Sonuncusu \u015f\u00fcphesiz \u00e7ok \u00f6nemlidir. On y\u0131l \u00f6nce Haysiyet Devrimi demokrasi, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve insan onuru i\u00e7in verilen m\u00fccadelede bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu; sava\u015f\u0131n tehlikelerinden biri de devrimin hedeflerini tersine \u00e7evirebilmesidir. Ukrayna’n\u0131n \u015fu anda verdi\u011fi sava\u015f sadece iki y\u00f6nl\u00fc de\u011fil: 2022’de yazd\u0131\u011f\u0131m<\/a> gibi, fiziksel, sembolik ve epistemolojik alanlarda ortaya \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 y\u00f6nl\u00fc bir m\u00fccadele. Ana cephede Ukrayna, emperyal toprak ve k\u00fclt\u00fcr iddialar\u0131ndan vazge\u00e7emeyen ve bunlar i\u00e7in t\u00fcm \u00fclkeyi ortadan kald\u0131rmaya haz\u0131r olan \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 bir imparatorluk olan Rus i\u015fgalciye kar\u015f\u0131 ac\u0131mas\u0131z ve \u015fiddetli bir sava\u015f veriyor. Ukrayna’n\u0131n ayn\u0131 zamanda isim verme, (yeniden) sunma, silahland\u0131rma ve kimin egemenli\u011finin u\u011fruna sava\u015fmaya de\u011fer oldu\u011funa karar verme g\u00fcc\u00fcn\u00fc hala elinde tutan Bat\u0131’ya kar\u015f\u0131 da tav\u0131r almas\u0131 gerekiyor. Ve demokrasi ve haysiyet i\u00e7in i\u00e7 m\u00fccadele devam ediyor: toplum, insanlar\u0131 kaynak olarak alg\u0131lama ve kullanma giri\u015fimlerine direniyor. S\u0131n\u0131r buradad\u0131r; i\u00e7eridedir. Ukrayna art\u0131k Avrupa i\u00e7in demokrasi ile otoriterlik aras\u0131nda bir s\u0131n\u0131r de\u011fil, bir Avrupa s\u0131n\u0131r\u0131d\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n ‘Eski Avrupa, t\u00fcm karma\u015f\u0131k ge\u00e7mi\u015fiyle, \u015fimdi bir y\u00fcz tak\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ancak kartlar\u0131n evi da\u011f\u0131l\u0131yor. “Bir daha asla” art\u0131k i\u015fe yaram\u0131yor, sava\u015flar, ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131lar ve bir halk\u0131n ba\u015fka bir halk taraf\u0131ndan yok edilmesine y\u00f6nelik di\u011fer t\u00fcm olas\u0131 ara\u00e7lar tekrar, tekrar ve tekrar geliyor. Sadece bunlar\u0131n bi\u00e7imleri ve teknolojileri art\u0131k daha modern ve sofistike. Bazen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da, asl\u0131nda biz, D\u00fcnya gezegeninin sakinleri ya da daha dar anlamda Avrupal\u0131lar, hepimiz birbirimize ba\u011fl\u0131y\u0131z ve \u00e7ok savunmas\u0131z\u0131z. Sadece bu kez Ukraynal\u0131lar toplam k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve gelecek hakk\u0131nda ciddi d\u00fc\u015f\u00fcnme yetersizli\u011fimiz ger\u00e7e\u011fini di\u011fer Avrupal\u0131lardan biraz daha \u00f6nce kabul etmek zorunda kald\u0131lar’ diye yaz\u0131yor Iryna Tsilyk<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn Avrupal\u0131 olman\u0131n ne anlama geldi\u011fini kabul etmek, biz Ukraynal\u0131lar\u0131n birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce hayal etti\u011fimizden k\u00f6kten farkl\u0131 bir \u015fey. Belki de Avrupal\u0131 olman\u0131n yeni nosyonu Do\u011fu Ukrayna’n\u0131n siperlerinde, \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki kasabalarda hava sald\u0131r\u0131s\u0131 alarmlar\u0131n\u0131n sesleri alt\u0131nda, t\u00fcm bunlar\u0131 anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ve entelekt\u00fcellerin seslerinde \u015fekilleniyor. Bug\u00fcn bu sava\u015fa tan\u0131kl\u0131k eden bizler kimiz? Zarar g\u00f6ren ev, manzara ve toplulu\u011fun yeni anlamlar\u0131n\u0131 yeniden ke\u015ffeden bizler kimiz? Ya\u015fam, haysiyet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve dayan\u0131\u015fma de\u011ferlerini kendimiz i\u00e7in, herkes i\u00e7in yeniden ifade edebilir miyiz? Bar\u0131\u015f sava\u015f\u0131n yoklu\u011fu de\u011fildir. Adalet ve egemenlik talep eden insanlar\u0131n kolektif sesinin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n Ge\u00e7ti\u011fimiz sonbaharda Lviv’de d\u00fczenlenen 3. K\u00fclt\u00fcr Kongresi<\/a> nin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olan “Ukrayna Sesini Duyuruyor” (ya da Ukraynaca’dan daha do\u011frudan bir \u00e7eviriyle, ‘Ukrayna sesini kazan\u0131yor’) daha kesin olamazd\u0131. Son iki y\u0131l\u0131n ac\u0131 verici ve haks\u0131z ama ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz s\u00fcreci, kendimiz i\u00e7in, kendimize ve sonra ba\u015fkalar\u0131na konu\u015facak sesi edinmek, sesi ‘kendimize, bug\u00fcn ve \u00f6nceki y\u00fczy\u0131llarda Rusya taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclenlere ve d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na kar\u015f\u0131 bir g\u00f6rev’ olarak edinmek oldu. Yazar Anatoliy Dnistrovyi’nin Kongre’deki keynote<\/a> sunda dedi\u011fi gibi, sessizlikten bireysel seslerin \u00e7oklu\u011fu do\u011far ve ‘her birimizin yeni tan\u0131kl\u0131klar, deneyimler ve anlamlarla yava\u015f yava\u015f \u015fekillendirdi\u011fi, g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi ve yeniledi\u011fi ortak bir hakikat, ortak bir duru\u015f s\u00fcreklili\u011fi’ olu\u015fur. K\u00fclt\u00fcr, tan\u0131kl\u0131k etme ve belgeleme misyonuna geri d\u00f6ner; \u00f6zellikle de anlamlar ac\u0131 i\u00e7inde kaybolmaya y\u00fcz tuttu\u011funda, ger\u00e7ekli\u011fi kavranabilir ve anlaml\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in bir ara\u00e7t\u0131r; k\u0131r\u0131lgan ve yaral\u0131 di\u011ferlerine dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde uzat\u0131lan bir eldir ve ‘bir daha asla’ \u00fctopik hayalini sunar.<\/p> \n\n\n\n Birincisi, s\u0131radakinin siz olabilece\u011finizi bilerek, vah\u015fi \u00f6l\u00fcmlerin yan\u0131nda nas\u0131l ya\u015fars\u0131n\u0131z? Dahas\u0131, sadece bu \u00f6l\u00fcmleri de\u011fil, kendi hayat\u0131n\u0131z\u0131 da nas\u0131l anlamland\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z? Ukrayna toplumunda 2014’ten sonra tetiklenen ve 2022’den sonra \u015fiddetlenen yo\u011fun tart\u0131\u015fma, ‘m\u00fccadele eti\u011fi’ ile ‘ya\u015fama eti\u011fini’ kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiriyor. Hayat, de\u011ferleri, sosyal yap\u0131lar ve sosyal s\u00f6zle\u015fmeler, anlamland\u0131rma m\u00fccadelesi i\u00e7in s\u00fcrekli olarak yeniden m\u00fczakere ediliyor: dayan\u0131\u015fma, e\u015fitlik, haysiyet, eylemlilik, g\u00fcnl\u00fck olarak payla\u015f\u0131lan kay\u0131p ac\u0131s\u0131, bir toplum anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yeniden in\u015fas\u0131 ve kolektif bir ‘biz’ duygusu gibi kavramlar\u0131n do\u011fru ve \u00e7o\u011fu zaman pratik anlamlar\u0131 i\u00e7in \u0131srarl\u0131, kolektif bir aray\u0131\u015f. <\/p>\n\n\n\n Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlerken \u015fefkat ve g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckle ilgili olarak Susan Sontag \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: ‘\u015eefkat karars\u0131z bir duygudur. Eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekir, yoksa kurur gider. As\u0131l soru, uyand\u0131r\u0131lan duygularla, iletilen bilgiyle ne yap\u0131laca\u011f\u0131d\u0131r. E\u011fer ki\u015fi “biz “in yapabilece\u011fi hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissederse – ama kim bu “biz”? – ve “onlar “\u0131n da yapabilece\u011fi hi\u00e7bir \u015fey yoksa – ve kim “onlar”? – o zaman ki\u015fi s\u0131k\u0131lmaya, sinikle\u015fmeye, kay\u0131ts\u0131zla\u015fmaya ba\u015flar.’ Merhamet ve sempati, diye devam ediyor Sontag, ba\u015fka yerlerde i\u015flenen sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyenlerin – ekranlar\u0131yla uzaktaki ac\u0131 \u00e7ekenlerden ayr\u0131lan, g\u00fcvenlikten \u00f6d\u00fcn vermeden yak\u0131nl\u0131k yan\u0131lsamas\u0131 sa\u011flayan – ac\u0131ya ortak olmad\u0131klar\u0131 konusunda kendilerini rahatlatmalar\u0131na izin verir. <\/p>\n\n\n\n G\u00fcvenlik zaten radikal bir \u015fekilde tehlikeye girdi\u011finde, ger\u00e7ek faillerin ve su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n kim oldu\u011fu sorgulanmad\u0131\u011f\u0131nda, ac\u0131 \u00e7ekenler ile ac\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyenler aras\u0131nda duygusal ve ahlaki bir mesafe kalmad\u0131\u011f\u0131nda, herkes taraf\u0131ndan her g\u00fcn payla\u015f\u0131lan ac\u0131 sosyal bir itici g\u00fc\u00e7 haline geldi\u011finde ve herkes kendini tamamen \u00e7aresiz hissetti\u011finde ama her zaman ‘yapabilece\u011fimiz bir \u015fey’ oldu\u011fu i\u00e7in devam etmeye ve yapmaya devam etti\u011finde, \u00e7ok farkl\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc, \u00e7e\u015fitli ve sesli bir ‘biz’ birli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar. \u015eiddet dolu ve uzun yirminci y\u00fczy\u0131lda (erken k\u0131sa olarak adland\u0131r\u0131lan) Ukrayna tarihine bakan bir panoramik serginin<\/a> k\u00fcrat\u00f6rleri, Ukrayna sanat\u0131n\u0131 ‘Bizim Y\u0131llar\u0131m\u0131z, Bizim S\u00f6zlerimiz, Bizim Kay\u0131plar\u0131m\u0131z, Bizim Aray\u0131\u015flar\u0131m\u0131z, Bizim Bizimiz’ olarak adland\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Bu kolektif direni\u015f b\u00fct\u00fcn\u00fc ayn\u0131 zamanda kolektif bir haf\u0131za, anma ve kolektif bir m\u00fccadele sesidir. Sanat\u00e7\u0131lar ilk g\u00fcnden itibaren ac\u0131 ve kay\u0131plar\u0131n, korku ve direni\u015fin kan\u0131tlar\u0131n\u0131 toplamaya ba\u015flad\u0131. Zamanla, sanatsal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sadece su\u00e7lar\u0131n tan\u0131\u011f\u0131 ve belgesel kan\u0131t\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 zamanda haf\u0131zalar\u0131 da \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Kitlesel cinayetlere ve toplu mezarlara dayanabilmek i\u00e7in k\u00fclt\u00fcrel bellek herkesi ve her \u015feyi hat\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor: sava\u015f\u0131n yok etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 isimler, y\u00fczler, insanlar, olaylar, kasabalar ve manzaralar. Adanm\u0131\u015f hat\u0131rlama bir ya\u015fam eti\u011fi haline gelmi\u015ftir. Sanki hi\u00e7bir an\u0131n ya da kayb\u0131n elimizden kay\u0131p gitmesine izin vermeyerek, uzun yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n k\u00f6r noktalar\u0131yla da sava\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz – \u015fair Ivanna Skyba-Yakubova’n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 gibi, ‘evrendeki siyah y\u0131rt\u0131klar\u0131 dikmek i\u00e7in’<\/p>.\n\n\n\n Halen mevcut olanlar\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmadan sonsuza dek aram\u0131zdan ayr\u0131lanlar\u0131 nas\u0131l hat\u0131rlayabiliriz? Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131llarda ya\u015fanan iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan bu yana ilk kez Ukrayna toplumu, hem yaral\u0131 ve travma ge\u00e7irmi\u015f hem de yer de\u011fi\u015ftirmi\u015f insanlardan – gaziler ve m\u00fcltecilerden – olu\u015fan okyanuslara hitap etmek zorunda kald\u0131. Onlar\u0131 nas\u0131l kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmeyiz? Hala yak\u0131n bir tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yayken, \u00e7o\u011falan sosyal k\u0131r\u0131lmalar yaratmay\u0131 nas\u0131l durdurabilir ve iyile\u015fmeye ba\u015flayabiliriz? Ula\u015f\u0131labilir bir g\u00fcvenlik perspektifi olmadan ger\u00e7ekten kapsay\u0131c\u0131 bir toplum olmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? G\u00fcvenlikten yoksun ya\u015fayanlar, Bat\u0131’n\u0131n ba\u015fka yerlerinde g\u00fcven i\u00e7inde ya\u015fayanlar\u0131 anlayabilir, kabul edebilir ve affedebilir mi? \u0130ntikam \u00f6l\u00fclere ve yaral\u0131lara bar\u0131\u015f getirebilir mi? \u0130ntikam adaletin bir par\u00e7as\u0131 m\u0131d\u0131r? Adalet elde edilebilir mi? <\/p>\n\n\n\n Sorular g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapay\u0131ncaya kadar \u00e7o\u011fal\u0131yor. Kiev’de yeni a\u00e7\u0131lan S\u0131n\u0131r Enstit\u00fcs\u00fc’n\u00fcn direkt\u00f6r\u00fc Yevhen Hlibovytsky, 2024’te Ukrayna’n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi hakk\u0131ndaki keynote konu\u015fmas\u0131n\u0131<\/a> toplumun y\u00fczle\u015fmesi ve anlamland\u0131rmas\u0131 gereken uzun bir soru listesi \u00fczerine in\u015fa etti. Bunlar\u0131n aras\u0131nda: Zaferi nas\u0131l anlayaca\u011f\u0131z? Uzla\u015fma i\u00e7in alan var m\u0131 ve toplum bunu nas\u0131l m\u00fczakere edebilir? Stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z\u0131 korurken AB entegrasyonu hedefine nas\u0131l ula\u015fabiliriz? \u015eu anda Ukrayna toplumunun merkezinde hangi \u00e7\u0131karlar ve de\u011ferler var? Bu sava\u015f\u0131n bir ‘Haysiyet Kar\u015f\u0131 Devrimi’ne d\u00f6n\u00fc\u015fmesini nas\u0131l engelleyebiliriz?