u0131na bakma g\u00f6revini kendisine vermi\u015f. Prili\u0161\u0107e&#8217;deki mezarl\u0131k gibi di\u011ferlerinde ise 2019&#8217;dan kalma ah\u015fap NN ha\u00e7\u0131 \u00e7oktan \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f durumda<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>Bu NN mezarlar\u0131n\u0131n her biri, geride ne oldu\u011funu bilmemenin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan sevdiklerini b\u0131rak\u0131yor. Psikolojide buna belirsiz kay\u0131p denir, yani yak\u0131nlar\u0131 sevdiklerinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc teyit etmedikleri ve cesetlerinin nerede oldu\u011funu bilmedikleri s\u00fcrece onlar\u0131n yas\u0131n\u0131 tutamazlar.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hayatlar\u0131na devam ederlerse, kendilerini su\u00e7lu hissederler. Ve b\u00f6ylece umutsuzluk ve umut aras\u0131nda bir durumda donup kal\u0131rlar. Amerikal\u0131 psikolog Dr. Pauline Boss, &#8220;belirsiz kay\u0131p&#8221; kavram\u0131n\u0131n ve teorisinin yazar\u0131d\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z i\u00e7in verdi\u011fi bir r\u00f6portajda &#8220;Mezar \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7\u00fcnk\u00fc vedala\u015fmaya yard\u0131mc\u0131 oluyor&#8221; dedi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu dondurulmu\u015f durumun pratik sonu\u00e7lar\u0131 da vard\u0131r: veraset haklar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclemez, banka hesaplar\u0131na eri\u015filemez, aile emekli maa\u015f\u0131 al\u0131namaz, e\u015f yeniden evlenemez ve \u00e7ocuklar\u0131n velayeti karma\u015f\u0131kt\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan ve Bosna Hersek&#8217;teki pek \u00e7ok aile belirsiz kay\u0131plar\u0131 \u00e7ok iyi bilir. Her iki \u00fclke de 1990&#8217;larda binlerce insan\u0131n kaybolmas\u0131na neden olan bir sava\u015f ya\u015fad\u0131<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Her iki \u00fclke de bu sava\u015flarda kaybolanlarla ilgili \u00f6zel yasalara ve iyi geli\u015ftirilmi\u015f arama, kimlik tespiti, veri depolama ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131na sahip. Ancak bu, Balkan Rotas\u0131 boyunca hareket halinde olan binlerce ki\u015fi aras\u0131nda kaybolan ve \u00f6len g\u00f6\u00e7menler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">H\u0131rvatistan bir \u00e7ocu\u011fun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sorumlu<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan, Macaristan&#8217;\u0131n Eyl\u00fcl 2015&#8217;te s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kapatmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne giri\u015fte \u00f6nemli bir nokta haline geldi. O tarihten Mart 2016&#8217;ya kadar yakla\u015f\u0131k 660,000 m\u00fcltecinin Balkan koridorunun H\u0131rvatistan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden &#8211; devletleraras\u0131, organize rotadan &#8211; ge\u00e7ti\u011fi tahmin ediliyor. Bu koridor, Yunanistan&#8217;dan Bat\u0131 Avrupa&#8217;ya iki ya da \u00fc\u00e7 g\u00fcnde ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. En \u00f6nemlisi de yolculuklar\u0131 g\u00fcvenliydi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:quote -->\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><!-- wp:paragraph -->\n<p><em>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, hareket halindeki bu y\u00fcz binlerce insan aras\u0131nda 2015 ve 2016 y\u0131llar\u0131nda tek bir \u00f6l\u00fcm bile kaydetmedi<\/em><\/p>.\n<!-- \/wp:paragraph --><\/blockquote>\n<!-- \/wp:quote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Koridor, 2015 bahar\u0131nda Makedonya&#8217;daki demiryolunda \u00e7ok say\u0131da m\u00fcltecinin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesinin ard\u0131ndan can kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla kurulmu\u015ftu. Ancak Mart 2016&#8217;da AB-T\u00fcrkiye m\u00fclteci anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131yla birlikte koridor kapand\u0131. AB, Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne gelmemeleri i\u00e7in m\u00fcltecileri topraklar\u0131nda tutmas\u0131 amac\u0131yla T\u00fcrkiye&#8217;ye c\u00f6mert\u00e7e fon sa\u011flamay\u0131 taahh\u00fct etti. B\u00f6ylece tehlikeli ve gayriresmi Balkan Rotas\u0131 tek se\u00e7enek olarak kald\u0131. Pek \u00e7ok ki\u015fi bu yolu kullan\u0131yor. Sadece 2023&#8217;\u00fcn ilk on ay\u0131nda H\u0131rvat polisi yasad\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fleriyle ilgili 62.452 eylem kaydetti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hem H\u0131rvatistan Ombudsman\u0131&nbsp;<em>Tena<\/em>&nbsp;\u0160imonovi\u0107 Einwalter hem de Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ayn\u0131 konuda uyar\u0131da bulunuyor: s\u0131n\u0131r ve g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7menlerin kaybolmas\u0131 ya da \u00f6lmesi riski \u00fczerinde a\u00e7\u0131k bir etkisi var. AB&#8217;de yasal ve g\u00fcvenli g\u00f6\u00e7 yollar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak AB, H\u0131rvatistan&#8217;dan d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 korumas\u0131n\u0131 bekliyor ve H\u0131rvatistan da bunu g\u00f6n\u00fclden yap\u0131yor. H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Davor Bo\u017einovi\u0107 bu t\u00fcr uygulamalar\u0131 &#8220;cayd\u0131rma teknikleri&#8221; olarak adland\u0131r\u0131yor ve bunlar\u0131n AB Schengen S\u0131n\u0131r Kodu ile tamamen uyumlu oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n sonucu, \u00f6rne\u011fin Madina Hussiny&#8217;nin \u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Afganistanl\u0131 alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, H\u0131rvat polisinin 2017 y\u0131l\u0131nda gece yar\u0131s\u0131 kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini &#8220;s\u00f6ylemesinin&#8221; ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybetti. <a href=\"https:\/\/hudoc.echr.coe.int\/eng#{%22itemid%22:[%22001-213213%22]}\">Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi Kas\u0131m 2021&#8217;de Madina&#8217;n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n sorumlu oldu\u011funa karar verdi<\/a>&nbsp;<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21518, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21518\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>H\u0131rvat polisinin kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan geri iterek gece yar\u0131s\u0131 S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini s\u00f6ylemesinin ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybeden alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki Afgan k\u0131z\u0131 Madina&#8217;n\u0131n mezar\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Tipik bir &#8220;cayd\u0131rma&#8221; y\u00f6nteminde, H\u0131rvat polisi insanlar\u0131 s\u0131n\u0131rdaki noktalara ta\u015f\u0131yor ve ge\u00e7melerini emrediyor. Dinledi\u011fimiz tan\u0131kl\u0131klarda ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bir\u00e7ok raporunda insanlar nehirleri y\u00fcr\u00fcyerek ya da y\u00fczerek ge\u00e7mek, kayalar\u0131n \u00fczerinden t\u0131rmanmak ya da s\u0131k ormanlar\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7mek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131lar. \u00c7o\u011fu zaman geceleri, bazen \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak soyunarak ve yolu bilmeden kar\u015f\u0131ya ge\u00e7iyorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc polis genellikle cep telefonlar\u0131n\u0131 ellerinden al\u0131yor.&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>S\u0131n\u0131r \u015eiddeti \u0130zleme A\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2019 y\u0131l\u0131nda toplanan verilere g\u00f6re, H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan yap\u0131lan t\u00fcm geri itmelerin %80&#8217;i bir veya daha fazla \u015fiddet t\u00fcr\u00fcnden etkilenmi\u015f olabilir. Bu da binlerce ki\u015finin s\u0131n\u0131r \u015fiddetinin kurban\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Danimarka M\u00fclteci Konseyi taraf\u0131ndan toplanan verilere g\u00f6re, 2020&#8217;nin ba\u015f\u0131ndan 2022&#8217;nin sonuna kadar olan iki y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde en az 30.000 ki\u015fi Bosna Hersek&#8217;e geri itildi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:embed {\"url\": \"https:\/\/displayeurope.video\/w\/dzmTBCVVxCxGBUpyP8wgwj\", \"type\": \"wp-embed\", \"providerNameSlug\": \"peertube\", \"responsive\":true, \"className\": \"wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-peertube wp-block-embed-peertube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" title=\"&quot;Go in this place, you will find your cousin&quot;: Border Graves Investigation\" width=\"500\" height=\"315\" src=\"https:\/\/displayeurope.video\/videos\/embed\/65d6150a-70c5-4dec-9583-05505aa903fa#?secret=3iJmoqjSM8\" data-secret=\"3iJmoqjSM8\" frameborder=\"0\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:embed -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bunlar aras\u0131nda Afganistanl\u0131 Arat Semiullah da var. Kas\u0131m 2022&#8217;de Sava Nehri&#8217;ni ge\u00e7ip Bosna&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a girmeyi planlad\u0131. Hen\u00fcz 20 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Bo\u011fuldu ve Banja Luka&#8217;daki Ortodoks mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Afganistan&#8217;daki ailesi ona ne oldu\u011funu bilmiyordu. Annesine Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne girmek i\u00e7in sa\u00e7lar\u0131n\u0131 yeni kestirdi\u011fi bir selfie g\u00f6ndermi\u015f ve sonra cevap vermeyi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Anne, Almanya&#8217;da ya\u015fayan ye\u011feni Payman Sediqi&#8217;ye onu bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in yalvard\u0131. Payman, Bosna Hersek&#8217;te sevdiklerine ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeleri i\u00e7in ailelere g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak yard\u0131m eden aktivist Nihad Sulji\u0107 ile temasa ge\u00e7ti. Bilgi almak i\u00e7in haftalarca u\u011fra\u015ft\u0131lar. Payman Bosna&#8217;ya gitti ve kendisine adli t\u0131p foto\u011fraflar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir kad\u0131n polisin yard\u0131mseverli\u011fi sayesinde akrabas\u0131n\u0131 bulmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Arat&#8217;\u0131n annesi de telefonda onun o\u011flu oldu\u011funu do\u011frulad\u0131.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Arat&#8217;\u0131n Bosna Hersek&#8217;te yay\u0131nlanan \u00f6l\u00fcm ilan\u0131nda &#8220;H\u0131rvat polisinin ate\u015fli silahlar kullanarak tekneyi bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve trajik bir \u015fekilde bo\u011fuldu\u011fu&#8221; belirtildi. M\u00fcsl\u00fcman cemaatinin yard\u0131m\u0131yla ve ailenin iste\u011fi \u00fczerine naa\u015f\u0131 Kami\u010dani k\u00f6y\u00fcndeki M\u00fcsl\u00fcman mezarl\u0131\u011f\u0131na nakledildi. Aile onu Afganistan&#8217;da defnetmek istiyordu ancak bu \u00e7ok pahal\u0131 ve b\u00fcrokratik a\u00e7\u0131dan karma\u015f\u0131k bir i\u015flemdi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Eyl\u00fcl 2023&#8217;te, Arat i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir mezar ta\u015f\u0131 dikildi\u011finde Nihad ve Payman ile bulu\u015ftuk. \u00dczerinde &#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Sava Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu&#8221; yaz\u0131yordu. Payman bize Arat&#8217;\u0131n Avrupa&#8217;ya girmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir grup insanla birlikte Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yledi. Baz\u0131lar\u0131 H\u0131rvatistan taraf\u0131na ge\u00e7meyi ba\u015farm\u0131\u015f, ancak daha sonra H\u0131rvat polisi Arat&#8217;\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu lastik bota ate\u015f a\u00e7m\u0131\u015f. Bot batt\u0131 ve Arat bo\u011fuldu. Sava nehrinin H\u0131rvatistan k\u0131y\u0131s\u0131na ge\u00e7en ve hayatta kalan bir ki\u015fi Payman&#8217;a bunlar\u0131 anlatt\u0131. Payman, Arat&#8217;\u0131n ailesinin b\u00fcy\u00fck ac\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu ama en az\u0131ndan o\u011fullar\u0131n\u0131n nerede oldu\u011funu ve dini geleneklerine g\u00f6re g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildiklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Payman i\u00e7in akrabas\u0131n\u0131n mezar\u0131nda g\u00f6\u00e7men olarak \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yazmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21535, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21535\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Arat Semiullah&#8217;\u0131n Bosna&#8217;daki mezar\u0131nda Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fuldu\u011fu yaz\u0131yor. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Avrupa&#8217;da her g\u00fcn insanlar, kendileri i\u00e7in hayat olmayan \u00fclkelerden ka\u00e7arak \u00f6l\u00fcyor. Hayalleri Avrupa&#8217;da g\u00f6m\u00fcl\u00fc. Avrupal\u0131 polisler onlara ate\u015f etti\u011finde bile kimse onlar\u0131 umursam\u0131yor,&#8221; diyor Payman.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Payman ne t\u00fcr r\u00fcyalardan bahsetti\u011fini biliyor. Kendisi de 16 ya\u015f\u0131nda Almanya&#8217;ya ka\u00e7ak olarak gelmi\u015f. \u015eansl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Nihad, Bosna Hersek&#8217;teki di\u011fer g\u00f6\u00e7men mezarlar\u0131n\u0131n da kal\u0131c\u0131 olarak bu \u015fekilde i\u015faretlenmesini savunuyor. Bizi 17 NN g\u00f6\u00e7menin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu Zvornik kasabas\u0131ndaki mezarl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Nihad, bulunduklar\u0131nda baz\u0131lar\u0131n\u0131n pasaportlar\u0131n\u0131n \u00fczerlerinde oldu\u011fu bilgisini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Mezarl\u0131ktan, S\u0131rbistan&#8217;\u0131 Bosna&#8217;dan ay\u0131ran ve ge\u00e7i\u015f denemeleri s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da can kayb\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Drina nehri g\u00f6r\u00fclebiliyor. Sadece bu y\u0131l Drina&#8217;da yakla\u015f\u0131k 30 ceset bulundu. Nihad, cesetler Bosna nehri k\u0131y\u0131lar\u0131na vurursa \u015fansl\u0131 olduklar\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc S\u0131rbistan&#8217;da yetkililerin genellikle otopsi yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve DNA \u00f6rne\u011fi almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu durum bize S\u0131rbistan&#8217;daki aktivistler taraf\u0131ndan da teyit edildi. Bu durumlarda, aileleri i\u00e7in sonsuza kadar ve tamamen kay\u0131p oluyorlar.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21552, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"593\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21552\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-360x209.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-768x445.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Bosna&#8217;n\u0131n Zvornik kasabas\u0131ndaki NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Zvornik&#8217;teki toprak NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Nihad, Zvornik Belediyesini ah\u015fap tabelalar\u0131 siyah ta\u015fla de\u011fi\u015ftirmeye ikna etmeyi ba\u015fard\u0131. Onun i\u00e7in onlar\u0131n onurlu bir \u015fekilde g\u00f6m\u00fclmeleri \u00f6nemli ama ayn\u0131 zamanda bir an\u0131t olarak orada durmalar\u0131n\u0131 da \u00f6nemli buluyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Dile\u011fim bundan 100 y\u0131l sonra bile bu mezarlar\u0131n AB&#8217;nin utanc\u0131n\u0131n an\u0131tlar\u0131 olarak durmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu insanlar\u0131 nehir de\u011fil, AB s\u0131n\u0131r rejimi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc&#8221; diyor Nihad.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong><em>&#8220;Bu makale 1000 Hayat, 0 \u0130sim&#8217;in bir par\u00e7as\u0131d\u0131r:  S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 soru\u015fturmas\u0131, AB g\u00f6\u00e7menlerin son haklar\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131yor?&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:separator -->\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<!-- \/wp:separator -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\": \"left\"} -->\n<p class=\"has-text-align-left\"><em>Illustration by <\/em><strong><em>Antoine Bouraly<\/em> <\/strong>\/ <em>Edited by <strong>Tina Lee<\/strong><\/em> \/ <em>Photos by <strong>Tina Xu<\/strong><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":6} -->\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Yazar Hakk\u0131nda:<\/strong><\/h6>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong>Barbara Matej\u010di\u0107<\/strong>&nbsp;sosyal meseleler ve insan haklar\u0131 konular\u0131na odaklanan \u00f6d\u00fcll\u00fc bir H\u0131rvat serbest gazeteci ve kurgu d\u0131\u015f\u0131 yazard\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf --><!-- \/wp:post-content --><!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">B\u00fcrokraside kaybolan aileler&nbsp;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00dc\u00e7 gen\u00e7 Afgan&#8217;\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc 2022 Aral\u0131k ay\u0131 her zamankinden daha ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ge\u00e7ti ve Sava Nehri kabard\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck ve h\u0131zl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu b\u00f6lgede, sadece \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce, be\u015f T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 teknelerinin Sava nehrinde alabora olmas\u0131 sonucu kaybolmu\u015ftu. Bunlar\u0131n aras\u0131nda iki ya\u015f\u0131nda bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, on iki ya\u015f\u0131nda bir erkek \u00e7ocu\u011fu ve ebeveynleri de vard\u0131. Kay\u0131p baban\u0131n erkek karde\u015fi, aileye ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek i\u00e7in Almanya&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a geldi. Elimizdeki belgelerden, terc\u00fcman Nina Rajkovi\u0107&#8217;in yard\u0131m\u0131yla \u00e7e\u015fitli polis karakollar\u0131ndan kay\u0131p akrabalar\u0131 hakk\u0131nda bilgi almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Aylar sonra bile herhangi bir g\u00fcncelleme alamad\u0131.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u0130ki ki\u015fi kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunmak istemi\u015f, ancak polis onlara, ki\u015finin daha \u00f6nce H\u0131rvatistan veya Bosna Hersek topraklar\u0131nda kay\u0131tl\u0131 olmamas\u0131 halinde bunu yapman\u0131n bir anlam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p> <p>Bu nedenle, s\u00f6z konusu ki\u015fi hakk\u0131nda kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunulmam\u0131\u015ft\u0131r.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Benzer bir dizi \u00f6rnekle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Gen\u00e7 bir adam H\u0131rvatistan&#8217;a gelmi\u015f ve hem H\u0131rvatistan hem de Slovenya polisine karde\u015finin iki \u00fclkeyi ay\u0131ran Kupa Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu\u011funu bildirmi\u015fti. Ancak, karde\u015finin kaybolu\u015fu H\u0131rvatistan&#8217;da kamuya a\u00e7\u0131k olan ulusal kay\u0131p \u015fah\u0131slar veri taban\u0131na kaydedilmemi\u015fti. Sonraki g\u00fcnlerde Kupa&#8217;da kimli\u011fi belirsiz birka\u00e7 ceset bulunmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan polis kendisiyle temasa ge\u00e7medi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ba\u015fka bir \u00f6rnekte, Afgan bir adam, yine Aral\u0131k 2022&#8217;de Sava&#8217;y\u0131 birlikte ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fulan karde\u015finin cenazesini defnedebilmek i\u00e7in H\u0131rvatistan&#8217;dan Bosna Hersek&#8217;e nakledilmesini alt\u0131 ay beklemi\u015ftir. Karde\u015fi oldu\u011funu teyit etmesine ra\u011fmen, kimlik belirleme s\u00fcreci uzun ve karma\u015f\u0131kt\u0131<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan topraklar\u0131nda kaybolan sevdiklerinin izini uzaktan s\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fan, ancak sonunda cesaretlerini kaybederek pes eden \u00e7ok say\u0131da aile var.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n da bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu Balkan Rotas\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan g\u00fczerg\u00e2htaki kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler s\u00f6z konusu oldu\u011funda bir\u00e7ok soru ve \u00e7ok az net cevap bulunmaktad\u0131r. Kay\u0131p bir ki\u015finin kime ve nas\u0131l bildirilece\u011fini tan\u0131mlayan net protokoller ve prosed\u00fcrler bulunmamaktad\u0131r. Yaz aylar\u0131nda kaybolan turistler gibi kay\u0131p g\u00f6\u00e7menlerin de aktif olarak aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131 bilinmemektedir. Kimlik tespiti i\u00e7in ne kadar ve hangi bilgilere ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu net de\u011fildir.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:quote -->\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p>&#8220;Kurumlar ve bireysel departmanlar aras\u0131ndaki bilgi dola\u015f\u0131m\u0131 bana neredeyse yokmu\u015f gibi geliyor.&#8221;&nbsp;<\/p><cite>Marijana Hamer\u0161ak<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote --><\/blockquote>\n<!-- \/wp:quote -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21501,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\",\"align\":\"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21501\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-360x203.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-768x432.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Marijana Hamer\u0161ak, aktivist ve Zagreb Etnoloji ve Folklor Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;n\u00fcn &#8220;AB \u00c7evresinde D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi&#8221; projesinin ba\u015fkan\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Bir vakada, sadece kimlik tespitinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in iki aydan fazla bir s\u00fcre ve farkl\u0131 adreslere, polis karakollar\u0131na, polis departmanlar\u0131na, hastanelere ve eyalet savc\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fczinelerce telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesi ve e-posta g\u00f6ndermem gerekti, tamamlanmad\u0131&#8221; diyor aktivist ve Zagreb&#8217;deki Etnoloji ve Folklor Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;n\u00fcn kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler hakk\u0131nda bilgi ve veri toplayan &#8220;<em>AB&#8217;nin Periferisinde D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi<\/em>&#8221; projesinin ba\u015fkan\u0131 Marijana Hamer\u0161ak.