\n\n\n\n Sonuncusu \u015f\u00fcphesiz \u00e7ok \u00f6nemlidir. On y\u0131l \u00f6nce Haysiyet Devrimi demokrasi, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve insan onuru i\u00e7in verilen m\u00fccadelede bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu; sava\u015f\u0131n tehlikelerinden biri de devrimin hedeflerini tersine \u00e7evirebilmesidir. Ukrayna’n\u0131n \u015fu anda verdi\u011fi sava\u015f sadece iki y\u00f6nl\u00fc de\u011fil: 2022’de yazd\u0131\u011f\u0131m<\/a> gibi, fiziksel, sembolik ve epistemolojik alanlarda ortaya \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 y\u00f6nl\u00fc bir m\u00fccadele. Ana cephede Ukrayna, emperyal toprak ve k\u00fclt\u00fcr iddialar\u0131ndan vazge\u00e7emeyen ve bunlar i\u00e7in t\u00fcm \u00fclkeyi ortadan kald\u0131rmaya haz\u0131r olan \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 bir imparatorluk olan Rus i\u015fgalciye kar\u015f\u0131 ac\u0131mas\u0131z ve \u015fiddetli bir sava\u015f veriyor. Ukrayna’n\u0131n ayn\u0131 zamanda isim verme, (yeniden) sunma, silahland\u0131rma ve kimin egemenli\u011finin u\u011fruna sava\u015fmaya de\u011fer oldu\u011funa karar verme g\u00fcc\u00fcn\u00fc hala elinde tutan Bat\u0131’ya kar\u015f\u0131 da tav\u0131r almas\u0131 gerekiyor. Ve demokrasi ve haysiyet i\u00e7in i\u00e7 m\u00fccadele devam ediyor: toplum, insanlar\u0131 kaynak olarak alg\u0131lama ve kullanma giri\u015fimlerine direniyor. S\u0131n\u0131r buradad\u0131r; i\u00e7eridedir. Ukrayna art\u0131k Avrupa i\u00e7in demokrasi ile otoriterlik aras\u0131nda bir s\u0131n\u0131r de\u011fil, bir Avrupa s\u0131n\u0131r\u0131d\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n ‘Eski Avrupa, t\u00fcm karma\u015f\u0131k ge\u00e7mi\u015fiyle, \u015fimdi bir y\u00fcz tak\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ancak kartlar\u0131n evi da\u011f\u0131l\u0131yor. “Bir daha asla” art\u0131k i\u015fe yaram\u0131yor, sava\u015flar, ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131lar ve bir halk\u0131n ba\u015fka bir halk taraf\u0131ndan yok edilmesine y\u00f6nelik di\u011fer t\u00fcm olas\u0131 ara\u00e7lar tekrar, tekrar ve tekrar geliyor. Sadece bunlar\u0131n bi\u00e7imleri ve teknolojileri art\u0131k daha modern ve sofistike. Bazen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da, asl\u0131nda biz, D\u00fcnya gezegeninin sakinleri ya da daha dar anlamda Avrupal\u0131lar, hepimiz birbirimize ba\u011fl\u0131y\u0131z ve \u00e7ok savunmas\u0131z\u0131z. Sadece bu kez Ukraynal\u0131lar toplam k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve gelecek hakk\u0131nda ciddi d\u00fc\u015f\u00fcnme yetersizli\u011fimiz ger\u00e7e\u011fini di\u011fer Avrupal\u0131lardan biraz daha \u00f6nce kabul etmek zorunda kald\u0131lar’ diye yaz\u0131yor Iryna Tsilyk<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn Avrupal\u0131 olman\u0131n ne anlama geldi\u011fini kabul etmek, biz Ukraynal\u0131lar\u0131n birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce hayal etti\u011fimizden k\u00f6kten farkl\u0131 bir \u015fey. Belki de Avrupal\u0131 olman\u0131n yeni nosyonu Do\u011fu Ukrayna’n\u0131n siperlerinde, \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki kasabalarda hava sald\u0131r\u0131s\u0131 alarmlar\u0131n\u0131n sesleri alt\u0131nda, t\u00fcm bunlar\u0131 anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ve entelekt\u00fcellerin seslerinde \u015fekilleniyor. Bug\u00fcn bu sava\u015fa tan\u0131kl\u0131k eden bizler kimiz? Zarar g\u00f6ren ev, manzara ve toplulu\u011fun yeni anlamlar\u0131n\u0131 yeniden ke\u015ffeden bizler kimiz? Ya\u015fam, haysiyet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve dayan\u0131\u015fma de\u011ferlerini kendimiz i\u00e7in, herkes i\u00e7in yeniden ifade edebilir miyiz? Bar\u0131\u015f sava\u015f\u0131n yoklu\u011fu de\u011fildir. Adalet ve egemenlik talep eden insanlar\u0131n kolektif sesinin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n Ge\u00e7ti\u011fimiz sonbaharda Lviv’de d\u00fczenlenen 3. K\u00fclt\u00fcr Kongresi<\/a> nin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olan “Ukrayna Sesini Duyuruyor” (ya da Ukraynaca’dan daha do\u011frudan bir \u00e7eviriyle, ‘Ukrayna sesini kazan\u0131yor’) daha kesin olamazd\u0131. Son iki y\u0131l\u0131n ac\u0131 verici ve haks\u0131z ama ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz s\u00fcreci, kendimiz i\u00e7in, kendimize ve sonra ba\u015fkalar\u0131na konu\u015facak sesi edinmek, sesi ‘kendimize, bug\u00fcn ve \u00f6nceki y\u00fczy\u0131llarda Rusya taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclenlere ve d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na kar\u015f\u0131 bir g\u00f6rev’ olarak edinmek oldu. Yazar Anatoliy Dnistrovyi’nin Kongre’deki keynote<\/a> sunda dedi\u011fi gibi, sessizlikten bireysel seslerin \u00e7oklu\u011fu do\u011far ve ‘her birimizin yeni tan\u0131kl\u0131klar, deneyimler ve anlamlarla yava\u015f yava\u015f \u015fekillendirdi\u011fi, g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi ve yeniledi\u011fi ortak bir hakikat, ortak bir duru\u015f s\u00fcreklili\u011fi’ olu\u015fur. K\u00fclt\u00fcr, tan\u0131kl\u0131k etme ve belgeleme misyonuna geri d\u00f6ner; \u00f6zellikle de anlamlar ac\u0131 i\u00e7inde kaybolmaya y\u00fcz tuttu\u011funda, ger\u00e7ekli\u011fi kavranabilir ve anlaml\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in bir ara\u00e7t\u0131r; k\u0131r\u0131lgan ve yaral\u0131 di\u011ferlerine dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde uzat\u0131lan bir eldir ve ‘bir daha asla’ \u00fctopik hayalini sunar.<\/p> \n\n\n\n \u0130ki y\u0131ldan biraz daha k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce, Ukrayna’da sanat\u0131n sessizlikle tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131m: ‘Ukrayna k\u00fclt\u00fcr\u00fc bug\u00fcn, kitaplarla, sergilerle ve performanslarla doldurulabilecekken ger\u00e7ekle\u015fmeyen ve b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla uzun bir s\u00fcre ger\u00e7ekle\u015fmeyecek olan bo\u015f alanlardan olu\u015fan bir bo\u015fluktur.<\/a>‘ \u0130\u015fgalden sonraki ilk aylar\u0131n sa\u011f\u0131r edici \u015fokunda, planlanan, haz\u0131rlanan ya da hayal edilen \u015feylerin -yak\u0131n bir Ukrayna zaferinden hemen sonra geri gelmesi gereken ‘normal bir hayattan’ unsurlar\u0131n- hayalet ac\u0131s\u0131 hala yo\u011fundu. Daha ilkbaharda, Kiev b\u00f6lgesinin kurtar\u0131lmas\u0131ndan sonra, Bucha, Irpin ve Chernyhiv’den sonra, yak\u0131n zamanda hi\u00e7bir \u015feyin geri gelmeyece\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131. Sava\u015f\u0131n \u00fczerinden iki y\u0131l ge\u00e7tikten sonra, \u00f6nceki hayat\u0131n asla geri gelmeyece\u011fi dayan\u0131lmaz derecede a\u00e7\u0131k. Ne zaman sona ererse ersin, bu sava\u015f bizi sonsuza dek de\u011fi\u015ftirmi\u015f olacak. Bu farkl\u0131 ya\u015fam anlay\u0131\u015f ve \u00f6zen gerektirecek. Ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re, baz\u0131 entelekt\u00fcel fedakarl\u0131klara ihtiya\u00e7 duyacak.”