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan&#8217;da ve kom\u015fu Bosna Hersek&#8217;te kay\u0131p g\u00f6\u00e7menleri arama ve \u00f6l\u00fclerin kimliklerini tespit etme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, \u00e7o\u011fu zaman Marijana gibi kaotik y\u00f6netimde b\u0131kmadan usanmadan bilgi arayan g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin ve aktivistlerin \u00e7abalar\u0131na dayan\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc dil bilmeyen aileler bu g\u00f6revi pratikte \u00fcstesinden gelinemez buluyorlar.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;\u00d6l ya da hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftir&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Balkanlar&#8217;da \u00d6l\u00fcler ve Kay\u0131plar&#8221; adl\u0131 Facebook grubu, aileler ve aktivistler aras\u0131nda kay\u0131plar ve \u00f6l\u00fcler hakk\u0131nda foto\u011fraf ve bilgi al\u0131\u015fveri\u015finin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 merkezi bir yer haline geldi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yetkili \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n, Afganistan veya Suriye&#8217;den yaz\u0131p sevdiklerinin ak\u0131betini sorabilecekleri, onlar hakk\u0131nda bilgi b\u0131rakabilecekleri ve kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunabilecekleri \u0130ngilizce bir web sitesi yok. Kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler konusunda polis idarelerinin i\u015fbirli\u011fi yapabilece\u011fi b\u00f6lgesel bir veri taban\u0131 da yok, hatta Bosna Hersek&#8217;ten H\u0131rvatistan&#8217;a kadar en \u00e7ok ge\u00e7i\u015fin kaydedildi\u011fi \u00fclkelerdekilerin bile.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ekibimizle yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6yle\u015fide, kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menlere ili\u015fkin merkezi bir Avrupa veri taban\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n son derece \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulad\u0131. B\u00f6yle bir veri taban\u0131 \u00f6lenlere ili\u015fkin \u00f6l\u00fcm \u00f6ncesi ve \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 verileri birle\u015ftirirse, kimlik tespiti \u015fans\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artacakt\u0131r.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Ailelerin sevdiklerinin ak\u0131beti hakk\u0131ndaki ger\u00e7e\u011fi bilmeye haklar\u0131 vard\u0131r.&#8221;<\/em><\/p><cite>Dunja Mijatovi\u0107, Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yine de, AB&#8217;nin d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n ge\u00e7irimsiz tutulmas\u0131nda polis i\u015fbirli\u011fi etkilidir.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00d6nceleri g\u00f6\u00e7 etmeye \u00e7al\u0131\u015fan insanlar Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7meyi \u00e7ok s\u0131k denemezlerdi. Bunun \u00e7ok tehlikeli oldu\u011funu biliyorlard\u0131. Birbirleriyle bilgi payla\u015f\u0131yorlar ve b\u00f6yle bir nehri \u00e7ocuk \u015fi\u015fme botlar\u0131 veya \u015fambrellerle ge\u00e7meye kalk\u0131\u015fm\u0131yorlar. Tabii \u00e7ok \u00e7aresiz de\u011fillerse. H\u0131rvat polisi, Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc ve \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc gibi pek \u00e7ok kurulu\u015fun y\u0131llard\u0131r uyar\u0131da bulundu\u011fu geri itmeler ve g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131yla, Avrupa Birli\u011fi&#8217;nin en uzun d\u0131\u015f kara s\u0131n\u0131r\u0131 olan H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131 boyunca daha az tehlikeli olan di\u011fer noktalardan ge\u00e7i\u015fi zorla\u015ft\u0131rd\u0131. Bosna Hersek&#8217;te 11 kez H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fan ancak her seferinde H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan geri itilen gen\u00e7 bir Fasl\u0131n\u0131n bize s\u00f6yledi\u011fi gibi, &#8220;\u0130ki se\u00e7ene\u011finiz var: \u00f6lmek ya da hayalinizi ger\u00e7ekle\u015ftirmek.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in Balkan Rotas\u0131&#8217;nda ka\u00e7 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirlemek zordur. Eski Yugoslav \u00fclkeleri i\u00e7in en kapsaml\u0131 veriler &#8220;<em>AB&#8217;nin \u00c7evresindeki D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi (ERIM)<\/em>&#8221; projesinin ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan toplanm\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131rvatistan, Bosna Hersek, S\u0131rbistan, Slovenya, Kuzey Makedonya ve Kosova&#8217;da 2014-2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 346 ma\u011fdur kaydedilmi\u015ftir. ERIM&#8217;in veri taban\u0131ndaki her bir girdi bireyseldir ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n toplamay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 kadar veri i\u00e7erir ve mevcut t\u00fcm kaynaklar\u0131 kullan\u0131rlar &#8211; medya raporlar\u0131, tan\u0131klar, resmi istatistikler, aktivist kanallar. Ancak rakam kesinlikle \u00e7ok daha y\u00fcksek. Kaybolanlardan baz\u0131lar\u0131 hi\u00e7bir yerde kaydedilmemi\u015f bile.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bir\u00e7ok ceset hi\u00e7bir zaman bulunamad\u0131. \u00d6rne\u011fin, bir ba\u015fka yayg\u0131n s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fi olan Bulgaristan ve S\u0131rbistan aras\u0131ndaki Stara Planina da\u011f silsilesi engebeli ve ula\u015f\u0131lmaz bir arazidir. Sadece ayn\u0131 kaderi payla\u015farak bu rotaya s\u00fcr\u00fcklenenler cesetlerle kar\u015f\u0131la\u015facak ve bunu bildirmek i\u00e7in yetkililerle kar\u015f\u0131la\u015fma riskini g\u00f6ze almayacaklard\u0131r<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>H\u0131rvatistan ve Bosna Hersek&#8217;teki sava\u015flardan geriye kalan may\u0131n tarlalar\u0131nda insanlar \u00f6l\u00fcrse, cesetlerinden geriye pek bir \u015fey kalmayacakt\u0131r. Cesetlerin \u00e7o\u011fu nehirlerde bo\u011fulmu\u015f olarak bulundu, ancak bo\u011fulanlardan ka\u00e7\u0131n\u0131n kay\u0131p olarak bildirilmedi\u011fi ya da hi\u00e7 bulunamad\u0131\u011f\u0131 konusunda bir tahmin yok<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>.\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, kay\u0131tlar\u0131n tutulmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 2015 y\u0131l\u0131ndan Kas\u0131m 2023 sonuna kadar H\u0131rvatistan&#8217;da \u00f6len g\u00f6\u00e7menlerle ilgili verileri bize sa\u011flad\u0131: verilere g\u00f6re, H\u0131rvatistan Cumhuriyeti topraklar\u0131nda toplam 87 g\u00f6\u00e7men \u00f6ld\u00fc. Daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle: H\u0131rvatistan&#8217;da bu kadar ceset bulundu. H\u0131rvatistan, Bosna Hersek ve S\u0131rbistan&#8217;da tek bir resmi kurum bile bu topraklarda g\u00f6m\u00fclen g\u00f6\u00e7menlerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 tutmuyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak, mezarl\u0131klar\u0131 y\u00f6neten \u015fehirlerin, belediyelerin ve belediye \u015firketlerinin 500&#8217;den fazla adresine g\u00f6nderilen sorular sayesinde H\u0131rvatistan i\u00e7in veri elde etmeyi ba\u015fard\u0131k. Elde edilen verilere g\u00f6re H\u0131rvatistan&#8217;daki 32 mezarl\u0131kta son on y\u0131lda, yani 2014&#8217;ten Eyl\u00fcl 2023&#8217;e kadar defnedilmi\u015f 59 g\u00f6\u00e7men mezar\u0131 bulunuyor. Bunlardan 45&#8217;inin kimli\u011fi tespit edilemedi. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 2001 y\u0131l\u0131ndan bu yana kimli\u011fi tespit edilemeyen t\u00fcm cesetlerden DNA \u00f6rne\u011fi al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bakanl\u0131ktan, g\u00f6\u00e7menlerin kimlik tespiti konusunda \u00e7al\u0131\u015fan uzmanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmemize izin vermelerini istedik ancak bu talebimiz kabul edilmedi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>G\u00f6m\u00fclenlerin bir k\u0131sm\u0131 mezardan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve men\u015fe \u00fclkelerindeki ailelerine iade edildi, ancak bu aileler i\u00e7in zorlu ve son derece pahal\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bilmemenin y\u00fck\u00fc<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>NN mezarlar\u0131 aras\u0131nda 2015 y\u0131l\u0131nda Slavonski Brod kasabas\u0131na g\u00f6m\u00fclen Suriyeli \u00f6l\u00fc do\u011fmu\u015f bir bebek de bulunuyor. Tuna Nehri&#8217;nde bo\u011fulan be\u015f ya\u015f\u0131ndaki bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu 2021 y\u0131l\u0131nda Dalje&#8217;de g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Ge\u00e7en yaz Dubrovnik b\u00f6lgesindeki da\u011fl\u0131k alanda gen\u00e7 bir adam yorgunluktan \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131na tren \u00e7arpt\u0131. Bir\u00e7o\u011fu hipotermiden \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 yeterince erken t\u0131bbi yard\u0131m alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 ise hi\u00e7bir \u015feyin onlara yard\u0131m edemeyece\u011fine inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in intihar etti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yasalara g\u00f6re, \u00f6l\u00fcm yerlerine en yak\u0131n yere g\u00f6m\u00fcl\u00fcrler; bu yerler \u00e7o\u011funlukla Si\u010de&#8217;de oldu\u011fu gibi k\u00fc\u00e7\u00fck mezarl\u0131klard\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman, t\u0131pk\u0131 o k\u00f6yde oldu\u011fu gibi, mezarlar\u0131 mezarl\u0131\u011f\u0131n geri kalan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131yor. Otok&#8217;ta oldu\u011fu gibi baz\u0131 yerlerde, yufka y\u00fcrekli yerel kad\u0131nlardan biri NN mezar\u0131na bakma g\u00f6revini kendisine vermi\u015f. Prili\u0161\u0107e&#8217;deki mezarl\u0131k gibi di\u011ferlerinde ise 2019&#8217;dan kalma ah\u015fap NN ha\u00e7\u0131 \u00e7oktan \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f durumda<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>Bu NN mezarlar\u0131n\u0131n her biri, geride ne oldu\u011funu bilmemenin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan sevdiklerini b\u0131rak\u0131yor. Psikolojide buna belirsiz kay\u0131p denir, yani yak\u0131nlar\u0131 sevdiklerinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc teyit etmedikleri ve cesetlerinin nerede oldu\u011funu bilmedikleri s\u00fcrece onlar\u0131n yas\u0131n\u0131 tutamazlar.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hayatlar\u0131na devam ederlerse, kendilerini su\u00e7lu hissederler. Ve b\u00f6ylece umutsuzluk ve umut aras\u0131nda bir durumda donup kal\u0131rlar. Amerikal\u0131 psikolog Dr. Pauline Boss, &#8220;belirsiz kay\u0131p&#8221; kavram\u0131n\u0131n ve teorisinin yazar\u0131d\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z i\u00e7in verdi\u011fi bir r\u00f6portajda &#8220;Mezar \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7\u00fcnk\u00fc vedala\u015fmaya yard\u0131mc\u0131 oluyor&#8221; dedi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu dondurulmu\u015f durumun pratik sonu\u00e7lar\u0131 da vard\u0131r: veraset haklar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclemez, banka hesaplar\u0131na eri\u015filemez, aile emekli maa\u015f\u0131 al\u0131namaz, e\u015f yeniden evlenemez ve \u00e7ocuklar\u0131n velayeti karma\u015f\u0131kt\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan ve Bosna Hersek&#8217;teki pek \u00e7ok aile belirsiz kay\u0131plar\u0131 \u00e7ok iyi bilir. Her iki \u00fclke de 1990&#8217;larda binlerce insan\u0131n kaybolmas\u0131na neden olan bir sava\u015f ya\u015fad\u0131<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Her iki \u00fclke de bu sava\u015flarda kaybolanlarla ilgili \u00f6zel yasalara ve iyi geli\u015ftirilmi\u015f arama, kimlik tespiti, veri depolama ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131na sahip. Ancak bu, Balkan Rotas\u0131 boyunca hareket halinde olan binlerce ki\u015fi aras\u0131nda kaybolan ve \u00f6len g\u00f6\u00e7menler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">H\u0131rvatistan bir \u00e7ocu\u011fun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sorumlu<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan, Macaristan&#8217;\u0131n Eyl\u00fcl 2015&#8217;te s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kapatmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne giri\u015fte \u00f6nemli bir nokta haline geldi. O tarihten Mart 2016&#8217;ya kadar yakla\u015f\u0131k 660,000 m\u00fcltecinin Balkan koridorunun H\u0131rvatistan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden &#8211; devletleraras\u0131, organize rotadan &#8211; ge\u00e7ti\u011fi tahmin ediliyor. Bu koridor, Yunanistan&#8217;dan Bat\u0131 Avrupa&#8217;ya iki ya da \u00fc\u00e7 g\u00fcnde ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. En \u00f6nemlisi de yolculuklar\u0131 g\u00fcvenliydi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:quote -->\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><!-- wp:paragraph -->\n<p><em>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, hareket halindeki bu y\u00fcz binlerce insan aras\u0131nda 2015 ve 2016 y\u0131llar\u0131nda tek bir \u00f6l\u00fcm bile kaydetmedi<\/em><\/p>.\n<!-- \/wp:paragraph --><\/blockquote>\n<!-- \/wp:quote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Koridor, 2015 bahar\u0131nda Makedonya&#8217;daki demiryolunda \u00e7ok say\u0131da m\u00fcltecinin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesinin ard\u0131ndan can kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla kurulmu\u015ftu. Ancak Mart 2016&#8217;da AB-T\u00fcrkiye m\u00fclteci anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131yla birlikte koridor kapand\u0131. AB, Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne gelmemeleri i\u00e7in m\u00fcltecileri topraklar\u0131nda tutmas\u0131 amac\u0131yla T\u00fcrkiye&#8217;ye c\u00f6mert\u00e7e fon sa\u011flamay\u0131 taahh\u00fct etti. B\u00f6ylece tehlikeli ve gayriresmi Balkan Rotas\u0131 tek se\u00e7enek olarak kald\u0131. Pek \u00e7ok ki\u015fi bu yolu kullan\u0131yor. Sadece 2023&#8217;\u00fcn ilk on ay\u0131nda H\u0131rvat polisi yasad\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fleriyle ilgili 62.452 eylem kaydetti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hem H\u0131rvatistan Ombudsman\u0131&nbsp;<em>Tena<\/em>&nbsp;\u0160imonovi\u0107 Einwalter hem de Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ayn\u0131 konuda uyar\u0131da bulunuyor: s\u0131n\u0131r ve g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7menlerin kaybolmas\u0131 ya da \u00f6lmesi riski \u00fczerinde a\u00e7\u0131k bir etkisi var. AB&#8217;de yasal ve g\u00fcvenli g\u00f6\u00e7 yollar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak AB, H\u0131rvatistan&#8217;dan d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 korumas\u0131n\u0131 bekliyor ve H\u0131rvatistan da bunu g\u00f6n\u00fclden yap\u0131yor. H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Davor Bo\u017einovi\u0107 bu t\u00fcr uygulamalar\u0131 &#8220;cayd\u0131rma teknikleri&#8221; olarak adland\u0131r\u0131yor ve bunlar\u0131n AB Schengen S\u0131n\u0131r Kodu ile tamamen uyumlu oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n sonucu, \u00f6rne\u011fin Madina Hussiny&#8217;nin \u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Afganistanl\u0131 alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, H\u0131rvat polisinin 2017 y\u0131l\u0131nda gece yar\u0131s\u0131 kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini &#8220;s\u00f6ylemesinin&#8221; ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybetti. <a href=\"https:\/\/hudoc.echr.coe.int\/eng#{%22itemid%22:[%22001-213213%22]}\">Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi Kas\u0131m 2021&#8217;de Madina&#8217;n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n sorumlu oldu\u011funa karar verdi<\/a>&nbsp;<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21518, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21518\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>H\u0131rvat polisinin kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan geri iterek gece yar\u0131s\u0131 S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini s\u00f6ylemesinin ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybeden alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki Afgan k\u0131z\u0131 Madina&#8217;n\u0131n mezar\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Tipik bir &#8220;cayd\u0131rma&#8221; y\u00f6nteminde, H\u0131rvat polisi insanlar\u0131 s\u0131n\u0131rdaki noktalara ta\u015f\u0131yor ve ge\u00e7melerini emrediyor. Dinledi\u011fimiz tan\u0131kl\u0131klarda ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bir\u00e7ok raporunda insanlar nehirleri y\u00fcr\u00fcyerek ya da y\u00fczerek ge\u00e7mek, kayalar\u0131n \u00fczerinden t\u0131rmanmak ya da s\u0131k ormanlar\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7mek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131lar. \u00c7o\u011fu zaman geceleri, bazen \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak soyunarak ve yolu bilmeden kar\u015f\u0131ya ge\u00e7iyorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc polis genellikle cep telefonlar\u0131n\u0131 ellerinden al\u0131yor.&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>S\u0131n\u0131r \u015eiddeti \u0130zleme A\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2019 y\u0131l\u0131nda toplanan verilere g\u00f6re, H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan yap\u0131lan t\u00fcm geri itmelerin %80&#8217;i bir veya daha fazla \u015fiddet t\u00fcr\u00fcnden etkilenmi\u015f olabilir. Bu da binlerce ki\u015finin s\u0131n\u0131r \u015fiddetinin kurban\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Danimarka M\u00fclteci Konseyi taraf\u0131ndan toplanan verilere g\u00f6re, 2020&#8217;nin ba\u015f\u0131ndan 2022&#8217;nin sonuna kadar olan iki y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde en az 30.000 ki\u015fi Bosna Hersek&#8217;e geri itildi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:embed {\"url\": \"https:\/\/displayeurope.video\/w\/dzmTBCVVxCxGBUpyP8wgwj\", \"type\": \"wp-embed\", \"providerNameSlug\": \"peertube\", \"responsive\":true, \"className\": \"wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-peertube wp-block-embed-peertube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" title=\"&quot;Go in this place, you will find your cousin&quot;: Border Graves Investigation\" width=\"500\" height=\"315\" src=\"https:\/\/displayeurope.video\/videos\/embed\/65d6150a-70c5-4dec-9583-05505aa903fa#?secret=3iJmoqjSM8\" data-secret=\"3iJmoqjSM8\" frameborder=\"0\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:embed -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bunlar aras\u0131nda Afganistanl\u0131 Arat Semiullah da var. Kas\u0131m 2022&#8217;de Sava Nehri&#8217;ni ge\u00e7ip Bosna&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a girmeyi planlad\u0131. Hen\u00fcz 20 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Bo\u011fuldu ve Banja Luka&#8217;daki Ortodoks mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Afganistan&#8217;daki ailesi ona ne oldu\u011funu bilmiyordu. Annesine Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne girmek i\u00e7in sa\u00e7lar\u0131n\u0131 yeni kestirdi\u011fi bir selfie g\u00f6ndermi\u015f ve sonra cevap vermeyi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Anne, Almanya&#8217;da ya\u015fayan ye\u011feni Payman Sediqi&#8217;ye onu bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in yalvard\u0131. Payman, Bosna Hersek&#8217;te sevdiklerine ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeleri i\u00e7in ailelere g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak yard\u0131m eden aktivist Nihad Sulji\u0107 ile temasa ge\u00e7ti. Bilgi almak i\u00e7in haftalarca u\u011fra\u015ft\u0131lar. Payman Bosna&#8217;ya gitti ve kendisine adli t\u0131p foto\u011fraflar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir kad\u0131n polisin yard\u0131mseverli\u011fi sayesinde akrabas\u0131n\u0131 bulmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Arat&#8217;\u0131n annesi de telefonda onun o\u011flu oldu\u011funu do\u011frulad\u0131.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Arat&#8217;\u0131n Bosna Hersek&#8217;te yay\u0131nlanan \u00f6l\u00fcm ilan\u0131nda &#8220;H\u0131rvat polisinin ate\u015fli silahlar kullanarak tekneyi bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve trajik bir \u015fekilde bo\u011fuldu\u011fu&#8221; belirtildi. M\u00fcsl\u00fcman cemaatinin yard\u0131m\u0131yla ve ailenin iste\u011fi \u00fczerine naa\u015f\u0131 Kami\u010dani k\u00f6y\u00fcndeki M\u00fcsl\u00fcman mezarl\u0131\u011f\u0131na nakledildi. Aile onu Afganistan&#8217;da defnetmek istiyordu ancak bu \u00e7ok pahal\u0131 ve b\u00fcrokratik a\u00e7\u0131dan karma\u015f\u0131k bir i\u015flemdi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Eyl\u00fcl 2023&#8217;te, Arat i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir mezar ta\u015f\u0131 dikildi\u011finde Nihad ve Payman ile bulu\u015ftuk. \u00dczerinde &#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Sava Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu&#8221; yaz\u0131yordu. Payman bize Arat&#8217;\u0131n Avrupa&#8217;ya girmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir grup insanla birlikte Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yledi. Baz\u0131lar\u0131 H\u0131rvatistan taraf\u0131na ge\u00e7meyi ba\u015farm\u0131\u015f, ancak daha sonra H\u0131rvat polisi Arat&#8217;\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu lastik bota ate\u015f a\u00e7m\u0131\u015f. Bot batt\u0131 ve Arat bo\u011fuldu. Sava nehrinin H\u0131rvatistan k\u0131y\u0131s\u0131na ge\u00e7en ve hayatta kalan bir ki\u015fi Payman&#8217;a bunlar\u0131 anlatt\u0131. Payman, Arat&#8217;\u0131n ailesinin b\u00fcy\u00fck ac\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu ama en az\u0131ndan o\u011fullar\u0131n\u0131n nerede oldu\u011funu ve dini geleneklerine g\u00f6re g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildiklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Payman i\u00e7in akrabas\u0131n\u0131n mezar\u0131nda g\u00f6\u00e7men olarak \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yazmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21535, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21535\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Arat Semiullah&#8217;\u0131n Bosna&#8217;daki mezar\u0131nda Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fuldu\u011fu yaz\u0131yor. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Avrupa&#8217;da her g\u00fcn insanlar, kendileri i\u00e7in hayat olmayan \u00fclkelerden ka\u00e7arak \u00f6l\u00fcyor. Hayalleri Avrupa&#8217;da g\u00f6m\u00fcl\u00fc. Avrupal\u0131 polisler onlara ate\u015f etti\u011finde bile kimse onlar\u0131 umursam\u0131yor,&#8221; diyor Payman.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Payman ne t\u00fcr r\u00fcyalardan bahsetti\u011fini biliyor. Kendisi de 16 ya\u015f\u0131nda Almanya&#8217;ya ka\u00e7ak olarak gelmi\u015f. \u015eansl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Nihad, Bosna Hersek&#8217;teki di\u011fer g\u00f6\u00e7men mezarlar\u0131n\u0131n da kal\u0131c\u0131 olarak bu \u015fekilde i\u015faretlenmesini savunuyor. Bizi 17 NN g\u00f6\u00e7menin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu Zvornik kasabas\u0131ndaki mezarl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Nihad, bulunduklar\u0131nda baz\u0131lar\u0131n\u0131n pasaportlar\u0131n\u0131n \u00fczerlerinde oldu\u011fu bilgisini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Mezarl\u0131ktan, S\u0131rbistan&#8217;\u0131 Bosna&#8217;dan ay\u0131ran ve ge\u00e7i\u015f denemeleri s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da can kayb\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Drina nehri g\u00f6r\u00fclebiliyor. Sadece bu y\u0131l Drina&#8217;da yakla\u015f\u0131k 30 ceset bulundu. Nihad, cesetler Bosna nehri k\u0131y\u0131lar\u0131na vurursa \u015fansl\u0131 olduklar\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc S\u0131rbistan&#8217;da yetkililerin genellikle otopsi yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve DNA \u00f6rne\u011fi almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu durum bize S\u0131rbistan&#8217;daki aktivistler taraf\u0131ndan da teyit edildi. Bu durumlarda, aileleri i\u00e7in sonsuza kadar ve tamamen kay\u0131p oluyorlar.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21552, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"593\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21552\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-360x209.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-768x445.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Bosna&#8217;n\u0131n Zvornik kasabas\u0131ndaki NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Zvornik&#8217;teki toprak NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Nihad, Zvornik Belediyesini ah\u015fap tabelalar\u0131 siyah ta\u015fla de\u011fi\u015ftirmeye ikna etmeyi ba\u015fard\u0131. Onun i\u00e7in onlar\u0131n onurlu bir \u015fekilde g\u00f6m\u00fclmeleri \u00f6nemli ama ayn\u0131 zamanda bir an\u0131t olarak orada durmalar\u0131n\u0131 da \u00f6nemli buluyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Dile\u011fim bundan 100 y\u0131l sonra bile bu mezarlar\u0131n AB&#8217;nin utanc\u0131n\u0131n an\u0131tlar\u0131 olarak durmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu insanlar\u0131 nehir de\u011fil, AB s\u0131n\u0131r rejimi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc&#8221; diyor Nihad.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong><em>&#8220;Bu makale 1000 Hayat, 0 \u0130sim&#8217;in bir par\u00e7as\u0131d\u0131r:  S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 soru\u015fturmas\u0131, AB g\u00f6\u00e7menlerin son haklar\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131yor?&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:separator -->\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<!-- \/wp:separator -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\": \"left\"} -->\n<p class=\"has-text-align-left\"><em>Illustration by <\/em><strong><em>Antoine Bouraly<\/em> <\/strong>\/ <em>Edited by <strong>Tina Lee<\/strong><\/em> \/ <em>Photos by <strong>Tina Xu<\/strong><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":6} -->\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Yazar Hakk\u0131nda:<\/strong><\/h6>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong>Barbara Matej\u010di\u0107<\/strong>&nbsp;sosyal meseleler ve insan haklar\u0131 konular\u0131na odaklanan \u00f6d\u00fcll\u00fc bir H\u0131rvat serbest gazeteci ve kurgu d\u0131\u015f\u0131 yazard\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf --><!-- \/wp:post-content --><!-- \/wp:heading -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bilinen ancak bilinmeyen olarak g\u00f6m\u00fclen kimlikler&nbsp;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>E\u011fer biraz daha derine inerseniz, burada isimsiz olarak yatanlar hakk\u0131nda bir iki \u015fey \u00f6\u011freneceksiniz.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>23 Aral\u0131k 2022 sabah\u0131n\u0131n erken ve so\u011fuk saatlerinde polis, H\u0131rvatistan&#8217;\u0131 Bosna Hersek&#8217;ten ay\u0131ran Sava nehrinin k\u0131y\u0131s\u0131nda iki ceset buldu. Bu nehir Avrupa Birli\u011fi&#8217;ni Avrupa&#8217;n\u0131n geri kalan\u0131ndan ay\u0131rmaktad\u0131r. Polis raporuna g\u00f6re, nehir \u00fczerinden H\u0131rvatistan&#8217;a yasad\u0131\u015f\u0131 yollardan giren yirmi ki\u015filik bir yabanc\u0131 vatanda\u015f grubu da bulundu. Grupta bir ki\u015fi daha kay\u0131pt\u0131. Kapsaml\u0131 bir araman\u0131n ard\u0131ndan \u00f6\u011fleden sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ceset daha bulundu. Nova Gradi\u0161ka kasabas\u0131ndaki Genel Hastane&#8217;nin patoloji uzman\u0131, her \u00fc\u00e7 ki\u015finin de \u00f6l\u00fcm saatini 2:45 olarak belirledi. \u0130kisi hipotermiden \u00f6l\u00fcrken, biri bo\u011fuldu.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21484,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\",\"align\":\"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"561\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-1024x561.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21484\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-1024x561.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-360x197.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-768x421.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Avrupa Birli\u011fi&#8217;ni Avrupa&#8217;n\u0131n geri kalan\u0131ndan ay\u0131ran tehlikeli Sava Nehri. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00dczerlerinde Bosna Hersek&#8217;teki bir m\u00fclteci kamp\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f kimlik kartlar\u0131 bulundu. Kimliklerine g\u00f6re \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn de Afganistanl\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011frendik: Ahmedi Abozari 17 ya\u015f\u0131nda, Basir Naseri 21 ya\u015f\u0131nda ve Shakir Atoin 25 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. NN1, NN2 ve NN3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>Brodsko-Posavska \u0130l\u00e7e polis idaresinin bize s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, gruptaki di\u011fer g\u00f6\u00e7menler de ikisinin kimli\u011fini do\u011frulad\u0131. O halde neden NN olarak g\u00f6m\u00fcld\u00fcler? Afganistan&#8217;dan geldikleri biliniyorsa neden ha\u00e7lar\u0131n alt\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fcler? E\u011fer aileler onlar\u0131 ar\u0131yorsa, nas\u0131l bulacaklar?&#8221;<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Mezarl\u0131k y\u00f6netimi nazik davrand\u0131 ve defin i\u015flemlerini patolog taraf\u0131ndan imzalanan defin ruhsat\u0131nda ne yaz\u0131yorsa ona g\u00f6re yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi &#8211; ve ruhsatta NN yaz\u0131yordu<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Patolog, verileri polisten ald\u0131\u011f\u0131 bilgilere dayanarak girdi\u011fini s\u00f6yledi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yetkili polis departman\u0131 bize ki\u015finin yerel belediyenin kurallar\u0131na g\u00f6re g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Si\u010de mezarl\u0131\u011f\u0131 Nova Kapela belediyesine ait olup, belediye ba\u015fkan\u0131 Ivan \u0160mit, belediyesinin bu definler i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm masraflar\u0131 ho\u015fnutsuz bir \u015fekilde s\u0131ralad\u0131 ve bunun i\u00e7in \u00f6deme yapmak isteyen herkesin NN yaz\u0131s\u0131n\u0131 isimlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fini s\u00f6yledi. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&nbsp;<em>Unbias the News<\/em>,&nbsp;<em>The Guardian<\/em>&nbsp;ve&nbsp;<em>S\u00fcddeutsche Zeitung<\/em> ile birlikte Avrupa&#8217;n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan sekiz serbest \u00e7al\u0131\u015fandan olu\u015fan bir ekip taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 Ara\u015ft\u0131rmas\u0131&#8217;n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak yetkililerin AB s\u0131n\u0131rlar\u0131nda bulduklar\u0131 \u00f6l\u00fclerle nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131rken bir dizi benzer idari belirsizlikle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Avrupa&#8217;daki g\u00f6\u00e7men mezarlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131na ili\u015fkin merkezi bir Avrupa veri taban\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak ekip Yunanistan, \u0130talya, \u0130spanya, H\u0131rvatistan, Malta, Polonya ve Fransa&#8217;da 2014-2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda en az 1.931 g\u00f6\u00e7men mezar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamay\u0131 ba\u015fard\u0131. Bunlardan 1.015&#8217;inin kimli\u011fi tespit edilemedi. Kimli\u011fi tespit edilemeyen mezarlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 Yunanistan&#8217;da 551, \u0130talya&#8217;da 248 ve \u0130spanya&#8217;da 109&#8217;dur. Veriler uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n, sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin, bilim insanlar\u0131n\u0131n, yerel makamlar\u0131n ve mezarl\u0131klar\u0131n veri tabanlar\u0131na ve saha ziyaretlerine dayan\u0131larak elde edilmi\u015ftir<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ekip, Yunanistan, \u0130spanya, \u0130talya, H\u0131rvatistan, Polonya ve Litvanya&#8217;da 24 mezarl\u0131\u011f\u0131 ziyaret etti ve 2014&#8217;ten 2023&#8217;e kadar ge\u00e7en son on y\u0131lda toplam 555 kimli\u011fi belirsiz g\u00f6\u00e7men mezar\u0131 oldu\u011funu tespit etti.<\/p> <p>Ekibin ziyaret etti\u011fi mezarl\u0131klardan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bunlar sadece cesetleri bulunanlar. Uluslararas\u0131 K\u0131z\u0131lha\u00e7 Komitesi (ICRC), Avrupa s\u0131n\u0131rlar\u0131nda kaybolanlar\u0131n %93&#8217;\u00fcnden fazlas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir zaman bulunamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyor.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">B\u00fcrokraside kaybolan aileler&nbsp;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00dc\u00e7 gen\u00e7 Afgan&#8217;\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc 2022 Aral\u0131k ay\u0131 her zamankinden daha ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ge\u00e7ti ve Sava Nehri kabard\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck ve h\u0131zl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu b\u00f6lgede, sadece \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce, be\u015f T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 teknelerinin Sava nehrinde alabora olmas\u0131 sonucu kaybolmu\u015ftu. Bunlar\u0131n aras\u0131nda iki ya\u015f\u0131nda bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, on iki ya\u015f\u0131nda bir erkek \u00e7ocu\u011fu ve ebeveynleri de vard\u0131. Kay\u0131p baban\u0131n erkek karde\u015fi, aileye ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek i\u00e7in Almanya&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a geldi. Elimizdeki belgelerden, terc\u00fcman Nina Rajkovi\u0107&#8217;in yard\u0131m\u0131yla \u00e7e\u015fitli polis karakollar\u0131ndan kay\u0131p akrabalar\u0131 hakk\u0131nda bilgi almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Aylar sonra bile herhangi bir g\u00fcncelleme alamad\u0131.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u0130ki ki\u015fi kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunmak istemi\u015f, ancak polis onlara, ki\u015finin daha \u00f6nce H\u0131rvatistan veya Bosna Hersek topraklar\u0131nda kay\u0131tl\u0131 olmamas\u0131 halinde bunu yapman\u0131n bir anlam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p> <p>Bu nedenle, s\u00f6z konusu ki\u015fi hakk\u0131nda kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunulmam\u0131\u015ft\u0131r.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Benzer bir dizi \u00f6rnekle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Gen\u00e7 bir adam H\u0131rvatistan&#8217;a gelmi\u015f ve hem H\u0131rvatistan hem de Slovenya polisine karde\u015finin iki \u00fclkeyi ay\u0131ran Kupa Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu\u011funu bildirmi\u015fti. Ancak, karde\u015finin kaybolu\u015fu H\u0131rvatistan&#8217;da kamuya a\u00e7\u0131k olan ulusal kay\u0131p \u015fah\u0131slar veri taban\u0131na kaydedilmemi\u015fti. Sonraki g\u00fcnlerde Kupa&#8217;da kimli\u011fi belirsiz birka\u00e7 ceset bulunmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan polis kendisiyle temasa ge\u00e7medi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ba\u015fka bir \u00f6rnekte, Afgan bir adam, yine Aral\u0131k 2022&#8217;de Sava&#8217;y\u0131 birlikte ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fulan karde\u015finin cenazesini defnedebilmek i\u00e7in H\u0131rvatistan&#8217;dan Bosna Hersek&#8217;e nakledilmesini alt\u0131 ay beklemi\u015ftir. Karde\u015fi oldu\u011funu teyit etmesine ra\u011fmen, kimlik belirleme s\u00fcreci uzun ve karma\u015f\u0131kt\u0131<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan topraklar\u0131nda kaybolan sevdiklerinin izini uzaktan s\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fan, ancak sonunda cesaretlerini kaybederek pes eden \u00e7ok say\u0131da aile var.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n da bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu Balkan Rotas\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan g\u00fczerg\u00e2htaki kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler s\u00f6z konusu oldu\u011funda bir\u00e7ok soru ve \u00e7ok az net cevap bulunmaktad\u0131r. Kay\u0131p bir ki\u015finin kime ve nas\u0131l bildirilece\u011fini tan\u0131mlayan net protokoller ve prosed\u00fcrler bulunmamaktad\u0131r. Yaz aylar\u0131nda kaybolan turistler gibi kay\u0131p g\u00f6\u00e7menlerin de aktif olarak aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131 bilinmemektedir. Kimlik tespiti i\u00e7in ne kadar ve hangi bilgilere ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu net de\u011fildir.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:quote -->\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p>&#8220;Kurumlar ve bireysel departmanlar aras\u0131ndaki bilgi dola\u015f\u0131m\u0131 bana neredeyse yokmu\u015f gibi geliyor.&#8221;&nbsp;<\/p><cite>Marijana Hamer\u0161ak<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote --><\/blockquote>\n<!-- \/wp:quote -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21501, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21501\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-360x203.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-768x432.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Marijana Hamer\u0161ak, aktivist ve Zagreb Etnoloji ve Folklor Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;n\u00fcn &#8220;AB \u00c7evresinde D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi&#8221; projesinin ba\u015fkan\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Bir vakada, sadece kimlik tespitinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in iki aydan fazla bir s\u00fcre ve farkl\u0131 adreslere, polis karakollar\u0131na, polis departmanlar\u0131na, hastanelere ve eyalet savc\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fczinelerce telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesi ve e-posta g\u00f6ndermem gerekti, tamamlanmad\u0131&#8221; diyor aktivist ve Zagreb&#8217;deki Etnoloji ve Folklor Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;n\u00fcn kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler hakk\u0131nda bilgi ve veri toplayan &#8220;<em>AB&#8217;nin Periferisinde D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi<\/em>&#8221; projesinin ba\u015fkan\u0131 Marijana Hamer\u0161ak.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan&#8217;da ve kom\u015fu Bosna Hersek&#8217;te kay\u0131p g\u00f6\u00e7menleri arama ve \u00f6l\u00fclerin kimliklerini tespit etme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, \u00e7o\u011fu zaman Marijana gibi kaotik y\u00f6netimde b\u0131kmadan usanmadan bilgi arayan g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin ve aktivistlerin \u00e7abalar\u0131na dayan\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc dil bilmeyen aileler bu g\u00f6revi pratikte \u00fcstesinden gelinemez buluyorlar.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;\u00d6l ya da hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftir&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Balkanlar&#8217;da \u00d6l\u00fcler ve Kay\u0131plar&#8221; adl\u0131 Facebook grubu, aileler ve aktivistler aras\u0131nda kay\u0131plar ve \u00f6l\u00fcler hakk\u0131nda foto\u011fraf ve bilgi al\u0131\u015fveri\u015finin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 merkezi bir yer haline geldi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yetkili \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n, Afganistan veya Suriye&#8217;den yaz\u0131p sevdiklerinin ak\u0131betini sorabilecekleri, onlar hakk\u0131nda bilgi b\u0131rakabilecekleri ve kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunabilecekleri \u0130ngilizce bir web sitesi yok. Kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler konusunda polis idarelerinin i\u015fbirli\u011fi yapabilece\u011fi b\u00f6lgesel bir veri taban\u0131 da yok, hatta Bosna Hersek&#8217;ten H\u0131rvatistan&#8217;a kadar en \u00e7ok ge\u00e7i\u015fin kaydedildi\u011fi \u00fclkelerdekilerin bile.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ekibimizle yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6yle\u015fide, kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menlere ili\u015fkin merkezi bir Avrupa veri taban\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n son derece \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulad\u0131. B\u00f6yle bir veri taban\u0131 \u00f6lenlere ili\u015fkin \u00f6l\u00fcm \u00f6ncesi ve \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 verileri birle\u015ftirirse, kimlik tespiti \u015fans\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artacakt\u0131r.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Ailelerin sevdiklerinin ak\u0131beti hakk\u0131ndaki ger\u00e7e\u011fi bilmeye haklar\u0131 vard\u0131r.&#8221;<\/em><\/p><cite>Dunja Mijatovi\u0107, Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yine de, AB&#8217;nin d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n ge\u00e7irimsiz tutulmas\u0131nda polis i\u015fbirli\u011fi etkilidir.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00d6nceleri g\u00f6\u00e7 etmeye \u00e7al\u0131\u015fan insanlar Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7meyi \u00e7ok s\u0131k denemezlerdi. Bunun \u00e7ok tehlikeli oldu\u011funu biliyorlard\u0131. Birbirleriyle bilgi payla\u015f\u0131yorlar ve b\u00f6yle bir nehri \u00e7ocuk \u015fi\u015fme botlar\u0131 veya \u015fambrellerle ge\u00e7meye kalk\u0131\u015fm\u0131yorlar. Tabii \u00e7ok \u00e7aresiz de\u011fillerse. H\u0131rvat polisi, Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc ve \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc gibi pek \u00e7ok kurulu\u015fun y\u0131llard\u0131r uyar\u0131da bulundu\u011fu geri itmeler ve g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131yla, Avrupa Birli\u011fi&#8217;nin en uzun d\u0131\u015f kara s\u0131n\u0131r\u0131 olan H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131 boyunca daha az tehlikeli olan di\u011fer noktalardan ge\u00e7i\u015fi zorla\u015ft\u0131rd\u0131. Bosna Hersek&#8217;te 11 kez H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fan ancak her seferinde H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan geri itilen gen\u00e7 bir Fasl\u0131n\u0131n bize s\u00f6yledi\u011fi gibi, &#8220;\u0130ki se\u00e7ene\u011finiz var: \u00f6lmek ya da hayalinizi ger\u00e7ekle\u015ftirmek.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in Balkan Rotas\u0131&#8217;nda ka\u00e7 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirlemek zordur. Eski Yugoslav \u00fclkeleri i\u00e7in en kapsaml\u0131 veriler &#8220;<em>AB&#8217;nin \u00c7evresindeki D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi (ERIM)<\/em>&#8221; projesinin ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan toplanm\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131rvatistan, Bosna Hersek, S\u0131rbistan, Slovenya, Kuzey Makedonya ve Kosova&#8217;da 2014-2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 346 ma\u011fdur kaydedilmi\u015ftir. ERIM&#8217;in veri taban\u0131ndaki her bir girdi bireyseldir ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n toplamay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 kadar veri i\u00e7erir ve mevcut t\u00fcm kaynaklar\u0131 kullan\u0131rlar &#8211; medya raporlar\u0131, tan\u0131klar, resmi istatistikler, aktivist kanallar. Ancak rakam kesinlikle \u00e7ok daha y\u00fcksek. Kaybolanlardan baz\u0131lar\u0131 hi\u00e7bir yerde kaydedilmemi\u015f bile.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bir\u00e7ok ceset hi\u00e7bir zaman bulunamad\u0131. \u00d6rne\u011fin, bir ba\u015fka yayg\u0131n s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fi olan Bulgaristan ve S\u0131rbistan aras\u0131ndaki Stara Planina da\u011f silsilesi engebeli ve ula\u015f\u0131lmaz bir arazidir. Sadece ayn\u0131 kaderi payla\u015farak bu rotaya s\u00fcr\u00fcklenenler cesetlerle kar\u015f\u0131la\u015facak ve bunu bildirmek i\u00e7in yetkililerle kar\u015f\u0131la\u015fma riskini g\u00f6ze almayacaklard\u0131r<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>H\u0131rvatistan ve Bosna Hersek&#8217;teki sava\u015flardan geriye kalan may\u0131n tarlalar\u0131nda insanlar \u00f6l\u00fcrse, cesetlerinden geriye pek bir \u015fey kalmayacakt\u0131r. Cesetlerin \u00e7o\u011fu nehirlerde bo\u011fulmu\u015f olarak bulundu, ancak bo\u011fulanlardan ka\u00e7\u0131n\u0131n kay\u0131p olarak bildirilmedi\u011fi ya da hi\u00e7 bulunamad\u0131\u011f\u0131 konusunda bir tahmin yok<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>.\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, kay\u0131tlar\u0131n tutulmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 2015 y\u0131l\u0131ndan Kas\u0131m 2023 sonuna kadar H\u0131rvatistan&#8217;da \u00f6len g\u00f6\u00e7menlerle ilgili verileri bize sa\u011flad\u0131: verilere g\u00f6re, H\u0131rvatistan Cumhuriyeti topraklar\u0131nda toplam 87 g\u00f6\u00e7men \u00f6ld\u00fc. Daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle: H\u0131rvatistan&#8217;da bu kadar ceset bulundu. H\u0131rvatistan, Bosna Hersek ve S\u0131rbistan&#8217;da tek bir resmi kurum bile bu topraklarda g\u00f6m\u00fclen g\u00f6\u00e7menlerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 tutmuyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak, mezarl\u0131klar\u0131 y\u00f6neten \u015fehirlerin, belediyelerin ve belediye \u015firketlerinin 500&#8217;den fazla adresine g\u00f6nderilen sorular sayesinde H\u0131rvatistan i\u00e7in veri elde etmeyi ba\u015fard\u0131k. Elde edilen verilere g\u00f6re H\u0131rvatistan&#8217;daki 32 mezarl\u0131kta son on y\u0131lda, yani 2014&#8217;ten Eyl\u00fcl 2023&#8217;e kadar defnedilmi\u015f 59 g\u00f6\u00e7men mezar\u0131 bulunuyor. Bunlardan 45&#8217;inin kimli\u011fi tespit edilemedi. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 2001 y\u0131l\u0131ndan bu yana kimli\u011fi tespit edilemeyen t\u00fcm cesetlerden DNA \u00f6rne\u011fi al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bakanl\u0131ktan, g\u00f6\u00e7menlerin kimlik tespiti konusunda \u00e7al\u0131\u015fan uzmanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmemize izin vermelerini istedik ancak bu talebimiz kabul edilmedi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>G\u00f6m\u00fclenlerin bir k\u0131sm\u0131 mezardan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve men\u015fe \u00fclkelerindeki ailelerine iade edildi, ancak bu aileler i\u00e7in zorlu ve son derece pahal\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bilmemenin y\u00fck\u00fc<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>NN mezarlar\u0131 aras\u0131nda 2015 y\u0131l\u0131nda Slavonski Brod kasabas\u0131na g\u00f6m\u00fclen Suriyeli \u00f6l\u00fc do\u011fmu\u015f bir bebek de bulunuyor. Tuna Nehri&#8217;nde bo\u011fulan be\u015f ya\u015f\u0131ndaki bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu 2021 y\u0131l\u0131nda Dalje&#8217;de g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Ge\u00e7en yaz Dubrovnik b\u00f6lgesindeki da\u011fl\u0131k alanda gen\u00e7 bir adam yorgunluktan \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131na tren \u00e7arpt\u0131. Bir\u00e7o\u011fu hipotermiden \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 yeterince erken t\u0131bbi yard\u0131m alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 ise hi\u00e7bir \u015feyin onlara yard\u0131m edemeyece\u011fine inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in intihar etti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yasalara g\u00f6re, \u00f6l\u00fcm yerlerine en yak\u0131n yere g\u00f6m\u00fcl\u00fcrler; bu yerler \u00e7o\u011funlukla Si\u010de&#8217;de oldu\u011fu gibi k\u00fc\u00e7\u00fck mezarl\u0131klard\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman, t\u0131pk\u0131 o k\u00f6yde oldu\u011fu gibi, mezarlar\u0131 mezarl\u0131\u011f\u0131n geri kalan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131yor. Otok&#8217;ta oldu\u011fu gibi baz\u0131 yerlerde, yufka y\u00fcrekli yerel kad\u0131nlardan biri NN mezar\u0131na bakma g\u00f6revini kendisine vermi\u015f. Prili\u0161\u0107e&#8217;deki mezarl\u0131k gibi di\u011ferlerinde ise 2019&#8217;dan kalma ah\u015fap NN ha\u00e7\u0131 \u00e7oktan \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f durumda<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>Bu NN mezarlar\u0131n\u0131n her biri, geride ne oldu\u011funu bilmemenin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan sevdiklerini b\u0131rak\u0131yor. Psikolojide buna belirsiz kay\u0131p denir, yani yak\u0131nlar\u0131 sevdiklerinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc teyit etmedikleri ve cesetlerinin nerede oldu\u011funu bilmedikleri s\u00fcrece onlar\u0131n yas\u0131n\u0131 tutamazlar.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hayatlar\u0131na devam ederlerse, kendilerini su\u00e7lu hissederler. Ve b\u00f6ylece umutsuzluk ve umut aras\u0131nda bir durumda donup kal\u0131rlar. Amerikal\u0131 psikolog Dr. Pauline Boss, &#8220;belirsiz kay\u0131p&#8221; kavram\u0131n\u0131n ve teorisinin yazar\u0131d\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z i\u00e7in verdi\u011fi bir r\u00f6portajda &#8220;Mezar \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7\u00fcnk\u00fc vedala\u015fmaya yard\u0131mc\u0131 oluyor&#8221; dedi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu dondurulmu\u015f durumun pratik sonu\u00e7lar\u0131 da vard\u0131r: veraset haklar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclemez, banka hesaplar\u0131na eri\u015filemez, aile emekli maa\u015f\u0131 al\u0131namaz, e\u015f yeniden evlenemez ve \u00e7ocuklar\u0131n velayeti karma\u015f\u0131kt\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan ve Bosna Hersek&#8217;teki pek \u00e7ok aile belirsiz kay\u0131plar\u0131 \u00e7ok iyi bilir. Her iki \u00fclke de 1990&#8217;larda binlerce insan\u0131n kaybolmas\u0131na neden olan bir sava\u015f ya\u015fad\u0131<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Her iki \u00fclke de bu sava\u015flarda kaybolanlarla ilgili \u00f6zel yasalara ve iyi geli\u015ftirilmi\u015f arama, kimlik tespiti, veri depolama ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131na sahip. Ancak bu, Balkan Rotas\u0131 boyunca hareket halinde olan binlerce ki\u015fi aras\u0131nda kaybolan ve \u00f6len g\u00f6\u00e7menler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">H\u0131rvatistan bir \u00e7ocu\u011fun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sorumlu<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan, Macaristan&#8217;\u0131n Eyl\u00fcl 2015&#8217;te s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kapatmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne giri\u015fte \u00f6nemli bir nokta haline geldi. O tarihten Mart 2016&#8217;ya kadar yakla\u015f\u0131k 660,000 m\u00fcltecinin Balkan koridorunun H\u0131rvatistan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden &#8211; devletleraras\u0131, organize rotadan &#8211; ge\u00e7ti\u011fi tahmin ediliyor. Bu koridor, Yunanistan&#8217;dan Bat\u0131 Avrupa&#8217;ya iki ya da \u00fc\u00e7 g\u00fcnde ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. En \u00f6nemlisi de yolculuklar\u0131 g\u00fcvenliydi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:quote -->\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><!-- wp:paragraph -->\n<p><em>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, hareket halindeki bu y\u00fcz binlerce insan aras\u0131nda 2015 ve 2016 y\u0131llar\u0131nda tek bir \u00f6l\u00fcm bile kaydetmedi<\/em><\/p>.\n<!-- \/wp:paragraph --><\/blockquote>\n<!-- \/wp:quote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Koridor, 2015 bahar\u0131nda Makedonya&#8217;daki demiryolunda \u00e7ok say\u0131da m\u00fcltecinin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesinin ard\u0131ndan can kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla kurulmu\u015ftu. Ancak Mart 2016&#8217;da AB-T\u00fcrkiye m\u00fclteci anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131yla birlikte koridor kapand\u0131. AB, Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne gelmemeleri i\u00e7in m\u00fcltecileri topraklar\u0131nda tutmas\u0131 amac\u0131yla T\u00fcrkiye&#8217;ye c\u00f6mert\u00e7e fon sa\u011flamay\u0131 taahh\u00fct etti. B\u00f6ylece tehlikeli ve gayriresmi Balkan Rotas\u0131 tek se\u00e7enek olarak kald\u0131. Pek \u00e7ok ki\u015fi bu yolu kullan\u0131yor. Sadece 2023&#8217;\u00fcn ilk on ay\u0131nda H\u0131rvat polisi yasad\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fleriyle ilgili 62.452 eylem kaydetti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hem H\u0131rvatistan Ombudsman\u0131&nbsp;<em>Tena<\/em>&nbsp;\u0160imonovi\u0107 Einwalter hem de Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ayn\u0131 konuda uyar\u0131da bulunuyor: s\u0131n\u0131r ve g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7menlerin kaybolmas\u0131 ya da \u00f6lmesi riski \u00fczerinde a\u00e7\u0131k bir etkisi var. AB&#8217;de yasal ve g\u00fcvenli g\u00f6\u00e7 yollar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak AB, H\u0131rvatistan&#8217;dan d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 korumas\u0131n\u0131 bekliyor ve H\u0131rvatistan da bunu g\u00f6n\u00fclden yap\u0131yor. H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Davor Bo\u017einovi\u0107 bu t\u00fcr uygulamalar\u0131 &#8220;cayd\u0131rma teknikleri&#8221; olarak adland\u0131r\u0131yor ve bunlar\u0131n AB Schengen S\u0131n\u0131r Kodu ile tamamen uyumlu oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n sonucu, \u00f6rne\u011fin Madina Hussiny&#8217;nin \u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Afganistanl\u0131 alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, H\u0131rvat polisinin 2017 y\u0131l\u0131nda gece yar\u0131s\u0131 kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini &#8220;s\u00f6ylemesinin&#8221; ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybetti. <a href=\"https:\/\/hudoc.echr.coe.int\/eng#{%22itemid%22:[%22001-213213%22]}\">Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi Kas\u0131m 2021&#8217;de Madina&#8217;n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n sorumlu oldu\u011funa karar verdi<\/a>&nbsp;<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21518, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21518\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>H\u0131rvat polisinin kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan geri iterek gece yar\u0131s\u0131 S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini s\u00f6ylemesinin ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybeden alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki Afgan k\u0131z\u0131 Madina&#8217;n\u0131n mezar\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Tipik bir &#8220;cayd\u0131rma&#8221; y\u00f6nteminde, H\u0131rvat polisi insanlar\u0131 s\u0131n\u0131rdaki noktalara ta\u015f\u0131yor ve ge\u00e7melerini emrediyor. Dinledi\u011fimiz tan\u0131kl\u0131klarda ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bir\u00e7ok raporunda insanlar nehirleri y\u00fcr\u00fcyerek ya da y\u00fczerek ge\u00e7mek, kayalar\u0131n \u00fczerinden t\u0131rmanmak ya da s\u0131k ormanlar\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7mek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131lar. \u00c7o\u011fu zaman geceleri, bazen \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak soyunarak ve yolu bilmeden kar\u015f\u0131ya ge\u00e7iyorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc polis genellikle cep telefonlar\u0131n\u0131 ellerinden al\u0131yor.&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>S\u0131n\u0131r \u015eiddeti \u0130zleme A\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2019 y\u0131l\u0131nda toplanan verilere g\u00f6re, H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan yap\u0131lan t\u00fcm geri itmelerin %80&#8217;i bir veya daha fazla \u015fiddet t\u00fcr\u00fcnden etkilenmi\u015f olabilir. Bu da binlerce ki\u015finin s\u0131n\u0131r \u015fiddetinin kurban\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Danimarka M\u00fclteci Konseyi taraf\u0131ndan toplanan verilere g\u00f6re, 2020&#8217;nin ba\u015f\u0131ndan 2022&#8217;nin sonuna kadar olan iki y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde en az 30.000 ki\u015fi Bosna Hersek&#8217;e geri itildi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:embed {\"url\": \"https:\/\/displayeurope.video\/w\/dzmTBCVVxCxGBUpyP8wgwj\", \"type\": \"wp-embed\", \"providerNameSlug\": \"peertube\", \"responsive\":true, \"className\": \"wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-peertube wp-block-embed-peertube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" title=\"&quot;Go in this place, you will find your cousin&quot;: Border Graves Investigation\" width=\"500\" height=\"315\" src=\"https:\/\/displayeurope.video\/videos\/embed\/65d6150a-70c5-4dec-9583-05505aa903fa#?secret=3iJmoqjSM8\" data-secret=\"3iJmoqjSM8\" frameborder=\"0\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:embed -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bunlar aras\u0131nda Afganistanl\u0131 Arat Semiullah da var. Kas\u0131m 2022&#8217;de Sava Nehri&#8217;ni ge\u00e7ip Bosna&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a girmeyi planlad\u0131. Hen\u00fcz 20 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Bo\u011fuldu ve Banja Luka&#8217;daki Ortodoks mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Afganistan&#8217;daki ailesi ona ne oldu\u011funu bilmiyordu. Annesine Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne girmek i\u00e7in sa\u00e7lar\u0131n\u0131 yeni kestirdi\u011fi bir selfie g\u00f6ndermi\u015f ve sonra cevap vermeyi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Anne, Almanya&#8217;da ya\u015fayan ye\u011feni Payman Sediqi&#8217;ye onu bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in yalvard\u0131. Payman, Bosna Hersek&#8217;te sevdiklerine ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeleri i\u00e7in ailelere g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak yard\u0131m eden aktivist Nihad Sulji\u0107 ile temasa ge\u00e7ti. Bilgi almak i\u00e7in haftalarca u\u011fra\u015ft\u0131lar. Payman Bosna&#8217;ya gitti ve kendisine adli t\u0131p foto\u011fraflar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir kad\u0131n polisin yard\u0131mseverli\u011fi sayesinde akrabas\u0131n\u0131 bulmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Arat&#8217;\u0131n annesi de telefonda onun o\u011flu oldu\u011funu do\u011frulad\u0131.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Arat&#8217;\u0131n Bosna Hersek&#8217;te yay\u0131nlanan \u00f6l\u00fcm ilan\u0131nda &#8220;H\u0131rvat polisinin ate\u015fli silahlar kullanarak tekneyi bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve trajik bir \u015fekilde bo\u011fuldu\u011fu&#8221; belirtildi. M\u00fcsl\u00fcman cemaatinin yard\u0131m\u0131yla ve ailenin iste\u011fi \u00fczerine naa\u015f\u0131 Kami\u010dani k\u00f6y\u00fcndeki M\u00fcsl\u00fcman mezarl\u0131\u011f\u0131na nakledildi. Aile onu Afganistan&#8217;da defnetmek istiyordu ancak bu \u00e7ok pahal\u0131 ve b\u00fcrokratik a\u00e7\u0131dan karma\u015f\u0131k bir i\u015flemdi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Eyl\u00fcl 2023&#8217;te, Arat i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir mezar ta\u015f\u0131 dikildi\u011finde Nihad ve Payman ile bulu\u015ftuk. \u00dczerinde &#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Sava Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu&#8221; yaz\u0131yordu. Payman bize Arat&#8217;\u0131n Avrupa&#8217;ya girmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir grup insanla birlikte Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yledi. Baz\u0131lar\u0131 H\u0131rvatistan taraf\u0131na ge\u00e7meyi ba\u015farm\u0131\u015f, ancak daha sonra H\u0131rvat polisi Arat&#8217;\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu lastik bota ate\u015f a\u00e7m\u0131\u015f. Bot batt\u0131 ve Arat bo\u011fuldu. Sava nehrinin H\u0131rvatistan k\u0131y\u0131s\u0131na ge\u00e7en ve hayatta kalan bir ki\u015fi Payman&#8217;a bunlar\u0131 anlatt\u0131. Payman, Arat&#8217;\u0131n ailesinin b\u00fcy\u00fck ac\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu ama en az\u0131ndan o\u011fullar\u0131n\u0131n nerede oldu\u011funu ve dini geleneklerine g\u00f6re g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildiklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Payman i\u00e7in akrabas\u0131n\u0131n mezar\u0131nda g\u00f6\u00e7men olarak \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yazmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21535, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21535\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Arat Semiullah&#8217;\u0131n Bosna&#8217;daki mezar\u0131nda Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fuldu\u011fu yaz\u0131yor. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Avrupa&#8217;da her g\u00fcn insanlar, kendileri i\u00e7in hayat olmayan \u00fclkelerden ka\u00e7arak \u00f6l\u00fcyor. Hayalleri Avrupa&#8217;da g\u00f6m\u00fcl\u00fc. Avrupal\u0131 polisler onlara ate\u015f etti\u011finde bile kimse onlar\u0131 umursam\u0131yor,&#8221; diyor Payman.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Payman ne t\u00fcr r\u00fcyalardan bahsetti\u011fini biliyor. Kendisi de 16 ya\u015f\u0131nda Almanya&#8217;ya ka\u00e7ak olarak gelmi\u015f. \u015eansl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Nihad, Bosna Hersek&#8217;teki di\u011fer g\u00f6\u00e7men mezarlar\u0131n\u0131n da kal\u0131c\u0131 olarak bu \u015fekilde i\u015faretlenmesini savunuyor. Bizi 17 NN g\u00f6\u00e7menin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu Zvornik kasabas\u0131ndaki mezarl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Nihad, bulunduklar\u0131nda baz\u0131lar\u0131n\u0131n pasaportlar\u0131n\u0131n \u00fczerlerinde oldu\u011fu bilgisini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Mezarl\u0131ktan, S\u0131rbistan&#8217;\u0131 Bosna&#8217;dan ay\u0131ran ve ge\u00e7i\u015f denemeleri s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da can kayb\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Drina nehri g\u00f6r\u00fclebiliyor. Sadece bu y\u0131l Drina&#8217;da yakla\u015f\u0131k 30 ceset bulundu. Nihad, cesetler Bosna nehri k\u0131y\u0131lar\u0131na vurursa \u015fansl\u0131 olduklar\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc S\u0131rbistan&#8217;da yetkililerin genellikle otopsi yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve DNA \u00f6rne\u011fi almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu durum bize S\u0131rbistan&#8217;daki aktivistler taraf\u0131ndan da teyit edildi. Bu durumlarda, aileleri i\u00e7in sonsuza kadar ve tamamen kay\u0131p oluyorlar.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21552, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"593\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21552\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-360x209.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-768x445.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Bosna&#8217;n\u0131n Zvornik kasabas\u0131ndaki NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Zvornik&#8217;teki toprak NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Nihad, Zvornik Belediyesini ah\u015fap tabelalar\u0131 siyah ta\u015fla de\u011fi\u015ftirmeye ikna etmeyi ba\u015fard\u0131. Onun i\u00e7in onlar\u0131n onurlu bir \u015fekilde g\u00f6m\u00fclmeleri \u00f6nemli ama ayn\u0131 zamanda bir an\u0131t olarak orada durmalar\u0131n\u0131 da \u00f6nemli buluyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Dile\u011fim bundan 100 y\u0131l sonra bile bu mezarlar\u0131n AB&#8217;nin utanc\u0131n\u0131n an\u0131tlar\u0131 olarak durmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu insanlar\u0131 nehir de\u011fil, AB s\u0131n\u0131r rejimi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc&#8221; diyor Nihad.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong><em>&#8220;Bu makale 1000 Hayat, 0 \u0130sim&#8217;in bir par\u00e7as\u0131d\u0131r:  S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 soru\u015fturmas\u0131, AB g\u00f6\u00e7menlerin son haklar\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131yor?&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:separator -->\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<!-- \/wp:separator -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\": \"left\"} -->\n<p class=\"has-text-align-left\"><em>Illustration by <\/em><strong><em>Antoine Bouraly<\/em> <\/strong>\/ <em>Edited by <strong>Tina Lee<\/strong><\/em> \/ <em>Photos by <strong>Tina Xu<\/strong><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":6} -->\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Yazar Hakk\u0131nda:<\/strong><\/h6>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong>Barbara Matej\u010di\u0107<\/strong>&nbsp;sosyal meseleler ve insan haklar\u0131 konular\u0131na odaklanan \u00f6d\u00fcll\u00fc bir H\u0131rvat serbest gazeteci ve kurgu d\u0131\u015f\u0131 yazard\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf --><!-- \/wp:post-content --><!-- \/wp:heading --><!-- wp:heading {\"level\":5} -->\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><em><strong>Bu makale serinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r <\/strong><\/em><strong><a href=\"https:\/\/unbiasthenews.org\/border-graves-investigation\/\">&#8220;1000 Hayat, 0 \u0130sim: S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 soru\u015fturmas\u0131, AB g\u00f6\u00e7menlerin son haklar\u0131n\u0131 nas\u0131l ihlal ediyor?&#8221;<\/a><\/strong><\/h5>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:separator -->\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<!-- \/wp:separator -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n do\u011fusundaki Si\u010de k\u00f6y\u00fcnde, mezarl\u0131kta ya\u015fayanlar\u0131n say\u0131s\u0131 ya\u015fayanlardan daha fazla. K\u00f6y\u00fcn 230 ya\u015fayan sakini ve 250 \u00f6l\u00fcs\u00fc var. Daha a\u00e7\u0131k olmak gerekirse, mezarl\u0131kta 247 yerli ve \u00fc\u00e7 bilinmeyen ki\u015fi ya\u015f\u0131yor. Si\u010de ancak 1970&#8217;lerde kendi mezarl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmasayd\u0131, yerin alt\u0131nda daha fazla insan olacakt\u0131. Ayr\u0131ca, o b\u00f6lgedeki pek \u00e7ok ki\u015fi gibi daha iyi bir ya\u015fam aray\u0131\u015f\u0131yla b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere gitmemi\u015f olsalard\u0131, ya\u015fayanlar\u0131n say\u0131s\u0131 daha da fazla olacakt\u0131. Yurtd\u0131\u015f\u0131na da, \u00f6zellikle Almanya&#8217;ya&#8230;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Si\u010de sakinlerinin mezarlar\u0131, ziyaret\u00e7iye bu insanlar\u0131n kim olduklar\u0131n\u0131, nereye ait olduklar\u0131n\u0131 ve sevdiklerinin onlara de\u011fer verip vermedi\u011fini k\u0131saca anlat\u0131r. Mezarlar\u0131n olay\u0131 budur, hayat\u0131m\u0131z\u0131n temel bilgilerini \u00f6zetlerler.