<\/p>\n\n\n\n 2023 sonbahar\u0131nda kaydedilen \u00e7ok samimi bir sohbette, Ukraynal\u0131 film y\u00f6netmenleri Iryna Tsilyk ve Maryna Stepanska, sava\u015f konusunun ‘herkesi rehin ald\u0131\u011f\u0131’ ve yak\u0131n zamanda ortadan kalkmayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki endi\u015felerini payla\u015ft\u0131lar. ‘Bu yeni zamanlarda’ ger\u00e7ekli\u011fin ihtiya\u00e7lar\u0131na hitap etmedikleri i\u00e7in asla ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyecek bir ‘fikir mezarl\u0131\u011f\u0131ndan’ bahsettiler. Peki ama bu yeni ihtiya\u00e7lar nelerdir? D\u00fc\u015f\u00fcnce, ifade ya da yarat\u0131m \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc radikal bir \u015fekilde s\u0131n\u0131rl\u0131yorlar m\u0131? Sava\u015ftan \u00f6nce hayal bile edilemeyen zorluklar sunarak yeni ufuklar m\u0131 a\u00e7\u0131yorlar? G\u00f6r\u00fclmemi\u015f ya da ihmal edilmi\u015f sorunlara aciliyet hissi mi getiriyorlar? Ya da yukar\u0131dakilerin hepsi ayn\u0131 anda ve ‘ke\u015fke hi\u00e7 olmasayd\u0131’ dedi\u011fimiz halde devam ediyor mu?”<\/p>\n\n\n\n 2023 y\u0131l\u0131nda Ukraynal\u0131 gazeteciler Nataliya Gumenyuk ve Angelina Kariakina, g\u00fczel bir \u00e7ift anlama sahip olan podcast Koly vse maye znachennya<\/em>‘y\u0131 ba\u015flatt\u0131: ‘her \u015fey \u00f6nemli oldu\u011funda’ ve ‘her \u015fey anlaml\u0131 oldu\u011funda’. Ukrayna’dan ve ba\u015fka yerlerden \u00f6nde gelen entelekt\u00fcellerle birlikte, Ukrayna’daki sava\u015f nedeniyle jeopolitik tektonik plakalar\u0131n hareketini ve bu sava\u015f\u0131n sadece Ukrayna’y\u0131 de\u011fil t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015ftirdi\u011fini yans\u0131t\u0131yorlar. Ba\u015fl\u0131k, her \u015feyin – kelimenin tam anlam\u0131yla her \u015feyin – \u00f6nemli oldu\u011fu ve anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi yeni zamanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 tam olarak yakal\u0131yor. Bu zamanlar\u0131n tam olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in art\u0131k hi\u00e7bir \u015fey ertelenemez ya da bir kenara b\u0131rak\u0131lamaz.”<\/p>\n\n\n\n Kendine \u00f6zg\u00fc sapk\u0131n bir \u015fekilde, sava\u015f ufuklar\u0131 k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirdi. Ba\u015flang\u0131\u00e7taki bo\u015fluk korkusundan, her \u015feyi anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7ok sesli bir ortam do\u011fdu. Ne hakk\u0131nda konu\u015fuyorlar? Nedir bu her \u015fey? <\/p>\n\n\n\n Birincisi, s\u0131radakinin siz olabilece\u011finizi bilerek, vah\u015fi \u00f6l\u00fcmlerin yan\u0131nda nas\u0131l ya\u015fars\u0131n\u0131z? Dahas\u0131, sadece bu \u00f6l\u00fcmleri de\u011fil, kendi hayat\u0131n\u0131z\u0131 da nas\u0131l anlamland\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z? Ukrayna toplumunda 2014’ten sonra tetiklenen ve 2022’den sonra \u015fiddetlenen yo\u011fun tart\u0131\u015fma, ‘m\u00fccadele eti\u011fi’ ile ‘ya\u015fama eti\u011fini’ kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiriyor. Hayat, de\u011ferleri, sosyal yap\u0131lar ve sosyal s\u00f6zle\u015fmeler, anlamland\u0131rma m\u00fccadelesi i\u00e7in s\u00fcrekli olarak yeniden m\u00fczakere ediliyor: dayan\u0131\u015fma, e\u015fitlik, haysiyet, eylemlilik, g\u00fcnl\u00fck olarak payla\u015f\u0131lan kay\u0131p ac\u0131s\u0131, bir toplum anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yeniden in\u015fas\u0131 ve kolektif bir ‘biz’ duygusu gibi kavramlar\u0131n do\u011fru ve \u00e7o\u011fu zaman pratik anlamlar\u0131 i\u00e7in \u0131srarl\u0131, kolektif bir aray\u0131\u015f. <\/p>\n\n\n\n Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlerken \u015fefkat ve g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckle ilgili olarak Susan Sontag \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: ‘\u015eefkat karars\u0131z bir duygudur. Eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekir, yoksa kurur gider. As\u0131l soru, uyand\u0131r\u0131lan duygularla, iletilen bilgiyle ne yap\u0131laca\u011f\u0131d\u0131r. E\u011fer ki\u015fi “biz “in yapabilece\u011fi hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissederse – ama kim bu “biz”? – ve “onlar “\u0131n da yapabilece\u011fi hi\u00e7bir \u015fey yoksa – ve kim “onlar”? – o zaman ki\u015fi s\u0131k\u0131lmaya, sinikle\u015fmeye, kay\u0131ts\u0131zla\u015fmaya ba\u015flar.’ Merhamet ve sempati, diye devam ediyor Sontag, ba\u015fka yerlerde i\u015flenen sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyenlerin – ekranlar\u0131yla uzaktaki ac\u0131 \u00e7ekenlerden ayr\u0131lan, g\u00fcvenlikten \u00f6d\u00fcn vermeden yak\u0131nl\u0131k yan\u0131lsamas\u0131 sa\u011flayan – ac\u0131ya ortak olmad\u0131klar\u0131 konusunda kendilerini rahatlatmalar\u0131na izin verir. <\/p>\n\n\n\n G\u00fcvenlik zaten radikal bir \u015fekilde tehlikeye girdi\u011finde, ger\u00e7ek faillerin ve su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n kim oldu\u011fu sorgulanmad\u0131\u011f\u0131nda, ac\u0131 \u00e7ekenler ile ac\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyenler aras\u0131nda duygusal ve ahlaki bir mesafe kalmad\u0131\u011f\u0131nda, herkes taraf\u0131ndan her g\u00fcn payla\u015f\u0131lan ac\u0131 sosyal bir itici g\u00fc\u00e7 haline geldi\u011finde ve herkes kendini tamamen \u00e7aresiz hissetti\u011finde ama her zaman ‘yapabilece\u011fimiz bir \u015fey’ oldu\u011fu i\u00e7in devam etmeye ve yapmaya devam etti\u011finde, \u00e7ok farkl\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc, \u00e7e\u015fitli ve sesli bir ‘biz’ birli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar. \u015eiddet dolu ve uzun yirminci y\u00fczy\u0131lda (erken k\u0131sa olarak adland\u0131r\u0131lan) Ukrayna tarihine bakan bir panoramik serginin<\/a> k\u00fcrat\u00f6rleri, Ukrayna sanat\u0131n\u0131 ‘Bizim Y\u0131llar\u0131m\u0131z, Bizim S\u00f6zlerimiz, Bizim Kay\u0131plar\u0131m\u0131z, Bizim Aray\u0131\u015flar\u0131m\u0131z, Bizim Bizimiz’ olarak adland\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Bu kolektif direni\u015f b\u00fct\u00fcn\u00fc ayn\u0131 zamanda kolektif bir haf\u0131za, anma ve kolektif bir m\u00fccadele sesidir. Sanat\u00e7\u0131lar ilk g\u00fcnden itibaren ac\u0131 ve kay\u0131plar\u0131n, korku ve direni\u015fin kan\u0131tlar\u0131n\u0131 toplamaya ba\u015flad\u0131. Zamanla, sanatsal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sadece su\u00e7lar\u0131n tan\u0131\u011f\u0131 ve belgesel kan\u0131t\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 zamanda haf\u0131zalar\u0131 da \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Kitlesel cinayetlere ve toplu mezarlara dayanabilmek i\u00e7in k\u00fclt\u00fcrel bellek herkesi ve her \u015feyi hat\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor: sava\u015f\u0131n yok etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 isimler, y\u00fczler, insanlar, olaylar, kasabalar ve manzaralar. Adanm\u0131\u015f hat\u0131rlama bir ya\u015fam eti\u011fi haline gelmi\u015ftir. Sanki hi\u00e7bir an\u0131n ya da kayb\u0131n elimizden kay\u0131p gitmesine izin vermeyerek, uzun yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n k\u00f6r noktalar\u0131yla da sava\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz – \u015fair Ivanna Skyba-Yakubova’n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 gibi, ‘evrendeki siyah y\u0131rt\u0131klar\u0131 dikmek i\u00e7in’<\/p>.