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>E\u011fer mezar\u0131n \u00fczerinde sadece &#8220;NN&#8221; yaz\u0131yorsa, bu bir trajediyi \u00f6zetlemektedir<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>\u0130simleri bilinmeyen bu \u00fc\u00e7 ki\u015fi kim? Nas\u0131l oluyor da son istirahatgahlar\u0131 Si\u010de&#8217;de d\u00fcz bir mezar oluyor? <\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>G\u00f6\u00e7menler, yak\u0131ndaki bir nehirde bo\u011fuldular, yerel halk size s\u00f6yleyecektir. Buras\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir yer, k\u00fc\u00e7\u00fck bir mezarl\u0131k ve herkes her \u015feyi biliyor.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bilmeseniz bile, bu \u00fc\u00e7 ki\u015finin oraya ait olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Mezarl\u0131\u011f\u0131n geri kalan\u0131ndan tamamen ayr\u0131 bir yere g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015flerdir. NN yaz\u0131l\u0131 \u00fc\u00e7 ah\u015fap ha\u00e7, mezarl\u0131\u011f\u0131n kenar\u0131nda topra\u011fa saplanm\u0131\u015f durumda. Latince&nbsp;<em>nomen nescio<\/em>&#8216;nun k\u0131saltmas\u0131 olan NN, kelimenin tam anlam\u0131yla &#8220;ad\u0131n\u0131 bilmiyorum&#8221; anlam\u0131na geliyor. Kamu mezarl\u0131\u011f\u0131 i\u015fletmecisinin resmi a\u00e7\u0131klamas\u0131, ismi bilinmeyenlerin daha fazla g\u00f6m\u00fclmesi i\u00e7in yer b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde. Ancak, oraya gitti\u011finizde akl\u0131n\u0131za gelen a\u00e7\u0131klama, yerel halkla kar\u0131\u015fmamalar\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 g\u00f6m\u00fcld\u00fckleridir. Ya da NN g\u00f6\u00e7menlerinin de mezarl\u0131\u011f\u0131n kenar\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir ba\u015fka kasaban\u0131n belediye ba\u015fkan\u0131n\u0131n bir telefon konu\u015fmas\u0131nda a\u011fz\u0131ndan ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, &#8220;Ayak alt\u0131nda olmas\u0131nlar diye.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Si\u010de&#8217;deki mezarl\u0131kta, kimsenin ilgilenmedi\u011fi sadece \u00fc\u00e7 mezar var. Yakla\u015f\u0131k be\u015f y\u0131l i\u00e7inde t\u00fcm izleri kaybolabilir. Kamu mezarl\u0131\u011f\u0131 i\u015fletmecisi, kimli\u011fi belirlenemeyen cesetleri g\u00f6mmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc, ancak mezar &#8220;\u00f6zel tarihi ve sosyal \u00f6neme sahip&#8221; bir ki\u015fiye ait olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece mezarlar\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 yapm\u0131yor.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>NN1, NN2 ve NN3 sadece, muhtemelen nerede olduklar\u0131n\u0131 bile bilmeyen sevdikleri i\u00e7in \u00f6zel bir \u00f6neme sahip. Belki de Bat\u0131 Avrupa&#8217;dan nihayet onlardan haber almay\u0131 bekliyorlard\u0131r. Belki de onlar\u0131 ar\u0131yorlard\u0131r. Belki de onlar\u0131n yas\u0131n\u0131 tutuyorlard\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21467,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\",\"align\":\"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"573\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Sice-graves_2-1-1536x859-1-1024x573.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21467\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Sice-graves_2-1-1536x859-1-1024x573.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Sice-graves_2-1-1536x859-1-360x201.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Sice-graves_2-1-1536x859-1-768x430.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Sice-graves_2-1-1536x859-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Do\u011fu H\u0131rvatistan&#8217;daki Si\u010de k\u00f6y\u00fcndeki mezarl\u0131kta bulunan NN1, NN2 ve NN3 mezarlar\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bilinen ancak bilinmeyen olarak g\u00f6m\u00fclen kimlikler&nbsp;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>E\u011fer biraz daha derine inerseniz, burada isimsiz olarak yatanlar hakk\u0131nda bir iki \u015fey \u00f6\u011freneceksiniz.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>23 Aral\u0131k 2022 sabah\u0131n\u0131n erken ve so\u011fuk saatlerinde polis, H\u0131rvatistan&#8217;\u0131 Bosna Hersek&#8217;ten ay\u0131ran Sava nehrinin k\u0131y\u0131s\u0131nda iki ceset buldu. Bu nehir Avrupa Birli\u011fi&#8217;ni Avrupa&#8217;n\u0131n geri kalan\u0131ndan ay\u0131rmaktad\u0131r. Polis raporuna g\u00f6re, nehir \u00fczerinden H\u0131rvatistan&#8217;a yasad\u0131\u015f\u0131 yollardan giren yirmi ki\u015filik bir yabanc\u0131 vatanda\u015f grubu da bulundu. Grupta bir ki\u015fi daha kay\u0131pt\u0131. Kapsaml\u0131 bir araman\u0131n ard\u0131ndan \u00f6\u011fleden sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ceset daha bulundu. Nova Gradi\u0161ka kasabas\u0131ndaki Genel Hastane&#8217;nin patoloji uzman\u0131, her \u00fc\u00e7 ki\u015finin de \u00f6l\u00fcm saatini 2:45 olarak belirledi. \u0130kisi hipotermiden \u00f6l\u00fcrken, biri bo\u011fuldu.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21484, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"561\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-1024x561.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21484\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-1024x561.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-360x197.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-768x421.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Avrupa Birli\u011fi&#8217;ni Avrupa&#8217;n\u0131n geri kalan\u0131ndan ay\u0131ran tehlikeli Sava Nehri. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00dczerlerinde Bosna Hersek&#8217;teki bir m\u00fclteci kamp\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f kimlik kartlar\u0131 bulundu. Kimliklerine g\u00f6re \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn de Afganistanl\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011frendik: Ahmedi Abozari 17 ya\u015f\u0131nda, Basir Naseri 21 ya\u015f\u0131nda ve Shakir Atoin 25 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. NN1, NN2 ve NN3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>Brodsko-Posavska \u0130l\u00e7e polis idaresinin bize s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, gruptaki di\u011fer g\u00f6\u00e7menler de ikisinin kimli\u011fini do\u011frulad\u0131. O halde neden NN olarak g\u00f6m\u00fcld\u00fcler? Afganistan&#8217;dan geldikleri biliniyorsa neden ha\u00e7lar\u0131n alt\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fcler? E\u011fer aileler onlar\u0131 ar\u0131yorsa, nas\u0131l bulacaklar?&#8221;<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Mezarl\u0131k y\u00f6netimi nazik davrand\u0131 ve defin i\u015flemlerini patolog taraf\u0131ndan imzalanan defin ruhsat\u0131nda ne yaz\u0131yorsa ona g\u00f6re yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi &#8211; ve ruhsatta NN yaz\u0131yordu<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Patolog, verileri polisten ald\u0131\u011f\u0131 bilgilere dayanarak girdi\u011fini s\u00f6yledi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yetkili polis departman\u0131 bize ki\u015finin yerel belediyenin kurallar\u0131na g\u00f6re g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Si\u010de mezarl\u0131\u011f\u0131 Nova Kapela belediyesine ait olup, belediye ba\u015fkan\u0131 Ivan \u0160mit, belediyesinin bu definler i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm masraflar\u0131 ho\u015fnutsuz bir \u015fekilde s\u0131ralad\u0131 ve bunun i\u00e7in \u00f6deme yapmak isteyen herkesin NN yaz\u0131s\u0131n\u0131 isimlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fini s\u00f6yledi. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&nbsp;<em>Unbias the News<\/em>,&nbsp;<em>The Guardian<\/em>&nbsp;ve&nbsp;<em>S\u00fcddeutsche Zeitung<\/em> ile birlikte Avrupa&#8217;n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan sekiz serbest \u00e7al\u0131\u015fandan olu\u015fan bir ekip taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 Ara\u015ft\u0131rmas\u0131&#8217;n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak yetkililerin AB s\u0131n\u0131rlar\u0131nda bulduklar\u0131 \u00f6l\u00fclerle nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131rken bir dizi benzer idari belirsizlikle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Avrupa&#8217;daki g\u00f6\u00e7men mezarlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131na ili\u015fkin merkezi bir Avrupa veri taban\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak ekip Yunanistan, \u0130talya, \u0130spanya, H\u0131rvatistan, Malta, Polonya ve Fransa&#8217;da 2014-2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda en az 1.931 g\u00f6\u00e7men mezar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamay\u0131 ba\u015fard\u0131. Bunlardan 1.015&#8217;inin kimli\u011fi tespit edilemedi. Kimli\u011fi tespit edilemeyen mezarlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 Yunanistan&#8217;da 551, \u0130talya&#8217;da 248 ve \u0130spanya&#8217;da 109&#8217;dur. Veriler uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n, sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin, bilim insanlar\u0131n\u0131n, yerel makamlar\u0131n ve mezarl\u0131klar\u0131n veri tabanlar\u0131na ve saha ziyaretlerine dayan\u0131larak elde edilmi\u015ftir<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ekip, Yunanistan, \u0130spanya, \u0130talya, H\u0131rvatistan, Polonya ve Litvanya&#8217;da 24 mezarl\u0131\u011f\u0131 ziyaret etti ve 2014&#8217;ten 2023&#8217;e kadar ge\u00e7en son on y\u0131lda toplam 555 kimli\u011fi belirsiz g\u00f6\u00e7men mezar\u0131 oldu\u011funu tespit etti.<\/p> <p>Ekibin ziyaret etti\u011fi mezarl\u0131klardan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bunlar sadece cesetleri bulunanlar. Uluslararas\u0131 K\u0131z\u0131lha\u00e7 Komitesi (ICRC), Avrupa s\u0131n\u0131rlar\u0131nda kaybolanlar\u0131n %93&#8217;\u00fcnden fazlas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir zaman bulunamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyor.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">B\u00fcrokraside kaybolan aileler&nbsp;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00dc\u00e7 gen\u00e7 Afgan&#8217;\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc 2022 Aral\u0131k ay\u0131 her zamankinden daha ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ge\u00e7ti ve Sava Nehri kabard\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck ve h\u0131zl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu b\u00f6lgede, sadece \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce, be\u015f T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 teknelerinin Sava nehrinde alabora olmas\u0131 sonucu kaybolmu\u015ftu. Bunlar\u0131n aras\u0131nda iki ya\u015f\u0131nda bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, on iki ya\u015f\u0131nda bir erkek \u00e7ocu\u011fu ve ebeveynleri de vard\u0131. Kay\u0131p baban\u0131n erkek karde\u015fi, aileye ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek i\u00e7in Almanya&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a geldi. Elimizdeki belgelerden, terc\u00fcman Nina Rajkovi\u0107&#8217;in yard\u0131m\u0131yla \u00e7e\u015fitli polis karakollar\u0131ndan kay\u0131p akrabalar\u0131 hakk\u0131nda bilgi almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Aylar sonra bile herhangi bir g\u00fcncelleme alamad\u0131.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u0130ki ki\u015fi kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunmak istemi\u015f, ancak polis onlara, ki\u015finin daha \u00f6nce H\u0131rvatistan veya Bosna Hersek topraklar\u0131nda kay\u0131tl\u0131 olmamas\u0131 halinde bunu yapman\u0131n bir anlam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p> <p>Bu nedenle, s\u00f6z konusu ki\u015fi hakk\u0131nda kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunulmam\u0131\u015ft\u0131r.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Benzer bir dizi \u00f6rnekle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Gen\u00e7 bir adam H\u0131rvatistan&#8217;a gelmi\u015f ve hem H\u0131rvatistan hem de Slovenya polisine karde\u015finin iki \u00fclkeyi ay\u0131ran Kupa Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu\u011funu bildirmi\u015fti. Ancak, karde\u015finin kaybolu\u015fu H\u0131rvatistan&#8217;da kamuya a\u00e7\u0131k olan ulusal kay\u0131p \u015fah\u0131slar veri taban\u0131na kaydedilmemi\u015fti. Sonraki g\u00fcnlerde Kupa&#8217;da kimli\u011fi belirsiz birka\u00e7 ceset bulunmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan polis kendisiyle temasa ge\u00e7medi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ba\u015fka bir \u00f6rnekte, Afgan bir adam, yine Aral\u0131k 2022&#8217;de Sava&#8217;y\u0131 birlikte ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fulan karde\u015finin cenazesini defnedebilmek i\u00e7in H\u0131rvatistan&#8217;dan Bosna Hersek&#8217;e nakledilmesini alt\u0131 ay beklemi\u015ftir. Karde\u015fi oldu\u011funu teyit etmesine ra\u011fmen, kimlik belirleme s\u00fcreci uzun ve karma\u015f\u0131kt\u0131<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan topraklar\u0131nda kaybolan sevdiklerinin izini uzaktan s\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fan, ancak sonunda cesaretlerini kaybederek pes eden \u00e7ok say\u0131da aile var.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n da bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu Balkan Rotas\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan g\u00fczerg\u00e2htaki kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler s\u00f6z konusu oldu\u011funda bir\u00e7ok soru ve \u00e7ok az net cevap bulunmaktad\u0131r. Kay\u0131p bir ki\u015finin kime ve nas\u0131l bildirilece\u011fini tan\u0131mlayan net protokoller ve prosed\u00fcrler bulunmamaktad\u0131r. Yaz aylar\u0131nda kaybolan turistler gibi kay\u0131p g\u00f6\u00e7menlerin de aktif olarak aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131 bilinmemektedir. Kimlik tespiti i\u00e7in ne kadar ve hangi bilgilere ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu net de\u011fildir.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:quote -->\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p>&#8220;Kurumlar ve bireysel departmanlar aras\u0131ndaki bilgi dola\u015f\u0131m\u0131 bana neredeyse yokmu\u015f gibi geliyor.&#8221;&nbsp;<\/p><cite>Marijana Hamer\u0161ak<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote --><\/blockquote>\n<!-- \/wp:quote -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21501, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21501\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-360x203.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-768x432.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Marijana Hamer\u0161ak, aktivist ve Zagreb Etnoloji ve Folklor Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;n\u00fcn &#8220;AB \u00c7evresinde D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi&#8221; projesinin ba\u015fkan\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Bir vakada, sadece kimlik tespitinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in iki aydan fazla bir s\u00fcre ve farkl\u0131 adreslere, polis karakollar\u0131na, polis departmanlar\u0131na, hastanelere ve eyalet savc\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fczinelerce telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesi ve e-posta g\u00f6ndermem gerekti, tamamlanmad\u0131&#8221; diyor aktivist ve Zagreb&#8217;deki Etnoloji ve Folklor Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;n\u00fcn kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler hakk\u0131nda bilgi ve veri toplayan &#8220;<em>AB&#8217;nin Periferisinde D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi<\/em>&#8221; projesinin ba\u015fkan\u0131 Marijana Hamer\u0161ak.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan&#8217;da ve kom\u015fu Bosna Hersek&#8217;te kay\u0131p g\u00f6\u00e7menleri arama ve \u00f6l\u00fclerin kimliklerini tespit etme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, \u00e7o\u011fu zaman Marijana gibi kaotik y\u00f6netimde b\u0131kmadan usanmadan bilgi arayan g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin ve aktivistlerin \u00e7abalar\u0131na dayan\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc dil bilmeyen aileler bu g\u00f6revi pratikte \u00fcstesinden gelinemez buluyorlar.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;\u00d6l ya da hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftir&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Balkanlar&#8217;da \u00d6l\u00fcler ve Kay\u0131plar&#8221; adl\u0131 Facebook grubu, aileler ve aktivistler aras\u0131nda kay\u0131plar ve \u00f6l\u00fcler hakk\u0131nda foto\u011fraf ve bilgi al\u0131\u015fveri\u015finin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 merkezi bir yer haline geldi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yetkili \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n, Afganistan veya Suriye&#8217;den yaz\u0131p sevdiklerinin ak\u0131betini sorabilecekleri, onlar hakk\u0131nda bilgi b\u0131rakabilecekleri ve kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunabilecekleri \u0130ngilizce bir web sitesi yok. Kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler konusunda polis idarelerinin i\u015fbirli\u011fi yapabilece\u011fi b\u00f6lgesel bir veri taban\u0131 da yok, hatta Bosna Hersek&#8217;ten H\u0131rvatistan&#8217;a kadar en \u00e7ok ge\u00e7i\u015fin kaydedildi\u011fi \u00fclkelerdekilerin bile.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ekibimizle yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6yle\u015fide, kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menlere ili\u015fkin merkezi bir Avrupa veri taban\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n son derece \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulad\u0131. B\u00f6yle bir veri taban\u0131 \u00f6lenlere ili\u015fkin \u00f6l\u00fcm \u00f6ncesi ve \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 verileri birle\u015ftirirse, kimlik tespiti \u015fans\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artacakt\u0131r.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Ailelerin sevdiklerinin ak\u0131beti hakk\u0131ndaki ger\u00e7e\u011fi bilmeye haklar\u0131 vard\u0131r.&#8221;<\/em><\/p><cite>Dunja Mijatovi\u0107, Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yine de, AB&#8217;nin d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n ge\u00e7irimsiz tutulmas\u0131nda polis i\u015fbirli\u011fi etkilidir.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00d6nceleri g\u00f6\u00e7 etmeye \u00e7al\u0131\u015fan insanlar Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7meyi \u00e7ok s\u0131k denemezlerdi. Bunun \u00e7ok tehlikeli oldu\u011funu biliyorlard\u0131. Birbirleriyle bilgi payla\u015f\u0131yorlar ve b\u00f6yle bir nehri \u00e7ocuk \u015fi\u015fme botlar\u0131 veya \u015fambrellerle ge\u00e7meye kalk\u0131\u015fm\u0131yorlar. Tabii \u00e7ok \u00e7aresiz de\u011fillerse. H\u0131rvat polisi, Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc ve \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc gibi pek \u00e7ok kurulu\u015fun y\u0131llard\u0131r uyar\u0131da bulundu\u011fu geri itmeler ve g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131yla, Avrupa Birli\u011fi&#8217;nin en uzun d\u0131\u015f kara s\u0131n\u0131r\u0131 olan H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131 boyunca daha az tehlikeli olan di\u011fer noktalardan ge\u00e7i\u015fi zorla\u015ft\u0131rd\u0131. Bosna Hersek&#8217;te 11 kez H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fan ancak her seferinde H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan geri itilen gen\u00e7 bir Fasl\u0131n\u0131n bize s\u00f6yledi\u011fi gibi, &#8220;\u0130ki se\u00e7ene\u011finiz var: \u00f6lmek ya da hayalinizi ger\u00e7ekle\u015ftirmek.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in Balkan Rotas\u0131&#8217;nda ka\u00e7 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirlemek zordur. Eski Yugoslav \u00fclkeleri i\u00e7in en kapsaml\u0131 veriler &#8220;<em>AB&#8217;nin \u00c7evresindeki D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi (ERIM)<\/em>&#8221; projesinin ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan toplanm\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131rvatistan, Bosna Hersek, S\u0131rbistan, Slovenya, Kuzey Makedonya ve Kosova&#8217;da 2014-2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 346 ma\u011fdur kaydedilmi\u015ftir. ERIM&#8217;in veri taban\u0131ndaki her bir girdi bireyseldir ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n toplamay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 kadar veri i\u00e7erir ve mevcut t\u00fcm kaynaklar\u0131 kullan\u0131rlar &#8211; medya raporlar\u0131, tan\u0131klar, resmi istatistikler, aktivist kanallar. Ancak rakam kesinlikle \u00e7ok daha y\u00fcksek. Kaybolanlardan baz\u0131lar\u0131 hi\u00e7bir yerde kaydedilmemi\u015f bile.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bir\u00e7ok ceset hi\u00e7bir zaman bulunamad\u0131. \u00d6rne\u011fin, bir ba\u015fka yayg\u0131n s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fi olan Bulgaristan ve S\u0131rbistan aras\u0131ndaki Stara Planina da\u011f silsilesi engebeli ve ula\u015f\u0131lmaz bir arazidir. Sadece ayn\u0131 kaderi payla\u015farak bu rotaya s\u00fcr\u00fcklenenler cesetlerle kar\u015f\u0131la\u015facak ve bunu bildirmek i\u00e7in yetkililerle kar\u015f\u0131la\u015fma riskini g\u00f6ze almayacaklard\u0131r<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>H\u0131rvatistan ve Bosna Hersek&#8217;teki sava\u015flardan geriye kalan may\u0131n tarlalar\u0131nda insanlar \u00f6l\u00fcrse, cesetlerinden geriye pek bir \u015fey kalmayacakt\u0131r. Cesetlerin \u00e7o\u011fu nehirlerde bo\u011fulmu\u015f olarak bulundu, ancak bo\u011fulanlardan ka\u00e7\u0131n\u0131n kay\u0131p olarak bildirilmedi\u011fi ya da hi\u00e7 bulunamad\u0131\u011f\u0131 konusunda bir tahmin yok<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>.