\n\n\n\n Halen mevcut olanlar\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmadan sonsuza dek aram\u0131zdan ayr\u0131lanlar\u0131 nas\u0131l hat\u0131rlayabiliriz? Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131llarda ya\u015fanan iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan bu yana ilk kez Ukrayna toplumu, hem yaral\u0131 ve travma ge\u00e7irmi\u015f hem de yer de\u011fi\u015ftirmi\u015f insanlardan – gaziler ve m\u00fcltecilerden – olu\u015fan okyanuslara hitap etmek zorunda kald\u0131. Onlar\u0131 nas\u0131l kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmeyiz? Hala yak\u0131n bir tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yayken, \u00e7o\u011falan sosyal k\u0131r\u0131lmalar yaratmay\u0131 nas\u0131l durdurabilir ve iyile\u015fmeye ba\u015flayabiliriz? Ula\u015f\u0131labilir bir g\u00fcvenlik perspektifi olmadan ger\u00e7ekten kapsay\u0131c\u0131 bir toplum olmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? G\u00fcvenlikten yoksun ya\u015fayanlar, Bat\u0131’n\u0131n ba\u015fka yerlerinde g\u00fcven i\u00e7inde ya\u015fayanlar\u0131 anlayabilir, kabul edebilir ve affedebilir mi? \u0130ntikam \u00f6l\u00fclere ve yaral\u0131lara bar\u0131\u015f getirebilir mi? \u0130ntikam adaletin bir par\u00e7as\u0131 m\u0131d\u0131r? Adalet elde edilebilir mi? <\/p>\n\n\n\n Sorular g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapay\u0131ncaya kadar \u00e7o\u011fal\u0131yor. Kiev’de yeni a\u00e7\u0131lan S\u0131n\u0131r Enstit\u00fcs\u00fc’n\u00fcn direkt\u00f6r\u00fc Yevhen Hlibovytsky, 2024’te Ukrayna’n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi hakk\u0131ndaki keynote konu\u015fmas\u0131n\u0131<\/a> toplumun y\u00fczle\u015fmesi ve anlamland\u0131rmas\u0131 gereken uzun bir soru listesi \u00fczerine in\u015fa etti. Bunlar\u0131n aras\u0131nda: Zaferi nas\u0131l anlayaca\u011f\u0131z? Uzla\u015fma i\u00e7in alan var m\u0131 ve toplum bunu nas\u0131l m\u00fczakere edebilir? Stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z\u0131 korurken AB entegrasyonu hedefine nas\u0131l ula\u015fabiliriz? \u015eu anda Ukrayna toplumunun merkezinde hangi \u00e7\u0131karlar ve de\u011ferler var? Bu sava\u015f\u0131n bir ‘Haysiyet Kar\u015f\u0131 Devrimi’ne d\u00f6n\u00fc\u015fmesini nas\u0131l engelleyebiliriz?\n\n\n\n Sonuncusu \u015f\u00fcphesiz \u00e7ok \u00f6nemlidir. On y\u0131l \u00f6nce Haysiyet Devrimi demokrasi, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve insan onuru i\u00e7in verilen m\u00fccadelede bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu; sava\u015f\u0131n tehlikelerinden biri de devrimin hedeflerini tersine \u00e7evirebilmesidir. Ukrayna’n\u0131n \u015fu anda verdi\u011fi sava\u015f sadece iki y\u00f6nl\u00fc de\u011fil: 2022’de yazd\u0131\u011f\u0131m<\/a> gibi, fiziksel, sembolik ve epistemolojik alanlarda ortaya \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 y\u00f6nl\u00fc bir m\u00fccadele. Ana cephede Ukrayna, emperyal toprak ve k\u00fclt\u00fcr iddialar\u0131ndan vazge\u00e7emeyen ve bunlar i\u00e7in t\u00fcm \u00fclkeyi ortadan kald\u0131rmaya haz\u0131r olan \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 bir imparatorluk olan Rus i\u015fgalciye kar\u015f\u0131 ac\u0131mas\u0131z ve \u015fiddetli bir sava\u015f veriyor. Ukrayna’n\u0131n ayn\u0131 zamanda isim verme, (yeniden) sunma, silahland\u0131rma ve kimin egemenli\u011finin u\u011fruna sava\u015fmaya de\u011fer oldu\u011funa karar verme g\u00fcc\u00fcn\u00fc hala elinde tutan Bat\u0131’ya kar\u015f\u0131 da tav\u0131r almas\u0131 gerekiyor. Ve demokrasi ve haysiyet i\u00e7in i\u00e7 m\u00fccadele devam ediyor: toplum, insanlar\u0131 kaynak olarak alg\u0131lama ve kullanma giri\u015fimlerine direniyor. S\u0131n\u0131r buradad\u0131r; i\u00e7eridedir. Ukrayna art\u0131k Avrupa i\u00e7in demokrasi ile otoriterlik aras\u0131nda bir s\u0131n\u0131r de\u011fil, bir Avrupa s\u0131n\u0131r\u0131d\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n ‘Eski Avrupa, t\u00fcm karma\u015f\u0131k ge\u00e7mi\u015fiyle, \u015fimdi bir y\u00fcz tak\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ancak kartlar\u0131n evi da\u011f\u0131l\u0131yor. “Bir daha asla” art\u0131k i\u015fe yaram\u0131yor, sava\u015flar, ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131lar ve bir halk\u0131n ba\u015fka bir halk taraf\u0131ndan yok edilmesine y\u00f6nelik di\u011fer t\u00fcm olas\u0131 ara\u00e7lar tekrar, tekrar ve tekrar geliyor. Sadece bunlar\u0131n bi\u00e7imleri ve teknolojileri art\u0131k daha modern ve sofistike. Bazen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da, asl\u0131nda biz, D\u00fcnya gezegeninin sakinleri ya da daha dar anlamda Avrupal\u0131lar, hepimiz birbirimize ba\u011fl\u0131y\u0131z ve \u00e7ok savunmas\u0131z\u0131z. Sadece bu kez Ukraynal\u0131lar toplam k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve gelecek hakk\u0131nda ciddi d\u00fc\u015f\u00fcnme yetersizli\u011fimiz ger\u00e7e\u011fini di\u011fer Avrupal\u0131lardan biraz daha \u00f6nce kabul etmek zorunda kald\u0131lar’ diye yaz\u0131yor Iryna Tsilyk<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn Avrupal\u0131 olman\u0131n ne anlama geldi\u011fini kabul etmek, biz Ukraynal\u0131lar\u0131n birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce hayal etti\u011fimizden k\u00f6kten farkl\u0131 bir \u015fey. Belki de Avrupal\u0131 olman\u0131n yeni nosyonu Do\u011fu Ukrayna’n\u0131n siperlerinde, \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki kasabalarda hava sald\u0131r\u0131s\u0131 alarmlar\u0131n\u0131n sesleri alt\u0131nda, t\u00fcm bunlar\u0131 anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ve entelekt\u00fcellerin seslerinde \u015fekilleniyor. Bug\u00fcn bu sava\u015fa tan\u0131kl\u0131k eden bizler kimiz? Zarar