\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, kay\u0131tlar\u0131n tutulmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 2015 y\u0131l\u0131ndan Kas\u0131m 2023 sonuna kadar H\u0131rvatistan&#8217;da \u00f6len g\u00f6\u00e7menlerle ilgili verileri bize sa\u011flad\u0131: verilere g\u00f6re, H\u0131rvatistan Cumhuriyeti topraklar\u0131nda toplam 87 g\u00f6\u00e7men \u00f6ld\u00fc. Daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle: H\u0131rvatistan&#8217;da bu kadar ceset bulundu. H\u0131rvatistan, Bosna Hersek ve S\u0131rbistan&#8217;da tek bir resmi kurum bile bu topraklarda g\u00f6m\u00fclen g\u00f6\u00e7menlerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 tutmuyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak, mezarl\u0131klar\u0131 y\u00f6neten \u015fehirlerin, belediyelerin ve belediye \u015firketlerinin 500&#8217;den fazla adresine g\u00f6nderilen sorular sayesinde H\u0131rvatistan i\u00e7in veri elde etmeyi ba\u015fard\u0131k. Elde edilen verilere g\u00f6re H\u0131rvatistan&#8217;daki 32 mezarl\u0131kta son on y\u0131lda, yani 2014&#8217;ten Eyl\u00fcl 2023&#8217;e kadar defnedilmi\u015f 59 g\u00f6\u00e7men mezar\u0131 bulunuyor. Bunlardan 45&#8217;inin kimli\u011fi tespit edilemedi. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 2001 y\u0131l\u0131ndan bu yana kimli\u011fi tespit edilemeyen t\u00fcm cesetlerden DNA \u00f6rne\u011fi al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bakanl\u0131ktan, g\u00f6\u00e7menlerin kimlik tespiti konusunda \u00e7al\u0131\u015fan uzmanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmemize izin vermelerini istedik ancak bu talebimiz kabul edilmedi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>G\u00f6m\u00fclenlerin bir k\u0131sm\u0131 mezardan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve men\u015fe \u00fclkelerindeki ailelerine iade edildi, ancak bu aileler i\u00e7in zorlu ve son derece pahal\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bilmemenin y\u00fck\u00fc<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>NN mezarlar\u0131 aras\u0131nda 2015 y\u0131l\u0131nda Slavonski Brod kasabas\u0131na g\u00f6m\u00fclen Suriyeli \u00f6l\u00fc do\u011fmu\u015f bir bebek de bulunuyor. Tuna Nehri&#8217;nde bo\u011fulan be\u015f ya\u015f\u0131ndaki bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu 2021 y\u0131l\u0131nda Dalje&#8217;de g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Ge\u00e7en yaz Dubrovnik b\u00f6lgesindeki da\u011fl\u0131k alanda gen\u00e7 bir adam yorgunluktan \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131na tren \u00e7arpt\u0131. Bir\u00e7o\u011fu hipotermiden \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 yeterince erken t\u0131bbi yard\u0131m alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 ise hi\u00e7bir \u015feyin onlara yard\u0131m edemeyece\u011fine inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in intihar etti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yasalara g\u00f6re, \u00f6l\u00fcm yerlerine en yak\u0131n yere g\u00f6m\u00fcl\u00fcrler; bu yerler \u00e7o\u011funlukla Si\u010de&#8217;de oldu\u011fu gibi k\u00fc\u00e7\u00fck mezarl\u0131klard\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman, t\u0131pk\u0131 o k\u00f6yde oldu\u011fu gibi, mezarlar\u0131 mezarl\u0131\u011f\u0131n geri kalan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131yor. Otok&#8217;ta oldu\u011fu gibi baz\u0131 yerlerde, yufka y\u00fcrekli yerel kad\u0131nlardan biri NN mezar\u0131na bakma g\u00f6revini kendisine vermi\u015f. Prili\u0161\u0107e&#8217;deki mezarl\u0131k gibi di\u011ferlerinde ise 2019&#8217;dan kalma ah\u015fap NN ha\u00e7\u0131 \u00e7oktan \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f durumda<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>Bu NN mezarlar\u0131n\u0131n her biri, geride ne oldu\u011funu bilmemenin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan sevdiklerini b\u0131rak\u0131yor. Psikolojide buna belirsiz kay\u0131p denir, yani yak\u0131nlar\u0131 sevdiklerinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc teyit etmedikleri ve cesetlerinin nerede oldu\u011funu bilmedikleri s\u00fcrece onlar\u0131n yas\u0131n\u0131 tutamazlar.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hayatlar\u0131na devam ederlerse, kendilerini su\u00e7lu hissederler. Ve b\u00f6ylece umutsuzluk ve umut aras\u0131nda bir durumda donup kal\u0131rlar. Amerikal\u0131 psikolog Dr. Pauline Boss, &#8220;belirsiz kay\u0131p&#8221; kavram\u0131n\u0131n ve teorisinin yazar\u0131d\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z i\u00e7in verdi\u011fi bir r\u00f6portajda &#8220;Mezar \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7\u00fcnk\u00fc vedala\u015fmaya yard\u0131mc\u0131 oluyor&#8221; dedi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu dondurulmu\u015f durumun pratik sonu\u00e7lar\u0131 da vard\u0131r: veraset haklar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclemez, banka hesaplar\u0131na eri\u015filemez, aile emekli maa\u015f\u0131 al\u0131namaz, e\u015f yeniden evlenemez ve \u00e7ocuklar\u0131n velayeti karma\u015f\u0131kt\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan ve Bosna Hersek&#8217;teki pek \u00e7ok aile belirsiz kay\u0131plar\u0131 \u00e7ok iyi bilir. Her iki \u00fclke de 1990&#8217;larda binlerce insan\u0131n kaybolmas\u0131na neden olan bir sava\u015f ya\u015fad\u0131<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Her iki \u00fclke de bu sava\u015flarda kaybolanlarla ilgili \u00f6zel yasalara ve iyi geli\u015ftirilmi\u015f arama, kimlik tespiti, veri depolama ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131na sahip. Ancak bu, Balkan Rotas\u0131 boyunca hareket halinde olan binlerce ki\u015fi aras\u0131nda kaybolan ve \u00f6len g\u00f6\u00e7menler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">H\u0131rvatistan bir \u00e7ocu\u011fun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sorumlu<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan, Macaristan&#8217;\u0131n Eyl\u00fcl 2015&#8217;te s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kapatmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne giri\u015fte \u00f6nemli bir nokta haline geldi. O tarihten Mart 2016&#8217;ya kadar yakla\u015f\u0131k 660,000 m\u00fcltecinin Balkan koridorunun H\u0131rvatistan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden &#8211; devletleraras\u0131, organize rotadan &#8211; ge\u00e7ti\u011fi tahmin ediliyor. Bu koridor, Yunanistan&#8217;dan Bat\u0131 Avrupa&#8217;ya iki ya da \u00fc\u00e7 g\u00fcnde ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. En \u00f6nemlisi de yolculuklar\u0131 g\u00fcvenliydi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:quote -->\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><!-- wp:paragraph -->\n<p><em>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, hareket halindeki bu y\u00fcz binlerce insan aras\u0131nda 2015 ve 2016 y\u0131llar\u0131nda tek bir \u00f6l\u00fcm bile kaydetmedi<\/em><\/p>.\n<!-- \/wp:paragraph --><\/blockquote>\n<!-- \/wp:quote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Koridor, 2015 bahar\u0131nda Makedonya&#8217;daki demiryolunda \u00e7ok say\u0131da m\u00fcltecinin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesinin ard\u0131ndan can kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla kurulmu\u015ftu. Ancak Mart 2016&#8217;da AB-T\u00fcrkiye m\u00fclteci anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131yla birlikte koridor kapand\u0131. AB, Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne gelmemeleri i\u00e7in m\u00fcltecileri topraklar\u0131nda tutmas\u0131 amac\u0131yla T\u00fcrkiye&#8217;ye c\u00f6mert\u00e7e fon sa\u011flamay\u0131 taahh\u00fct etti. B\u00f6ylece tehlikeli ve gayriresmi Balkan Rotas\u0131 tek se\u00e7enek olarak kald\u0131. Pek \u00e7ok ki\u015fi bu yolu kullan\u0131yor. Sadece 2023&#8217;\u00fcn ilk on ay\u0131nda H\u0131rvat polisi yasad\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fleriyle ilgili 62.452 eylem kaydetti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hem H\u0131rvatistan Ombudsman\u0131&nbsp;<em>Tena<\/em>&nbsp;\u0160imonovi\u0107 Einwalter hem de Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ayn\u0131 konuda uyar\u0131da bulunuyor: s\u0131n\u0131r ve g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7menlerin kaybolmas\u0131 ya da \u00f6lmesi riski \u00fczerinde a\u00e7\u0131k bir etkisi var. AB&#8217;de yasal ve g\u00fcvenli g\u00f6\u00e7 yollar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak AB, H\u0131rvatistan&#8217;dan d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 korumas\u0131n\u0131 bekliyor ve H\u0131rvatistan da bunu g\u00f6n\u00fclden yap\u0131yor. H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Davor Bo\u017einovi\u0107 bu t\u00fcr uygulamalar\u0131 &#8220;cayd\u0131rma teknikleri&#8221; olarak adland\u0131r\u0131yor ve bunlar\u0131n AB Schengen S\u0131n\u0131r Kodu ile tamamen uyumlu oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n sonucu, \u00f6rne\u011fin Madina Hussiny&#8217;nin \u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Afganistanl\u0131 alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, H\u0131rvat polisinin 2017 y\u0131l\u0131nda gece yar\u0131s\u0131 kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini &#8220;s\u00f6ylemesinin&#8221; ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybetti. <a href=\"https:\/\/hudoc.echr.coe.int\/eng#{%22itemid%22:[%22001-213213%22]}\">Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi Kas\u0131m 2021&#8217;de Madina&#8217;n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n sorumlu oldu\u011funa karar verdi<\/a>&nbsp;<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21518, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21518\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>H\u0131rvat polisinin kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan geri iterek gece yar\u0131s\u0131 S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini s\u00f6ylemesinin ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybeden alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki Afgan k\u0131z\u0131 Madina&#8217;n\u0131n mezar\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Tipik bir &#8220;cayd\u0131rma&#8221; y\u00f6nteminde, H\u0131rvat polisi insanlar\u0131 s\u0131n\u0131rdaki noktalara ta\u015f\u0131yor ve ge\u00e7melerini emrediyor. Dinledi\u011fimiz tan\u0131kl\u0131klarda ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bir\u00e7ok raporunda insanlar nehirleri y\u00fcr\u00fcyerek ya da y\u00fczerek ge\u00e7mek, kayalar\u0131n \u00fczerinden t\u0131rmanmak ya da s\u0131k ormanlar\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7mek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131lar. \u00c7o\u011fu zaman geceleri, bazen \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak soyunarak ve yolu bilmeden kar\u015f\u0131ya ge\u00e7iyorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc polis genellikle cep telefonlar\u0131n\u0131 ellerinden al\u0131yor.&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>S\u0131n\u0131r \u015eiddeti \u0130zleme A\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2019 y\u0131l\u0131nda toplanan verilere g\u00f6re, H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan yap\u0131lan t\u00fcm geri itmelerin %80&#8217;i bir veya daha fazla \u015fiddet t\u00fcr\u00fcnden etkilenmi\u015f olabilir. Bu da binlerce ki\u015finin s\u0131n\u0131r \u015fiddetinin kurban\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Danimarka M\u00fclteci Konseyi taraf\u0131ndan toplanan verilere g\u00f6re, 2020&#8217;nin ba\u015f\u0131ndan 2022&#8217;nin sonuna kadar olan iki y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde en az 30.000 ki\u015fi Bosna Hersek&#8217;e geri itildi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:embed {\"url\": \"https:\/\/displayeurope.video\/w\/dzmTBCVVxCxGBUpyP8wgwj\", \"type\": \"wp-embed\", \"providerNameSlug\": \"peertube\", \"responsive\":true, \"className\": \"wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-peertube wp-block-embed-peertube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" title=\"&quot;Go in this place, you will find your cousin&quot;: Border Graves Investigation\" width=\"500\" height=\"315\" src=\"https:\/\/displayeurope.video\/videos\/embed\/65d6150a-70c5-4dec-9583-05505aa903fa#?secret=3iJmoqjSM8\" data-secret=\"3iJmoqjSM8\" frameborder=\"0\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:embed -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bunlar aras\u0131nda Afganistanl\u0131 Arat Semiullah da var. Kas\u0131m 2022&#8217;de Sava Nehri&#8217;ni ge\u00e7ip Bosna&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a girmeyi planlad\u0131. Hen\u00fcz 20 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Bo\u011fuldu ve Banja Luka&#8217;daki Ortodoks mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Afganistan&#8217;daki ailesi ona ne oldu\u011funu bilmiyordu. Annesine Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne girmek i\u00e7in sa\u00e7lar\u0131n\u0131 yeni kestirdi\u011fi bir selfie g\u00f6ndermi\u015f ve sonra cevap vermeyi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Anne, Almanya&#8217;da ya\u015fayan ye\u011feni Payman Sediqi&#8217;ye onu bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in yalvard\u0131. Payman, Bosna Hersek&#8217;te sevdiklerine ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeleri i\u00e7in ailelere g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak yard\u0131m eden aktivist Nihad Sulji\u0107 ile temasa ge\u00e7ti. Bilgi almak i\u00e7in haftalarca u\u011fra\u015ft\u0131lar. Payman Bosna&#8217;ya gitti ve kendisine adli t\u0131p foto\u011fraflar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir kad\u0131n polisin yard\u0131mseverli\u011fi sayesinde akrabas\u0131n\u0131 bulmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Arat&#8217;\u0131n annesi de telefonda onun o\u011flu oldu\u011funu do\u011frulad\u0131.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Arat&#8217;\u0131n Bosna Hersek&#8217;te yay\u0131nlanan \u00f6l\u00fcm ilan\u0131nda &#8220;H\u0131rvat polisinin ate\u015fli silahlar kullanarak tekneyi bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve trajik bir \u015fekilde bo\u011fuldu\u011fu&#8221; belirtildi. M\u00fcsl\u00fcman cemaatinin yard\u0131m\u0131yla ve ailenin iste\u011fi \u00fczerine naa\u015f\u0131 Kami\u010dani k\u00f6y\u00fcndeki M\u00fcsl\u00fcman mezarl\u0131\u011f\u0131na nakledildi. Aile onu Afganistan&#8217;da defnetmek istiyordu ancak bu \u00e7ok pahal\u0131 ve b\u00fcrokratik a\u00e7\u0131dan karma\u015f\u0131k bir i\u015flemdi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Eyl\u00fcl 2023&#8217;te, Arat i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir mezar ta\u015f\u0131 dikildi\u011finde Nihad ve Payman ile bulu\u015ftuk. \u00dczerinde &#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Sava Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu&#8221; yaz\u0131yordu. Payman bize Arat&#8217;\u0131n Avrupa&#8217;ya girmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir grup insanla birlikte Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yledi. Baz\u0131lar\u0131 H\u0131rvatistan taraf\u0131na ge\u00e7meyi ba\u015farm\u0131\u015f, ancak daha sonra H\u0131rvat polisi Arat&#8217;\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu lastik bota ate\u015f a\u00e7m\u0131\u015f. Bot batt\u0131 ve Arat bo\u011fuldu. Sava nehrinin H\u0131rvatistan k\u0131y\u0131s\u0131na ge\u00e7en ve hayatta kalan bir ki\u015fi Payman&#8217;a bunlar\u0131 anlatt\u0131. Payman, Arat&#8217;\u0131n ailesinin b\u00fcy\u00fck ac\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu ama en az\u0131ndan o\u011fullar\u0131n\u0131n nerede oldu\u011funu ve dini geleneklerine g\u00f6re g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildiklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Payman i\u00e7in akrabas\u0131n\u0131n mezar\u0131nda g\u00f6\u00e7men olarak \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yazmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21535, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21535\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Arat Semiullah&#8217;\u0131n Bosna&#8217;daki mezar\u0131nda Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fuldu\u011fu yaz\u0131yor. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Avrupa&#8217;da her g\u00fcn insanlar, kendileri i\u00e7in hayat olmayan \u00fclkelerden ka\u00e7arak \u00f6l\u00fcyor. Hayalleri Avrupa&#8217;da g\u00f6m\u00fcl\u00fc. Avrupal\u0131 polisler onlara ate\u015f etti\u011finde bile kimse onlar\u0131 umursam\u0131yor,&#8221; diyor Payman.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Payman ne t\u00fcr r\u00fcyalardan bahsetti\u011fini biliyor. Kendisi de 16 ya\u015f\u0131nda Almanya&#8217;ya ka\u00e7ak olarak gelmi\u015f. \u015eansl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Nihad, Bosna Hersek&#8217;teki di\u011fer g\u00f6\u00e7men mezarlar\u0131n\u0131n da kal\u0131c\u0131 olarak bu \u015fekilde i\u015faretlenmesini savunuyor. Bizi 17 NN g\u00f6\u00e7menin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu Zvornik kasabas\u0131ndaki mezarl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Nihad, bulunduklar\u0131nda baz\u0131lar\u0131n\u0131n pasaportlar\u0131n\u0131n \u00fczerlerinde oldu\u011fu bilgisini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Mezarl\u0131ktan, S\u0131rbistan&#8217;\u0131 Bosna&#8217;dan ay\u0131ran ve ge\u00e7i\u015f denemeleri s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da can kayb\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Drina nehri g\u00f6r\u00fclebiliyor. Sadece bu y\u0131l Drina&#8217;da yakla\u015f\u0131k 30 ceset bulundu. Nihad, cesetler Bosna nehri k\u0131y\u0131lar\u0131na vurursa \u015fansl\u0131 olduklar\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc S\u0131rbistan&#8217;da yetkililerin genellikle otopsi yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve DNA \u00f6rne\u011fi almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu durum bize S\u0131rbistan&#8217;daki aktivistler taraf\u0131ndan da teyit edildi. Bu durumlarda, aileleri i\u00e7in sonsuza kadar ve tamamen kay\u0131p oluyorlar.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21552, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"593\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21552\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-360x209.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-768x445.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Bosna&#8217;n\u0131n Zvornik kasabas\u0131ndaki NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Zvornik&#8217;teki toprak NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Nihad, Zvornik Belediyesini ah\u015fap tabelalar\u0131 siyah ta\u015fla de\u011fi\u015ftirmeye ikna etmeyi ba\u015fard\u0131. Onun i\u00e7in onlar\u0131n onurlu bir \u015fekilde g\u00f6m\u00fclmeleri \u00f6nemli ama ayn\u0131 zamanda bir an\u0131t olarak orada durmalar\u0131n\u0131 da \u00f6nemli buluyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Dile\u011fim bundan 100 y\u0131l sonra bile bu mezarlar\u0131n AB&#8217;nin utanc\u0131n\u0131n an\u0131tlar\u0131 olarak durmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu insanlar\u0131 nehir de\u011fil, AB s\u0131n\u0131r rejimi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc&#8221; diyor Nihad.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong><em>&#8220;Bu makale 1000 Hayat, 0 \u0130sim&#8217;in bir par\u00e7as\u0131d\u0131r:  S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 soru\u015fturmas\u0131, AB g\u00f6\u00e7menlerin son haklar\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131yor?&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:separator -->\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<!-- \/wp:separator -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\": \"left\"} -->\n<p class=\"has-text-align-left\"><em>Illustration by <\/em><strong><em>Antoine Bouraly<\/em> <\/strong>\/ <em>Edited by <strong>Tina Lee<\/strong><\/em> \/ <em>Photos by <strong>Tina Xu<\/strong><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":6} -->\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Yazar Hakk\u0131nda:<\/strong><\/h6>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong>Barbara Matej\u010di\u0107<\/strong>&nbsp;sosyal meseleler ve insan haklar\u0131 konular\u0131na odaklanan \u00f6d\u00fcll\u00fc bir H\u0131rvat serbest gazeteci ve kurgu d\u0131\u015f\u0131 yazard\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf --><!-- \/wp:post-content --><!-- \/wp:heading --><!-- wp:post-content --><!-- wp:heading {\"level\":5} -->\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><em><strong>Bu makale serinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r <\/strong><\/em><strong><a href=\"https:\/\/unbiasthenews.org\/border-graves-investigation\/\">&#8220;1000 Hayat, 0 \u0130sim: S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 soru\u015fturmas\u0131, AB g\u00f6\u00e7menlerin son haklar\u0131n\u0131 nas\u0131l ihlal ediyor?&#8221;<\/a><\/strong><\/h5>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:separator -->\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<!-- \/wp:separator -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n do\u011fusundaki Si\u010de k\u00f6y\u00fcnde, mezarl\u0131kta ya\u015fayanlar\u0131n say\u0131s\u0131 ya\u015fayanlardan daha fazla. K\u00f6y\u00fcn 230 ya\u015fayan sakini ve 250 \u00f6l\u00fcs\u00fc var. Daha a\u00e7\u0131k olmak gerekirse, mezarl\u0131kta 247 yerli ve \u00fc\u00e7 bilinmeyen ki\u015fi ya\u015f\u0131yor. Si\u010de ancak 1970&#8217;lerde kendi mezarl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmasayd\u0131, yerin alt\u0131nda daha fazla insan olacakt\u0131. Ayr\u0131ca, o b\u00f6lgedeki pek \u00e7ok ki\u015fi gibi daha iyi bir ya\u015fam aray\u0131\u015f\u0131yla b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere gitmemi\u015f olsalard\u0131, ya\u015fayanlar\u0131n say\u0131s\u0131 daha da fazla olacakt\u0131. Yurtd\u0131\u015f\u0131na da, \u00f6zellikle Almanya&#8217;ya&#8230;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Si\u010de sakinlerinin mezarlar\u0131, ziyaret\u00e7iye bu insanlar\u0131n kim olduklar\u0131n\u0131, nereye ait olduklar\u0131n\u0131 ve sevdiklerinin onlara de\u011fer verip vermedi\u011fini k\u0131saca anlat\u0131r. Mezarlar\u0131n olay\u0131 budur, hayat\u0131m\u0131z\u0131n temel bilgilerini \u00f6zetlerler.