g\u00f6ren ev, manzara ve toplulu\u011fun yeni anlamlar\u0131n\u0131 yeniden ke\u015ffeden bizler kimiz? Ya\u015fam, haysiyet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve dayan\u0131\u015fma de\u011ferlerini kendimiz i\u00e7in, herkes i\u00e7in yeniden ifade edebilir miyiz? Bar\u0131\u015f sava\u015f\u0131n yoklu\u011fu de\u011fildir. Adalet ve egemenlik talep eden insanlar\u0131n kolektif sesinin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n Ge\u00e7ti\u011fimiz sonbaharda Lviv’de d\u00fczenlenen 3. K\u00fclt\u00fcr Kongresi<\/a> nin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olan “Ukrayna Sesini Duyuruyor” (ya da Ukraynaca’dan daha do\u011frudan bir \u00e7eviriyle, ‘Ukrayna sesini kazan\u0131yor’) daha kesin olamazd\u0131. Son iki y\u0131l\u0131n ac\u0131 verici ve haks\u0131z ama ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz s\u00fcreci, kendimiz i\u00e7in, kendimize ve sonra ba\u015fkalar\u0131na konu\u015facak sesi edinmek, sesi ‘kendimize, bug\u00fcn ve \u00f6nceki y\u00fczy\u0131llarda Rusya taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclenlere ve d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na kar\u015f\u0131 bir g\u00f6rev’ olarak edinmek oldu. Yazar Anatoliy Dnistrovyi’nin Kongre’deki keynote<\/a> sunda dedi\u011fi gibi, sessizlikten bireysel seslerin \u00e7oklu\u011fu do\u011far ve ‘her birimizin yeni tan\u0131kl\u0131klar, deneyimler ve anlamlarla yava\u015f yava\u015f \u015fekillendirdi\u011fi, g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi ve yeniledi\u011fi ortak bir hakikat, ortak bir duru\u015f s\u00fcreklili\u011fi’ olu\u015fur. K\u00fclt\u00fcr, tan\u0131kl\u0131k etme ve belgeleme misyonuna geri d\u00f6ner; \u00f6zellikle de anlamlar ac\u0131 i\u00e7inde kaybolmaya y\u00fcz tuttu\u011funda, ger\u00e7ekli\u011fi kavranabilir ve anlaml\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in bir ara\u00e7t\u0131r; k\u0131r\u0131lgan ve yaral\u0131 di\u011ferlerine dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde uzat\u0131lan bir eldir ve ‘bir daha asla’ \u00fctopik hayalini sunar.<\/p> \n\n \u015eiddetli \u00f6l\u00fcmlerin, toplu mezarlar\u0131n, tecav\u00fcz ve i\u015fkence bilgilerinin yan\u0131 ba\u015f\u0131nda ya\u015famay\u0131 nas\u0131l \u00f6\u011frenebiliriz? Bu soruya yan\u0131t ararken, Rusya’n\u0131n Ukrayna’y\u0131 geni\u015f \u00e7apl\u0131 i\u015fgalinden \u00f6nce, ancak K\u0131r\u0131m’\u0131 i\u015fgali ve Do\u011fu Ukrayna’daki sava\u015ftan sonra, Nikita Kadan ‘g\u00fcncel sanat\u0131 idam \u00e7ukuruyla<\/a> \u00f6l\u00e7memizi’ \u00f6nerdi. Sanat\u00e7\u0131 \u015f\u00f6yle yazd\u0131: ‘Ortak kemiklerimiz var. \u0130skeletimiz Donbas ve Suriye’deki \u00e7ukurlarda, Karelya’daki Sandarmokh’ta, Lviv’deki eski Janowska Caddesi’nde, her k\u0131tada, d\u00fcnya y\u00fczeyinden ge\u00e7en devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00e7izgileri \u00fczerinde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, d\u00fcnyan\u0131n gizli birli\u011fidir. Bizleri bir araya getiren b\u00fcy\u00fck Kemikler Enternasyonali, bir d\u00fcnya cenazeler meclisidir. Karde\u015f\u00e7e ve karde\u015f\u00e7e mezarlarda birle\u015ftik.”<\/p>\n\n\n\n Kadan’\u0131n vizyonunda, daireler \u00e7izen \u015fiddet, zaman zaman anma alanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen, zaman zaman da d\u00f6n\u00fc\u015fmeyen daha fazla idam \u00e7ukuru ve toplu mezar yaratarak sanat\u0131n kibrini parampar\u00e7a ediyor. Tarihle y\u00fczle\u015firken sanat belirli bir ama\u00e7 edinir: deh\u015fete tan\u0131kl\u0131k etmek, onu elle tutulur hale getirmek, anlamland\u0131rmak. Sanat, bu misyonla, ‘g\u00f6m\u00fclerden olu\u015fan bir d\u00fcnya meclisinde’ bir dayan\u0131\u015fma arac\u0131 haline gelebilir. <\/p>\n\n\n\n Bir idam \u00e7ukuruna bakabilmek i\u00e7in sadece kurbanlarla de\u011fil, faillerle de y\u00fczle\u015fecek ve zaman zaman kendi insan\u0131n\u0131 tan\u0131yacak cesarete sahip olmak gerekir. Kadan’\u0131n 1941 Lviv Pogromu hakk\u0131nda bir dizi \u00e7izim geli\u015ftirirken kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bu d\u00fc\u015f\u00fcncesi, Ukrayna’n\u0131n hem kurbanlar\u0131n hem de faillerin bol oldu\u011fu tarihiyle bir kez daha hesapla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6neme denk geldi. Kurbanlar tan\u0131n\u0131yor, failler ise \u00fcz\u00fcc\u00fc bir \u015fekilde g\u00f6rmezden geliniyordu. Ukrayna bu d\u00f6nemde zaten sava\u015f ve \u015fiddetli \u00f6l\u00fcmlerle ya\u015f\u0131yordu: 2014’\u00fcn ba\u015flar\u0131nda Kiev’de ve daha sonra \u00fclkenin do\u011fusunda. Ancak, iki y\u0131l \u00f6ncesine kadar, t\u00fcm bu \u00f6l\u00fcmler bir \u015fekilde birbirinden uzakt\u0131 – baz\u0131lar\u0131 zamanda, di\u011ferleri mekanda. <\/p>\n\n\n\n 2023 y\u0131l\u0131nda, sava\u015fla ili\u015fkili sanat hakk\u0131nda konu\u015fan k\u00fcrat\u00f6rler Asya Tsisar ve Natasha Chychasova bir g\u00f6zlemlerini payla\u015ft\u0131: ‘2014 y\u0131l\u0131nda Ukraynal\u0131lar\u0131n geri kalan\u0131na bir \u015feyler anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fan K\u0131r\u0131m ve Donbasl\u0131 kad\u0131n ve erkeklere \u015fu anda \u00e7ok benziyoruz. Ancak birbirimizi duyam\u0131yorduk \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n ac\u0131s\u0131 \u00e7ok yo\u011fundu ve bizim alg\u0131m\u0131z \u00e7ok uzakt\u0131. 24 \u015eubat’tan sonra t\u00fcm Ukrayna Donbas’a d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Ve \u015fimdi ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm d\u00fcnya, ya da ‘hayali Avrupa’ diyelim, var.”<\/p>\n\n\n\n Peki, \u015fiddet i\u00e7eren \u00f6l\u00fcmler g\u00fcnl\u00fck bir ger\u00e7eklik haline geldi\u011finde bunlar\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131nda ya\u015famay\u0131 nas\u0131l \u00f6\u011frenece\u011fiz ve ayn\u0131 anda d\u00fcnyaya neler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131z? Her iki g\u00f6rev de imkans\u0131z ama yine de ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. Her iki soru da 2022’den bu yana Ukrayna’daki sanat\u00e7\u0131lar\u0131 y\u00f6nlendiren \u015fey. Bu iki kayg\u0131n\u0131n i\u00e7inde, sadece iki y\u0131l \u00f6nce acil olmayan, ertelenebilir ve hatta tamamen ilgisiz oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir\u00e7ok ba\u015fka kayg\u0131 da var. Bu s\u0131k\u0131 soru d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc s\u00fcrekli kartopu gibi b\u00fcy\u00fcyor. Ve \u015fimdi, sanat da dahil olmak \u00fczere her \u015fey idam \u00e7ukurlar\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, her \u015fey acil ve hi\u00e7bir \u015fey ertelenemez. <\/p>\n\n\n\n \u0130ki y\u0131ldan biraz daha k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce, Ukrayna’da sanat\u0131n sessizlikle tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131m: ‘Ukrayna k\u00fclt\u00fcr\u00fc bug\u00fcn, kitaplarla, sergilerle ve performanslarla doldurulabilecekken ger\u00e7ekle\u015fmeyen ve b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla uzun bir s\u00fcre ger\u00e7ekle\u015fmeyecek olan bo\u015f alanlardan olu\u015fan bir bo\u015fluktur.