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>E\u011fer mezar\u0131n \u00fczerinde sadece &#8220;NN&#8221; yaz\u0131yorsa, bu bir trajediyi \u00f6zetlemektedir<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>\u0130simleri bilinmeyen bu \u00fc\u00e7 ki\u015fi kim? Nas\u0131l oluyor da son istirahatgahlar\u0131 Si\u010de&#8217;de d\u00fcz bir mezar oluyor? <\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>G\u00f6\u00e7menler, yak\u0131ndaki bir nehirde bo\u011fuldular, yerel halk size s\u00f6yleyecektir. Buras\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir yer, k\u00fc\u00e7\u00fck bir mezarl\u0131k ve herkes her \u015feyi biliyor.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bilmeseniz bile, bu \u00fc\u00e7 ki\u015finin oraya ait olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Mezarl\u0131\u011f\u0131n geri kalan\u0131ndan tamamen ayr\u0131 bir yere g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015flerdir. NN yaz\u0131l\u0131 \u00fc\u00e7 ah\u015fap ha\u00e7, mezarl\u0131\u011f\u0131n kenar\u0131nda topra\u011fa saplanm\u0131\u015f durumda. Latince&nbsp;<em>nomen nescio<\/em>&#8216;nun k\u0131saltmas\u0131 olan NN, kelimenin tam anlam\u0131yla &#8220;ad\u0131n\u0131 bilmiyorum&#8221; anlam\u0131na geliyor. Kamu mezarl\u0131\u011f\u0131 i\u015fletmecisinin resmi a\u00e7\u0131klamas\u0131, ismi bilinmeyenlerin daha fazla g\u00f6m\u00fclmesi i\u00e7in yer b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde. Ancak, oraya gitti\u011finizde akl\u0131n\u0131za gelen a\u00e7\u0131klama, yerel halkla kar\u0131\u015fmamalar\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 g\u00f6m\u00fcld\u00fckleridir. Ya da NN g\u00f6\u00e7menlerinin de mezarl\u0131\u011f\u0131n kenar\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir ba\u015fka kasaban\u0131n belediye ba\u015fkan\u0131n\u0131n bir telefon konu\u015fmas\u0131nda a\u011fz\u0131ndan ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, &#8220;Ayak alt\u0131nda olmas\u0131nlar diye.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Si\u010de&#8217;deki mezarl\u0131kta, kimsenin ilgilenmedi\u011fi sadece \u00fc\u00e7 mezar var. Yakla\u015f\u0131k be\u015f y\u0131l i\u00e7inde t\u00fcm izleri kaybolabilir. Kamu mezarl\u0131\u011f\u0131 i\u015fletmecisi, kimli\u011fi belirlenemeyen cesetleri g\u00f6mmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc, ancak mezar &#8220;\u00f6zel tarihi ve sosyal \u00f6neme sahip&#8221; bir ki\u015fiye ait olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece mezarlar\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 yapm\u0131yor.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>NN1, NN2 ve NN3 sadece, muhtemelen nerede olduklar\u0131n\u0131 bile bilmeyen sevdikleri i\u00e7in \u00f6zel bir \u00f6neme sahip. Belki de Bat\u0131 Avrupa&#8217;dan nihayet onlardan haber almay\u0131 bekliyorlard\u0131r. Belki de onlar\u0131 ar\u0131yorlard\u0131r. Belki de onlar\u0131n yas\u0131n\u0131 tutuyorlard\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21467, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"573\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Sice-graves_2-1-1536x859-1-1024x573.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21467\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Sice-graves_2-1-1536x859-1-1024x573.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Sice-graves_2-1-1536x859-1-360x201.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Sice-graves_2-1-1536x859-1-768x430.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Sice-graves_2-1-1536x859-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Do\u011fu H\u0131rvatistan&#8217;daki Si\u010de k\u00f6y\u00fcndeki mezarl\u0131kta bulunan NN1, NN2 ve NN3 mezarlar\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bilinen ancak bilinmeyen olarak g\u00f6m\u00fclen kimlikler&nbsp;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>E\u011fer biraz daha derine inerseniz, burada isimsiz olarak yatanlar hakk\u0131nda bir iki \u015fey \u00f6\u011freneceksiniz.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>23 Aral\u0131k 2022 sabah\u0131n\u0131n erken ve so\u011fuk saatlerinde polis, H\u0131rvatistan&#8217;\u0131 Bosna Hersek&#8217;ten ay\u0131ran Sava nehrinin k\u0131y\u0131s\u0131nda iki ceset buldu. Bu nehir Avrupa Birli\u011fi&#8217;ni Avrupa&#8217;n\u0131n geri kalan\u0131ndan ay\u0131rmaktad\u0131r. Polis raporuna g\u00f6re, nehir \u00fczerinden H\u0131rvatistan&#8217;a yasad\u0131\u015f\u0131 yollardan giren yirmi ki\u015filik bir yabanc\u0131 vatanda\u015f grubu da bulundu. Grupta bir ki\u015fi daha kay\u0131pt\u0131. Kapsaml\u0131 bir araman\u0131n ard\u0131ndan \u00f6\u011fleden sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ceset daha bulundu. Nova Gradi\u0161ka kasabas\u0131ndaki Genel Hastane&#8217;nin patoloji uzman\u0131, her \u00fc\u00e7 ki\u015finin de \u00f6l\u00fcm saatini 2:45 olarak belirledi. \u0130kisi hipotermiden \u00f6l\u00fcrken, biri bo\u011fuldu.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21484, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"561\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-1024x561.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21484\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-1024x561.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-360x197.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1-768x421.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/River-Sava-1536x842-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Avrupa Birli\u011fi&#8217;ni Avrupa&#8217;n\u0131n geri kalan\u0131ndan ay\u0131ran tehlikeli Sava Nehri. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00dczerlerinde Bosna Hersek&#8217;teki bir m\u00fclteci kamp\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f kimlik kartlar\u0131 bulundu. Kimliklerine g\u00f6re \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn de Afganistanl\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011frendik: Ahmedi Abozari 17 ya\u015f\u0131nda, Basir Naseri 21 ya\u015f\u0131nda ve Shakir Atoin 25 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. NN1, NN2 ve NN3.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>Brodsko-Posavska \u0130l\u00e7e polis idaresinin bize s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, gruptaki di\u011fer g\u00f6\u00e7menler de ikisinin kimli\u011fini do\u011frulad\u0131. O halde neden NN olarak g\u00f6m\u00fcld\u00fcler? Afganistan&#8217;dan geldikleri biliniyorsa neden ha\u00e7lar\u0131n alt\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fcler? E\u011fer aileler onlar\u0131 ar\u0131yorsa, nas\u0131l bulacaklar?&#8221;<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Mezarl\u0131k y\u00f6netimi nazik davrand\u0131 ve defin i\u015flemlerini patolog taraf\u0131ndan imzalanan defin ruhsat\u0131nda ne yaz\u0131yorsa ona g\u00f6re yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi &#8211; ve ruhsatta NN yaz\u0131yordu<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Patolog, verileri polisten ald\u0131\u011f\u0131 bilgilere dayanarak girdi\u011fini s\u00f6yledi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yetkili polis departman\u0131 bize ki\u015finin yerel belediyenin kurallar\u0131na g\u00f6re g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Si\u010de mezarl\u0131\u011f\u0131 Nova Kapela belediyesine ait olup, belediye ba\u015fkan\u0131 Ivan \u0160mit, belediyesinin bu definler i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm masraflar\u0131 ho\u015fnutsuz bir \u015fekilde s\u0131ralad\u0131 ve bunun i\u00e7in \u00f6deme yapmak isteyen herkesin NN yaz\u0131s\u0131n\u0131 isimlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fini s\u00f6yledi. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&nbsp;<em>Unbias the News<\/em>,&nbsp;<em>The Guardian<\/em>&nbsp;ve&nbsp;<em>S\u00fcddeutsche Zeitung<\/em> ile birlikte Avrupa&#8217;n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan sekiz serbest \u00e7al\u0131\u015fandan olu\u015fan bir ekip taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 Ara\u015ft\u0131rmas\u0131&#8217;n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak yetkililerin AB s\u0131n\u0131rlar\u0131nda bulduklar\u0131 \u00f6l\u00fclerle nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131rken bir dizi benzer idari belirsizlikle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Avrupa&#8217;daki g\u00f6\u00e7men mezarlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131na ili\u015fkin merkezi bir Avrupa veri taban\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak ekip Yunanistan, \u0130talya, \u0130spanya, H\u0131rvatistan, Malta, Polonya ve Fransa&#8217;da 2014-2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda en az 1.931 g\u00f6\u00e7men mezar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamay\u0131 ba\u015fard\u0131. Bunlardan 1.015&#8217;inin kimli\u011fi tespit edilemedi. Kimli\u011fi tespit edilemeyen mezarlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 Yunanistan&#8217;da 551, \u0130talya&#8217;da 248 ve \u0130spanya&#8217;da 109&#8217;dur. Veriler uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n, sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin, bilim insanlar\u0131n\u0131n, yerel makamlar\u0131n ve mezarl\u0131klar\u0131n veri tabanlar\u0131na ve saha ziyaretlerine dayan\u0131larak elde edilmi\u015ftir<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ekip, Yunanistan, \u0130spanya, \u0130talya, H\u0131rvatistan, Polonya ve Litvanya&#8217;da 24 mezarl\u0131\u011f\u0131 ziyaret etti ve 2014&#8217;ten 2023&#8217;e kadar ge\u00e7en son on y\u0131lda toplam 555 kimli\u011fi belirsiz g\u00f6\u00e7men mezar\u0131 oldu\u011funu tespit etti.<\/p> <p>Ekibin ziyaret etti\u011fi mezarl\u0131klardan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bunlar sadece cesetleri bulunanlar. Uluslararas\u0131 K\u0131z\u0131lha\u00e7 Komitesi (ICRC), Avrupa s\u0131n\u0131rlar\u0131nda kaybolanlar\u0131n %93&#8217;\u00fcnden fazlas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir zaman bulunamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyor.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">B\u00fcrokraside kaybolan aileler&nbsp;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00dc\u00e7 gen\u00e7 Afgan&#8217;\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc 2022 Aral\u0131k ay\u0131 her zamankinden daha ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ge\u00e7ti ve Sava Nehri kabard\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck ve h\u0131zl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu b\u00f6lgede, sadece \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce, be\u015f T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 teknelerinin Sava nehrinde alabora olmas\u0131 sonucu kaybolmu\u015ftu. Bunlar\u0131n aras\u0131nda iki ya\u015f\u0131nda bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, on iki ya\u015f\u0131nda bir erkek \u00e7ocu\u011fu ve ebeveynleri de vard\u0131. Kay\u0131p baban\u0131n erkek karde\u015fi, aileye ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek i\u00e7in Almanya&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a geldi. Elimizdeki belgelerden, terc\u00fcman Nina Rajkovi\u0107&#8217;in yard\u0131m\u0131yla \u00e7e\u015fitli polis karakollar\u0131ndan kay\u0131p akrabalar\u0131 hakk\u0131nda bilgi almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Aylar sonra bile herhangi bir g\u00fcncelleme alamad\u0131.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u0130ki ki\u015fi kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunmak istemi\u015f, ancak polis onlara, ki\u015finin daha \u00f6nce H\u0131rvatistan veya Bosna Hersek topraklar\u0131nda kay\u0131tl\u0131 olmamas\u0131 halinde bunu yapman\u0131n bir anlam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p> <p>Bu nedenle, s\u00f6z konusu ki\u015fi hakk\u0131nda kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunulmam\u0131\u015ft\u0131r.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Benzer bir dizi \u00f6rnekle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Gen\u00e7 bir adam H\u0131rvatistan&#8217;a gelmi\u015f ve hem H\u0131rvatistan hem de Slovenya polisine karde\u015finin iki \u00fclkeyi ay\u0131ran Kupa Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu\u011funu bildirmi\u015fti. Ancak, karde\u015finin kaybolu\u015fu H\u0131rvatistan&#8217;da kamuya a\u00e7\u0131k olan ulusal kay\u0131p \u015fah\u0131slar veri taban\u0131na kaydedilmemi\u015fti. Sonraki g\u00fcnlerde Kupa&#8217;da kimli\u011fi belirsiz birka\u00e7 ceset bulunmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan polis kendisiyle temasa ge\u00e7medi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ba\u015fka bir \u00f6rnekte, Afgan bir adam, yine Aral\u0131k 2022&#8217;de Sava&#8217;y\u0131 birlikte ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fulan karde\u015finin cenazesini defnedebilmek i\u00e7in H\u0131rvatistan&#8217;dan Bosna Hersek&#8217;e nakledilmesini alt\u0131 ay beklemi\u015ftir. Karde\u015fi oldu\u011funu teyit etmesine ra\u011fmen, kimlik belirleme s\u00fcreci uzun ve karma\u015f\u0131kt\u0131<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan topraklar\u0131nda kaybolan sevdiklerinin izini uzaktan s\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fan, ancak sonunda cesaretlerini kaybederek pes eden \u00e7ok say\u0131da aile var.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n da bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu Balkan Rotas\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan g\u00fczerg\u00e2htaki kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler s\u00f6z konusu oldu\u011funda bir\u00e7ok soru ve \u00e7ok az net cevap bulunmaktad\u0131r. Kay\u0131p bir ki\u015finin kime ve nas\u0131l bildirilece\u011fini tan\u0131mlayan net protokoller ve prosed\u00fcrler bulunmamaktad\u0131r. Yaz aylar\u0131nda kaybolan turistler gibi kay\u0131p g\u00f6\u00e7menlerin de aktif olarak aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131 bilinmemektedir. Kimlik tespiti i\u00e7in ne kadar ve hangi bilgilere ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu net de\u011fildir.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:quote -->\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p>&#8220;Kurumlar ve bireysel departmanlar aras\u0131ndaki bilgi dola\u015f\u0131m\u0131 bana neredeyse yokmu\u015f gibi geliyor.&#8221;&nbsp;<\/p><cite>Marijana Hamer\u0161ak<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote --><\/blockquote>\n<!-- \/wp:quote -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21501, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21501\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-360x203.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1-768x432.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Balkans_Croatia_Marijana-Hamersak-1536x864-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Marijana Hamer\u0161ak, aktivist ve Zagreb Etnoloji ve Folklor Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;n\u00fcn &#8220;AB \u00c7evresinde D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi&#8221; projesinin ba\u015fkan\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Bir vakada, sadece kimlik tespitinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in iki aydan fazla bir s\u00fcre ve farkl\u0131 adreslere, polis karakollar\u0131na, polis departmanlar\u0131na, hastanelere ve eyalet savc\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fczinelerce telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesi ve e-posta g\u00f6ndermem gerekti, tamamlanmad\u0131&#8221; diyor aktivist ve Zagreb&#8217;deki Etnoloji ve Folklor Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;n\u00fcn kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler hakk\u0131nda bilgi ve veri toplayan &#8220;<em>AB&#8217;nin Periferisinde D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi<\/em>&#8221; projesinin ba\u015fkan\u0131 Marijana Hamer\u0161ak.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan&#8217;da ve kom\u015fu Bosna Hersek&#8217;te kay\u0131p g\u00f6\u00e7menleri arama ve \u00f6l\u00fclerin kimliklerini tespit etme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, \u00e7o\u011fu zaman Marijana gibi kaotik y\u00f6netimde b\u0131kmadan usanmadan bilgi arayan g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin ve aktivistlerin \u00e7abalar\u0131na dayan\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc dil bilmeyen aileler bu g\u00f6revi pratikte \u00fcstesinden gelinemez buluyorlar.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;\u00d6l ya da hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftir&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Balkanlar&#8217;da \u00d6l\u00fcler ve Kay\u0131plar&#8221; adl\u0131 Facebook grubu, aileler ve aktivistler aras\u0131nda kay\u0131plar ve \u00f6l\u00fcler hakk\u0131nda foto\u011fraf ve bilgi al\u0131\u015fveri\u015finin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 merkezi bir yer haline geldi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yetkili \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n, Afganistan veya Suriye&#8217;den yaz\u0131p sevdiklerinin ak\u0131betini sorabilecekleri, onlar hakk\u0131nda bilgi b\u0131rakabilecekleri ve kay\u0131p ihbar\u0131nda bulunabilecekleri \u0130ngilizce bir web sitesi yok. Kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menler konusunda polis idarelerinin i\u015fbirli\u011fi yapabilece\u011fi b\u00f6lgesel bir veri taban\u0131 da yok, hatta Bosna Hersek&#8217;ten H\u0131rvatistan&#8217;a kadar en \u00e7ok ge\u00e7i\u015fin kaydedildi\u011fi \u00fclkelerdekilerin bile.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ekibimizle yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6yle\u015fide, kay\u0131p ve \u00f6l\u00fc g\u00f6\u00e7menlere ili\u015fkin merkezi bir Avrupa veri taban\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n son derece \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulad\u0131. B\u00f6yle bir veri taban\u0131 \u00f6lenlere ili\u015fkin \u00f6l\u00fcm \u00f6ncesi ve \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 verileri birle\u015ftirirse, kimlik tespiti \u015fans\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artacakt\u0131r.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Ailelerin sevdiklerinin ak\u0131beti hakk\u0131ndaki ger\u00e7e\u011fi bilmeye haklar\u0131 vard\u0131r.&#8221;<\/em><\/p><cite>Dunja Mijatovi\u0107, Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yine de, AB&#8217;nin d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n ge\u00e7irimsiz tutulmas\u0131nda polis i\u015fbirli\u011fi etkilidir.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>\u00d6nceleri g\u00f6\u00e7 etmeye \u00e7al\u0131\u015fan insanlar Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7meyi \u00e7ok s\u0131k denemezlerdi. Bunun \u00e7ok tehlikeli oldu\u011funu biliyorlard\u0131. Birbirleriyle bilgi payla\u015f\u0131yorlar ve b\u00f6yle bir nehri \u00e7ocuk \u015fi\u015fme botlar\u0131 veya \u015fambrellerle ge\u00e7meye kalk\u0131\u015fm\u0131yorlar. Tabii \u00e7ok \u00e7aresiz de\u011fillerse. H\u0131rvat polisi, Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc ve \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc gibi pek \u00e7ok kurulu\u015fun y\u0131llard\u0131r uyar\u0131da bulundu\u011fu geri itmeler ve g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131yla, Avrupa Birli\u011fi&#8217;nin en uzun d\u0131\u015f kara s\u0131n\u0131r\u0131 olan H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131 boyunca daha az tehlikeli olan di\u011fer noktalardan ge\u00e7i\u015fi zorla\u015ft\u0131rd\u0131. Bosna Hersek&#8217;te 11 kez H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fan ancak her seferinde H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan geri itilen gen\u00e7 bir Fasl\u0131n\u0131n bize s\u00f6yledi\u011fi gibi, &#8220;\u0130ki se\u00e7ene\u011finiz var: \u00f6lmek ya da hayalinizi ger\u00e7ekle\u015ftirmek.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hayallerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in Balkan Rotas\u0131&#8217;nda ka\u00e7 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirlemek zordur. Eski Yugoslav \u00fclkeleri i\u00e7in en kapsaml\u0131 veriler &#8220;<em>AB&#8217;nin \u00c7evresindeki D\u00fczensiz G\u00f6\u00e7\u00fcn Avrupa Rejimi (ERIM)<\/em>&#8221; projesinin ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan toplanm\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131rvatistan, Bosna Hersek, S\u0131rbistan, Slovenya, Kuzey Makedonya ve Kosova&#8217;da 2014-2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 346 ma\u011fdur kaydedilmi\u015ftir. ERIM&#8217;in veri taban\u0131ndaki her bir girdi bireyseldir ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n toplamay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 kadar veri i\u00e7erir ve mevcut t\u00fcm kaynaklar\u0131 kullan\u0131rlar &#8211; medya raporlar\u0131, tan\u0131klar, resmi istatistikler, aktivist kanallar. Ancak rakam kesinlikle \u00e7ok daha y\u00fcksek. Kaybolanlardan baz\u0131lar\u0131 hi\u00e7bir yerde kaydedilmemi\u015f bile.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bir\u00e7ok ceset hi\u00e7bir zaman bulunamad\u0131. \u00d6rne\u011fin, bir ba\u015fka yayg\u0131n s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fi olan Bulgaristan ve S\u0131rbistan aras\u0131ndaki Stara Planina da\u011f silsilesi engebeli ve ula\u015f\u0131lmaz bir arazidir. Sadece ayn\u0131 kaderi payla\u015farak bu rotaya s\u00fcr\u00fcklenenler cesetlerle kar\u015f\u0131la\u015facak ve bunu bildirmek i\u00e7in yetkililerle kar\u015f\u0131la\u015fma riskini g\u00f6ze almayacaklard\u0131r<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>H\u0131rvatistan ve Bosna Hersek&#8217;teki sava\u015flardan geriye kalan may\u0131n tarlalar\u0131nda insanlar \u00f6l\u00fcrse, cesetlerinden geriye pek bir \u015fey kalmayacakt\u0131r. Cesetlerin \u00e7o\u011fu nehirlerde bo\u011fulmu\u015f olarak bulundu, ancak bo\u011fulanlardan ka\u00e7\u0131n\u0131n kay\u0131p olarak bildirilmedi\u011fi ya da hi\u00e7 bulunamad\u0131\u011f\u0131 konusunda bir tahmin yok<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>.\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, kay\u0131tlar\u0131n tutulmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 2015 y\u0131l\u0131ndan Kas\u0131m 2023 sonuna kadar H\u0131rvatistan&#8217;da \u00f6len g\u00f6\u00e7menlerle ilgili verileri bize sa\u011flad\u0131: verilere g\u00f6re, H\u0131rvatistan Cumhuriyeti topraklar\u0131nda toplam 87 g\u00f6\u00e7men \u00f6ld\u00fc. Daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle: H\u0131rvatistan&#8217;da bu kadar ceset bulundu. H\u0131rvatistan, Bosna Hersek ve S\u0131rbistan&#8217;da tek bir resmi kurum bile bu topraklarda g\u00f6m\u00fclen g\u00f6\u00e7menlerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 tutmuyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak, mezarl\u0131klar\u0131 y\u00f6neten \u015fehirlerin, belediyelerin ve belediye \u015firketlerinin 500&#8217;den fazla adresine g\u00f6nderilen sorular sayesinde H\u0131rvatistan i\u00e7in veri elde etmeyi ba\u015fard\u0131k. Elde edilen verilere g\u00f6re H\u0131rvatistan&#8217;daki 32 mezarl\u0131kta son on y\u0131lda, yani 2014&#8217;ten Eyl\u00fcl 2023&#8217;e kadar defnedilmi\u015f 59 g\u00f6\u00e7men mezar\u0131 bulunuyor. Bunlardan 45&#8217;inin kimli\u011fi tespit edilemedi. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 2001 y\u0131l\u0131ndan bu yana kimli\u011fi tespit edilemeyen t\u00fcm cesetlerden DNA \u00f6rne\u011fi al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bakanl\u0131ktan, g\u00f6\u00e7menlerin kimlik tespiti konusunda \u00e7al\u0131\u015fan uzmanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmemize izin vermelerini istedik ancak bu talebimiz kabul edilmedi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>G\u00f6m\u00fclenlerin bir k\u0131sm\u0131 mezardan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve men\u015fe \u00fclkelerindeki ailelerine iade edildi, ancak bu aileler i\u00e7in zorlu ve son derece pahal\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Bilmemenin y\u00fck\u00fc<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>NN mezarlar\u0131 aras\u0131nda 2015 y\u0131l\u0131nda Slavonski Brod kasabas\u0131na g\u00f6m\u00fclen Suriyeli \u00f6l\u00fc do\u011fmu\u015f bir bebek de bulunuyor. Tuna Nehri&#8217;nde bo\u011fulan be\u015f ya\u015f\u0131ndaki bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu 2021 y\u0131l\u0131nda Dalje&#8217;de g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Ge\u00e7en yaz Dubrovnik b\u00f6lgesindeki da\u011fl\u0131k alanda gen\u00e7 bir adam yorgunluktan \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131na tren \u00e7arpt\u0131. Bir\u00e7o\u011fu hipotermiden \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 yeterince erken t\u0131bbi yard\u0131m alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fc. Baz\u0131lar\u0131 ise hi\u00e7bir \u015feyin onlara yard\u0131m edemeyece\u011fine inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in intihar etti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Yasalara g\u00f6re, \u00f6l\u00fcm yerlerine en yak\u0131n yere g\u00f6m\u00fcl\u00fcrler; bu yerler \u00e7o\u011funlukla Si\u010de&#8217;de oldu\u011fu gibi k\u00fc\u00e7\u00fck mezarl\u0131klard\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman, t\u0131pk\u0131 o k\u00f6yde oldu\u011fu gibi, mezarlar\u0131 mezarl\u0131\u011f\u0131n geri kalan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131yor. Otok&#8217;ta oldu\u011fu gibi baz\u0131 yerlerde, yufka y\u00fcrekli yerel kad\u0131nlardan biri NN mezar\u0131na bakma g\u00f6revini kendisine vermi\u015f. Prili\u0161\u0107e&#8217;deki mezarl\u0131k gibi di\u011ferlerinde ise 2019&#8217;dan kalma ah\u015fap NN ha\u00e7\u0131 \u00e7oktan \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f durumda<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>Bu NN mezarlar\u0131n\u0131n her biri, geride ne oldu\u011funu bilmemenin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan sevdiklerini b\u0131rak\u0131yor. Psikolojide buna belirsiz kay\u0131p denir, yani yak\u0131nlar\u0131 sevdiklerinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc teyit etmedikleri ve cesetlerinin nerede oldu\u011funu bilmedikleri s\u00fcrece onlar\u0131n yas\u0131n\u0131 tutamazlar.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hayatlar\u0131na devam ederlerse, kendilerini su\u00e7lu hissederler. Ve b\u00f6ylece umutsuzluk ve umut aras\u0131nda bir durumda donup kal\u0131rlar. Amerikal\u0131 psikolog Dr. Pauline Boss, &#8220;belirsiz kay\u0131p&#8221; kavram\u0131n\u0131n ve teorisinin yazar\u0131d\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z i\u00e7in verdi\u011fi bir r\u00f6portajda &#8220;Mezar \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7\u00fcnk\u00fc vedala\u015fmaya yard\u0131mc\u0131 oluyor&#8221; dedi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu dondurulmu\u015f durumun pratik sonu\u00e7lar\u0131 da vard\u0131r: veraset haklar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclemez, banka hesaplar\u0131na eri\u015filemez, aile emekli maa\u015f\u0131 al\u0131namaz, e\u015f yeniden evlenemez ve \u00e7ocuklar\u0131n velayeti karma\u015f\u0131kt\u0131r.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan ve Bosna Hersek&#8217;teki pek \u00e7ok aile belirsiz kay\u0131plar\u0131 \u00e7ok iyi bilir. Her iki \u00fclke de 1990&#8217;larda binlerce insan\u0131n kaybolmas\u0131na neden olan bir sava\u015f ya\u015fad\u0131<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Her iki \u00fclke de bu sava\u015flarda kaybolanlarla ilgili \u00f6zel yasalara ve iyi geli\u015ftirilmi\u015f arama, kimlik tespiti, veri depolama ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131na sahip. Ancak bu, Balkan Rotas\u0131 boyunca hareket halinde olan binlerce ki\u015fi aras\u0131nda kaybolan ve \u00f6len g\u00f6\u00e7menler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">H\u0131rvatistan bir \u00e7ocu\u011fun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sorumlu<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>H\u0131rvatistan, Macaristan&#8217;\u0131n Eyl\u00fcl 2015&#8217;te s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 kapatmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne giri\u015fte \u00f6nemli bir nokta haline geldi. O tarihten Mart 2016&#8217;ya kadar yakla\u015f\u0131k 660,000 m\u00fcltecinin Balkan koridorunun H\u0131rvatistan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden &#8211; devletleraras\u0131, organize rotadan &#8211; ge\u00e7ti\u011fi tahmin ediliyor. Bu koridor, Yunanistan&#8217;dan Bat\u0131 Avrupa&#8217;ya iki ya da \u00fc\u00e7 g\u00fcnde ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. En \u00f6nemlisi de yolculuklar\u0131 g\u00fcvenliydi.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:quote -->\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><!-- wp:paragraph -->\n<p><em>H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, hareket halindeki bu y\u00fcz binlerce insan aras\u0131nda 2015 ve 2016 y\u0131llar\u0131nda tek bir \u00f6l\u00fcm bile kaydetmedi<\/em><\/p>.\n<!-- \/wp:paragraph --><\/blockquote>\n<!-- \/wp:quote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Koridor, 2015 bahar\u0131nda Makedonya&#8217;daki demiryolunda \u00e7ok say\u0131da m\u00fcltecinin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesinin ard\u0131ndan can kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla kurulmu\u015ftu. Ancak Mart 2016&#8217;da AB-T\u00fcrkiye m\u00fclteci anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131yla birlikte koridor kapand\u0131. AB, Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne gelmemeleri i\u00e7in m\u00fcltecileri topraklar\u0131nda tutmas\u0131 amac\u0131yla T\u00fcrkiye&#8217;ye c\u00f6mert\u00e7e fon sa\u011flamay\u0131 taahh\u00fct etti. B\u00f6ylece tehlikeli ve gayriresmi Balkan Rotas\u0131 tek se\u00e7enek olarak kald\u0131. Pek \u00e7ok ki\u015fi bu yolu kullan\u0131yor. Sadece 2023&#8217;\u00fcn ilk on ay\u0131nda H\u0131rvat polisi yasad\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015fleriyle ilgili 62.452 eylem kaydetti<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Hem H\u0131rvatistan Ombudsman\u0131&nbsp;<em>Tena<\/em>&nbsp;\u0160imonovi\u0107 Einwalter hem de Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komiseri Dunja Mijatovi\u0107 ayn\u0131 konuda uyar\u0131da bulunuyor: s\u0131n\u0131r ve g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7menlerin kaybolmas\u0131 ya da \u00f6lmesi riski \u00fczerinde a\u00e7\u0131k bir etkisi var. AB&#8217;de yasal ve g\u00fcvenli g\u00f6\u00e7 yollar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Ancak AB, H\u0131rvatistan&#8217;dan d\u0131\u015f s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 korumas\u0131n\u0131 bekliyor ve H\u0131rvatistan da bunu g\u00f6n\u00fclden yap\u0131yor. H\u0131rvatistan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Davor Bo\u017einovi\u0107 bu t\u00fcr uygulamalar\u0131 &#8220;cayd\u0131rma teknikleri&#8221; olarak adland\u0131r\u0131yor ve bunlar\u0131n AB Schengen S\u0131n\u0131r Kodu ile tamamen uyumlu oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n sonucu, \u00f6rne\u011fin Madina Hussiny&#8217;nin \u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Afganistanl\u0131 alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, H\u0131rvat polisinin 2017 y\u0131l\u0131nda gece yar\u0131s\u0131 kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini &#8220;s\u00f6ylemesinin&#8221; ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybetti. <a href=\"https:\/\/hudoc.echr.coe.int\/eng#{%22itemid%22:[%22001-213213%22]}\">Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi Kas\u0131m 2021&#8217;de Madina&#8217;n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden H\u0131rvatistan&#8217;\u0131n sorumlu oldu\u011funa karar verdi<\/a>&nbsp;<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21518, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21518\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Madinas-grave-in-Sid-1-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>H\u0131rvat polisinin kendisini ve ailesini H\u0131rvatistan s\u0131n\u0131r\u0131ndan geri iterek gece yar\u0131s\u0131 S\u0131rbistan&#8217;a d\u00f6nmek \u00fczere tren raylar\u0131n\u0131 takip etmelerini s\u00f6ylemesinin ard\u0131ndan bir trenin \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybeden alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki Afgan k\u0131z\u0131 Madina&#8217;n\u0131n mezar\u0131. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Tipik bir &#8220;cayd\u0131rma&#8221; y\u00f6nteminde, H\u0131rvat polisi insanlar\u0131 s\u0131n\u0131rdaki noktalara ta\u015f\u0131yor ve ge\u00e7melerini emrediyor. Dinledi\u011fimiz tan\u0131kl\u0131klarda ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bir\u00e7ok raporunda insanlar nehirleri y\u00fcr\u00fcyerek ya da y\u00fczerek ge\u00e7mek, kayalar\u0131n \u00fczerinden t\u0131rmanmak ya da s\u0131k ormanlar\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7mek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131lar. \u00c7o\u011fu zaman geceleri, bazen \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak soyunarak ve yolu bilmeden kar\u015f\u0131ya ge\u00e7iyorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc polis genellikle cep telefonlar\u0131n\u0131 ellerinden al\u0131yor.&nbsp;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>S\u0131n\u0131r \u015eiddeti \u0130zleme A\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2019 y\u0131l\u0131nda toplanan verilere g\u00f6re, H\u0131rvat polisi taraf\u0131ndan yap\u0131lan t\u00fcm geri itmelerin %80&#8217;i bir veya daha fazla \u015fiddet t\u00fcr\u00fcnden etkilenmi\u015f olabilir. Bu da binlerce ki\u015finin s\u0131n\u0131r \u015fiddetinin kurban\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Danimarka M\u00fclteci Konseyi taraf\u0131ndan toplanan verilere g\u00f6re, 2020&#8217;nin ba\u015f\u0131ndan 2022&#8217;nin sonuna kadar olan iki y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde en az 30.000 ki\u015fi Bosna Hersek&#8217;e geri itildi.<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":4} -->\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken&#8221;<\/h4>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:embed {\"url\": \"https:\/\/displayeurope.video\/w\/dzmTBCVVxCxGBUpyP8wgwj\", \"type\": \"wp-embed\", \"providerNameSlug\": \"peertube\", \"responsive\":true, \"className\": \"wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-peertube wp-block-embed-peertube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" title=\"&quot;Go in this place, you will find your cousin&quot;: Border Graves Investigation\" width=\"500\" height=\"315\" src=\"https:\/\/displayeurope.video\/videos\/embed\/65d6150a-70c5-4dec-9583-05505aa903fa#?secret=3iJmoqjSM8\" data-secret=\"3iJmoqjSM8\" frameborder=\"0\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:embed -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Bunlar aras\u0131nda Afganistanl\u0131 Arat Semiullah da var. Kas\u0131m 2022&#8217;de Sava Nehri&#8217;ni ge\u00e7ip Bosna&#8217;dan H\u0131rvatistan&#8217;a girmeyi planlad\u0131. Hen\u00fcz 20 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Bo\u011fuldu ve Banja Luka&#8217;daki Ortodoks mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Afganistan&#8217;daki ailesi ona ne oldu\u011funu bilmiyordu. Annesine Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne girmek i\u00e7in sa\u00e7lar\u0131n\u0131 yeni kestirdi\u011fi bir selfie g\u00f6ndermi\u015f ve sonra cevap vermeyi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Anne, Almanya&#8217;da ya\u015fayan ye\u011feni Payman Sediqi&#8217;ye onu bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in yalvard\u0131. Payman, Bosna Hersek&#8217;te sevdiklerine ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeleri i\u00e7in ailelere g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak yard\u0131m eden aktivist Nihad Sulji\u0107 ile temasa ge\u00e7ti. Bilgi almak i\u00e7in haftalarca u\u011fra\u015ft\u0131lar. Payman Bosna&#8217;ya gitti ve kendisine adli t\u0131p foto\u011fraflar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir kad\u0131n polisin yard\u0131mseverli\u011fi sayesinde akrabas\u0131n\u0131 bulmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Arat&#8217;\u0131n annesi de telefonda onun o\u011flu oldu\u011funu do\u011frulad\u0131.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Arat&#8217;\u0131n Bosna Hersek&#8217;te yay\u0131nlanan \u00f6l\u00fcm ilan\u0131nda &#8220;H\u0131rvat polisinin ate\u015fli silahlar kullanarak tekneyi bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve trajik bir \u015fekilde bo\u011fuldu\u011fu&#8221; belirtildi. M\u00fcsl\u00fcman cemaatinin yard\u0131m\u0131yla ve ailenin iste\u011fi \u00fczerine naa\u015f\u0131 Kami\u010dani k\u00f6y\u00fcndeki M\u00fcsl\u00fcman mezarl\u0131\u011f\u0131na nakledildi. Aile onu Afganistan&#8217;da defnetmek istiyordu ancak bu \u00e7ok pahal\u0131 ve b\u00fcrokratik a\u00e7\u0131dan karma\u015f\u0131k bir i\u015flemdi<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Eyl\u00fcl 2023&#8217;te, Arat i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir mezar ta\u015f\u0131 dikildi\u011finde Nihad ve Payman ile bulu\u015ftuk. \u00dczerinde &#8220;Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Sava Nehri&#8217;nde bo\u011fuldu&#8221; yaz\u0131yordu. Payman bize Arat&#8217;\u0131n Avrupa&#8217;ya girmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir grup insanla birlikte Sava&#8217;y\u0131 ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yledi. Baz\u0131lar\u0131 H\u0131rvatistan taraf\u0131na ge\u00e7meyi ba\u015farm\u0131\u015f, ancak daha sonra H\u0131rvat polisi Arat&#8217;\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu lastik bota ate\u015f a\u00e7m\u0131\u015f. Bot batt\u0131 ve Arat bo\u011fuldu. Sava nehrinin H\u0131rvatistan k\u0131y\u0131s\u0131na ge\u00e7en ve hayatta kalan bir ki\u015fi Payman&#8217;a bunlar\u0131 anlatt\u0131. Payman, Arat&#8217;\u0131n ailesinin b\u00fcy\u00fck ac\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu ama en az\u0131ndan o\u011fullar\u0131n\u0131n nerede oldu\u011funu ve dini geleneklerine g\u00f6re g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildiklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Payman i\u00e7in akrabas\u0131n\u0131n mezar\u0131nda g\u00f6\u00e7men olarak \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yazmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21535, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"574\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21535\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-1024x574.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1-768x431.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Payman-at-the-cusins-grave-in-Kamicani-1536x861-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Arat Semiullah&#8217;\u0131n Bosna&#8217;daki mezar\u0131nda Avrupa&#8217;ya ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bo\u011fuldu\u011fu yaz\u0131yor. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:pullquote -->\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em>&#8220;Avrupa&#8217;da her g\u00fcn insanlar, kendileri i\u00e7in hayat olmayan \u00fclkelerden ka\u00e7arak \u00f6l\u00fcyor. Hayalleri Avrupa&#8217;da g\u00f6m\u00fcl\u00fc. Avrupal\u0131 polisler onlara ate\u015f etti\u011finde bile kimse onlar\u0131 umursam\u0131yor,&#8221; diyor Payman.<\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n<!-- \/wp:pullquote -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Payman ne t\u00fcr r\u00fcyalardan bahsetti\u011fini biliyor. Kendisi de 16 ya\u015f\u0131nda Almanya&#8217;ya ka\u00e7ak olarak gelmi\u015f. \u015eansl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Nihad, Bosna Hersek&#8217;teki di\u011fer g\u00f6\u00e7men mezarlar\u0131n\u0131n da kal\u0131c\u0131 olarak bu \u015fekilde i\u015faretlenmesini savunuyor. Bizi 17 NN g\u00f6\u00e7menin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu Zvornik kasabas\u0131ndaki mezarl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Nihad, bulunduklar\u0131nda baz\u0131lar\u0131n\u0131n pasaportlar\u0131n\u0131n \u00fczerlerinde oldu\u011fu bilgisini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Mezarl\u0131ktan, S\u0131rbistan&#8217;\u0131 Bosna&#8217;dan ay\u0131ran ve ge\u00e7i\u015f denemeleri s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da can kayb\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Drina nehri g\u00f6r\u00fclebiliyor. Sadece bu y\u0131l Drina&#8217;da yakla\u015f\u0131k 30 ceset bulundu. Nihad, cesetler Bosna nehri k\u0131y\u0131lar\u0131na vurursa \u015fansl\u0131 olduklar\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc S\u0131rbistan&#8217;da yetkililerin genellikle otopsi yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve DNA \u00f6rne\u011fi almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu durum bize S\u0131rbistan&#8217;daki aktivistler taraf\u0131ndan da teyit edildi. Bu durumlarda, aileleri i\u00e7in sonsuza kadar ve tamamen kay\u0131p oluyorlar.&#8221;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:image {\"id\":21552, \"sizeSlug\": \"large\", \"linkDestination\": \"none\", \"align\": \"center\"} -->\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"593\" src=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-21552\" srcset=\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-1024x593.jpg 1024w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-360x209.jpg 360w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1-768x445.jpg 768w, https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Cemetery-in-town-of-Zvornik-in-Bosnia-1536x890-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Bosna&#8217;n\u0131n Zvornik kasabas\u0131ndaki NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Foto\u011fraf: Tina Xu<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<!-- \/wp:image -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>Zvornik&#8217;teki toprak NN mezarlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmemi\u015f, bu y\u00fczden \u00fczerlerine bas\u0131p basmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Nihad, Zvornik Belediyesini ah\u015fap tabelalar\u0131 siyah ta\u015fla de\u011fi\u015ftirmeye ikna etmeyi ba\u015fard\u0131. Onun i\u00e7in onlar\u0131n onurlu bir \u015fekilde g\u00f6m\u00fclmeleri \u00f6nemli ama ayn\u0131 zamanda bir an\u0131t olarak orada durmalar\u0131n\u0131 da \u00f6nemli buluyor<\/p>.\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p>&#8220;Dile\u011fim bundan 100 y\u0131l sonra bile bu mezarlar\u0131n AB&#8217;nin utanc\u0131n\u0131n an\u0131tlar\u0131 olarak durmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu insanlar\u0131 nehir de\u011fil, AB s\u0131n\u0131r rejimi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc&#8221; diyor Nihad.<\/p> <p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong><em>&#8220;Bu makale 1000 Hayat, 0 \u0130sim&#8217;in bir par\u00e7as\u0131d\u0131r:  S\u0131n\u0131r Mezarlar\u0131 soru\u015fturmas\u0131, AB g\u00f6\u00e7menlerin son haklar\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131yor?&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:separator -->\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<!-- \/wp:separator -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\": \"left\"} -->\n<p class=\"has-text-align-left\"><em>Illustration by <\/em><strong><em>Antoine Bouraly<\/em> <\/strong>\/ <em>Edited by <strong>Tina Lee<\/strong><\/em> \/ <em>Photos by <strong>Tina Xu<\/strong><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraf -->\n\n<!-- wp:heading {\"level\":6} -->\n<h6 class=\"wp-block-heading\"><strong>Yazar Hakk\u0131nda:<\/strong><\/h6>\n<!-- \/wp:ba\u015fl\u0131k -->\n\n<!-- wp:paragraf -->\n<p><strong>Barbara Matej\u010di\u0107<\/strong>&nbsp;sosyal meseleler ve insan haklar\u0131 konular\u0131na odaklanan \u00f6d\u00fcll\u00fc bir H\u0131rvat serbest gazeteci ve kurgu d\u0131\u015f\u0131 yazard\u0131r.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraf --><!-- \/wp:post-content -->","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Geri itmeler ve i\u015fkenceler aras\u0131nda, hain Balkan rotas\u0131n\u0131n kurbanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu H\u0131rvat ve Bosna mezarl\u0131klar\u0131nda isimsiz bir \u015fekilde ebedi istirahatgahlar\u0131na u\u011furland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21465,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-35158","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/article\/35158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35158"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=35158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}