<\/a>‘ \u0130\u015fgalden sonraki ilk aylar\u0131n sa\u011f\u0131r edici \u015fokunda, planlanan, haz\u0131rlanan ya da hayal edilen \u015feylerin -yak\u0131n bir Ukrayna zaferinden hemen sonra geri gelmesi gereken ‘normal bir hayattan’ unsurlar\u0131n- hayalet ac\u0131s\u0131 hala yo\u011fundu. Daha ilkbaharda, Kiev b\u00f6lgesinin kurtar\u0131lmas\u0131ndan sonra, Bucha, Irpin ve Chernyhiv’den sonra, yak\u0131n zamanda hi\u00e7bir \u015feyin geri gelmeyece\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131. Sava\u015f\u0131n \u00fczerinden iki y\u0131l ge\u00e7tikten sonra, \u00f6nceki hayat\u0131n asla geri gelmeyece\u011fi dayan\u0131lmaz derecede a\u00e7\u0131k. Ne zaman sona ererse ersin, bu sava\u015f bizi sonsuza dek de\u011fi\u015ftirmi\u015f olacak. Bu farkl\u0131 ya\u015fam anlay\u0131\u015f ve \u00f6zen gerektirecek. Ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re, baz\u0131 entelekt\u00fcel fedakarl\u0131klara ihtiya\u00e7 duyacak.”<\/p>\n\n\n\n 2023 sonbahar\u0131nda kaydedilen \u00e7ok samimi bir sohbette, Ukraynal\u0131 film y\u00f6netmenleri Iryna Tsilyk ve Maryna Stepanska, sava\u015f konusunun ‘herkesi rehin ald\u0131\u011f\u0131’ ve yak\u0131n zamanda ortadan kalkmayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki endi\u015felerini payla\u015ft\u0131lar. ‘Bu yeni zamanlarda’ ger\u00e7ekli\u011fin ihtiya\u00e7lar\u0131na hitap etmedikleri i\u00e7in asla ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyecek bir ‘fikir mezarl\u0131\u011f\u0131ndan’ bahsettiler. Peki ama bu yeni ihtiya\u00e7lar nelerdir? D\u00fc\u015f\u00fcnce, ifade ya da yarat\u0131m \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc radikal bir \u015fekilde s\u0131n\u0131rl\u0131yorlar m\u0131? Sava\u015ftan \u00f6nce hayal bile edilemeyen zorluklar sunarak yeni ufuklar m\u0131 a\u00e7\u0131yorlar? G\u00f6r\u00fclmemi\u015f ya da ihmal edilmi\u015f sorunlara aciliyet hissi mi getiriyorlar? Ya da yukar\u0131dakilerin hepsi ayn\u0131 anda ve ‘ke\u015fke hi\u00e7 olmasayd\u0131’ dedi\u011fimiz halde devam ediyor mu?”<\/p>\n\n\n\n 2023 y\u0131l\u0131nda Ukraynal\u0131 gazeteciler Nataliya Gumenyuk ve Angelina Kariakina, g\u00fczel bir \u00e7ift anlama sahip olan podcast Koly vse maye znachennya<\/em>‘y\u0131 ba\u015flatt\u0131: ‘her \u015fey \u00f6nemli oldu\u011funda’ ve ‘her \u015fey anlaml\u0131 oldu\u011funda’. Ukrayna’dan ve ba\u015fka yerlerden \u00f6nde gelen entelekt\u00fcellerle birlikte, Ukrayna’daki sava\u015f nedeniyle jeopolitik tektonik plakalar\u0131n hareketini ve bu sava\u015f\u0131n sadece Ukrayna’y\u0131 de\u011fil t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015ftirdi\u011fini yans\u0131t\u0131yorlar. Ba\u015fl\u0131k, her \u015feyin – kelimenin tam anlam\u0131yla her \u015feyin – \u00f6nemli oldu\u011fu ve anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi yeni zamanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 tam olarak yakal\u0131yor. Bu zamanlar\u0131n tam olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in art\u0131k hi\u00e7bir \u015fey ertelenemez ya da bir kenara b\u0131rak\u0131lamaz.”<\/p>\n\n\n\n Kendine \u00f6zg\u00fc sapk\u0131n bir \u015fekilde, sava\u015f ufuklar\u0131 k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirdi. Ba\u015flang\u0131\u00e7taki bo\u015fluk korkusundan, her \u015feyi anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7ok sesli bir ortam do\u011fdu. Ne hakk\u0131nda konu\u015fuyorlar? Nedir bu her \u015fey? <\/p>\n\n\n\n Birincisi, s\u0131radakinin siz olabilece\u011finizi bilerek, vah\u015fi \u00f6l\u00fcmlerin yan\u0131nda nas\u0131l ya\u015fars\u0131n\u0131z? Dahas\u0131, sadece bu \u00f6l\u00fcmleri de\u011fil, kendi hayat\u0131n\u0131z\u0131 da nas\u0131l anlamland\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z? Ukrayna toplumunda 2014’ten sonra tetiklenen ve 2022’den sonra \u015fiddetlenen yo\u011fun tart\u0131\u015fma, ‘m\u00fccadele eti\u011fi’ ile ‘ya\u015fama eti\u011fini’ kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiriyor. Hayat, de\u011ferleri, sosyal yap\u0131lar ve sosyal s\u00f6zle\u015fmeler, anlamland\u0131rma m\u00fccadelesi i\u00e7in s\u00fcrekli olarak yeniden m\u00fczakere ediliyor: dayan\u0131\u015fma, e\u015fitlik, haysiyet, eylemlilik, g\u00fcnl\u00fck olarak payla\u015f\u0131lan kay\u0131p ac\u0131s\u0131, bir toplum anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yeniden in\u015fas\u0131 ve kolektif bir ‘biz’ duygusu gibi kavramlar\u0131n do\u011fru ve \u00e7o\u011fu zaman pratik anlamlar\u0131 i\u00e7in \u0131srarl\u0131, kolektif bir aray\u0131\u015f. <\/p>\n\n\n\n Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlerken \u015fefkat ve g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckle ilgili olarak Susan Sontag \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: ‘\u015eefkat karars\u0131z bir duygudur. Eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gerekir, yoksa kurur gider. As\u0131l soru, uyand\u0131r\u0131lan duygularla, iletilen bilgiyle ne yap\u0131laca\u011f\u0131d\u0131r. E\u011fer ki\u015fi “biz “in yapabilece\u011fi hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissederse – ama kim bu “biz”? – ve “onlar “\u0131n da yapabilece\u011fi hi\u00e7bir \u015fey yoksa – ve kim “onlar”? – o zaman ki\u015fi s\u0131k\u0131lmaya, sinikle\u015fmeye, kay\u0131ts\u0131zla\u015fmaya ba\u015flar.’ Merhamet ve sempati, diye devam ediyor Sontag, ba\u015fka yerlerde i\u015flenen sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyenlerin – ekranlar\u0131yla uzaktaki ac\u0131 \u00e7ekenlerden ayr\u0131lan, g\u00fcvenlikten \u00f6d\u00fcn vermeden yak\u0131nl\u0131k yan\u0131lsamas\u0131 sa\u011flayan – ac\u0131ya ortak olmad\u0131klar\u0131 konusunda kendilerini rahatlatmalar\u0131na izin verir. <\/p>\n\n\n\n G\u00fcvenlik zaten radikal bir \u015fekilde tehlikeye girdi\u011finde, ger\u00e7ek faillerin ve su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n kim oldu\u011fu sorgulanmad\u0131\u011f\u0131nda, ac\u0131 \u00e7ekenler ile ac\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyenler aras\u0131nda duygusal ve ahlaki bir mesafe kalmad\u0131\u011f\u0131nda, herkes taraf\u0131ndan her g\u00fcn payla\u015f\u0131lan ac\u0131 sosyal bir itici g\u00fc\u00e7 haline geldi\u011finde ve herkes kendini tamamen \u00e7aresiz hissetti\u011finde ama her zaman ‘yapabilece\u011fimiz bir \u015fey’ oldu\u011fu i\u00e7in devam etmeye ve yapmaya devam etti\u011finde, \u00e7ok farkl\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc, \u00e7e\u015fitli ve sesli bir ‘biz’ birli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar. \u015eiddet dolu ve uzun yirminci y\u00fczy\u0131lda (erken k\u0131sa olarak adland\u0131r\u0131lan) Ukrayna tarihine bakan bir panoramik serginin<\/a> k\u00fcrat\u00f6rleri, Ukrayna sanat\u0131n\u0131 ‘Bizim Y\u0131llar\u0131m\u0131z, Bizim S\u00f6zlerimiz, Bizim Kay\u0131plar\u0131m\u0131z, Bizim Aray\u0131\u015flar\u0131m\u0131z, Bizim Bizimiz’ olarak adland\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Bu kolektif direni\u015f b\u00fct\u00fcn\u00fc ayn\u0131 zamanda kolektif bir haf\u0131za, anma ve kolektif bir m\u00fccadele sesidir. Sanat\u00e7\u0131lar ilk g\u00fcnden itibaren ac\u0131 ve kay\u0131plar\u0131n, korku ve direni\u015fin kan\u0131tlar\u0131n\u0131 toplamaya ba\u015flad\u0131. Zamanla, sanatsal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sadece su\u00e7lar\u0131n tan\u0131\u011f\u0131 ve belgesel kan\u0131t\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 zamanda haf\u0131zalar\u0131 da \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Kitlesel cinayetlere ve toplu mezarlara dayanabilmek i\u00e7in k\u00fclt\u00fcrel bellek herkesi ve her \u015feyi hat\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor: sava\u015f\u0131n yok etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 isimler, y\u00fczler, insanlar, olaylar, kasabalar ve manzaralar. Adanm\u0131\u015f hat\u0131rlama bir ya\u015fam eti\u011fi haline gelmi\u015ftir. Sanki hi\u00e7bir an\u0131n ya da kayb\u0131n elimizden kay\u0131p gitmesine izin vermeyerek, uzun yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n k\u00f6r noktalar\u0131yla da sava\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz – \u015fair Ivanna Skyba-Yakubova’n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 gibi, ‘evrendeki siyah y\u0131rt\u0131klar\u0131 dikmek i\u00e7in’<\/p>.\n\n\n\n Halen mevcut olanlar\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmadan sonsuza dek aram\u0131zdan ayr\u0131lanlar\u0131 nas\u0131l hat\u0131rlayabiliriz? Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131llarda ya\u015fanan iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan bu yana ilk kez Ukrayna toplumu, hem yaral\u0131 ve travma ge\u00e7irmi\u015f hem de yer de\u011fi\u015ftirmi\u015f insanlardan – gaziler ve m\u00fcltecilerden – olu\u015fan okyanuslara hitap etmek zorunda kald\u0131. Onlar\u0131 nas\u0131l kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmeyiz? Hala yak\u0131n bir tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yayken, \u00e7o\u011falan sosyal k\u0131r\u0131lmalar yaratmay\u0131 nas\u0131l durdurabilir ve iyile\u015fmeye ba\u015flayabiliriz? Ula\u015f\u0131labilir bir g\u00fcvenlik perspektifi olmadan ger\u00e7ekten kapsay\u0131c\u0131 bir toplum olmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? G\u00fcvenlikten yoksun ya\u015fayanlar, Bat\u0131’n\u0131n ba\u015fka yerlerinde g\u00fcven i\u00e7inde ya\u015fayanlar\u0131 anlayabilir, kabul edebilir ve affedebilir mi? \u0130ntikam \u00f6l\u00fclere ve yaral\u0131lara bar\u0131\u015f getirebilir mi? \u0130ntikam adaletin bir par\u00e7as\u0131 m\u0131d\u0131r? Adalet elde edilebilir mi? <\/p>\n\n\n\n Sorular g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapay\u0131ncaya kadar \u00e7o\u011fal\u0131yor. Kiev’de yeni a\u00e7\u0131lan S\u0131n\u0131r Enstit\u00fcs\u00fc’n\u00fcn direkt\u00f6r\u00fc Yevhen Hlibovytsky, 2024’te Ukrayna’n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi hakk\u0131ndaki keynote konu\u015fmas\u0131n\u0131<\/a> toplumun y\u00fczle\u015fmesi ve anlamland\u0131rmas\u0131 gereken uzun bir soru listesi \u00fczerine in\u015fa etti. Bunlar\u0131n aras\u0131nda: Zaferi nas\u0131l anlayaca\u011f\u0131z? Uzla\u015fma i\u00e7in alan var m\u0131 ve toplum bunu nas\u0131l m\u00fczakere edebilir? Stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z\u0131 korurken AB entegrasyonu hedefine nas\u0131l ula\u015fabiliriz? \u015eu anda Ukrayna toplumunun merkezinde hangi \u00e7\u0131karlar ve de\u011ferler var? Bu sava\u015f\u0131n bir ‘Haysiyet Kar\u015f\u0131 Devrimi’ne d\u00f6n\u00fc\u015fmesini nas\u0131l engelleyebiliriz?\n\n\n\n Sonuncusu \u015f\u00fcphesiz \u00e7ok \u00f6nemlidir. On y\u0131l \u00f6nce Haysiyet Devrimi demokrasi, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve insan onuru i\u00e7in verilen m\u00fccadelede bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu; sava\u015f\u0131n tehlikelerinden biri de devrimin hedeflerini tersine \u00e7evirebilmesidir. Ukrayna’n\u0131n \u015fu anda verdi\u011fi sava\u015f sadece iki y\u00f6nl\u00fc de\u011fil: 2022’de yazd\u0131\u011f\u0131m<\/a> gibi, fiziksel, sembolik ve epistemolojik alanlarda ortaya \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 y\u00f6nl\u00fc bir m\u00fccadele. Ana cephede Ukrayna, emperyal toprak ve k\u00fclt\u00fcr iddialar\u0131ndan vazge\u00e7emeyen ve bunlar i\u00e7in t\u00fcm \u00fclkeyi ortadan kald\u0131rmaya haz\u0131r olan \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 bir imparatorluk olan Rus i\u015fgalciye kar\u015f\u0131 ac\u0131mas\u0131z ve \u015fiddetli bir sava\u015f veriyor. Ukrayna’n\u0131n ayn\u0131 zamanda isim verme, (yeniden) sunma, silahland\u0131rma ve kimin egemenli\u011finin u\u011fruna sava\u015fmaya de\u011fer oldu\u011funa karar verme g\u00fcc\u00fcn\u00fc hala elinde tutan Bat\u0131’ya kar\u015f\u0131 da tav\u0131r almas\u0131 gerekiyor. Ve demokrasi ve haysiyet i\u00e7in i\u00e7 m\u00fccadele devam ediyor: toplum, insanlar\u0131 kaynak olarak alg\u0131lama ve kullanma giri\u015fimlerine direniyor. S\u0131n\u0131r buradad\u0131r; i\u00e7eridedir. Ukrayna art\u0131k Avrupa i\u00e7in demokrasi ile otoriterlik aras\u0131nda bir s\u0131n\u0131r de\u011fil, bir Avrupa s\u0131n\u0131r\u0131d\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n ‘Eski Avrupa, t\u00fcm karma\u015f\u0131k ge\u00e7mi\u015fiyle, \u015fimdi bir y\u00fcz tak\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ancak kartlar\u0131n evi da\u011f\u0131l\u0131yor. “Bir daha asla” art\u0131k i\u015fe yaram\u0131yor, sava\u015flar, ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131lar ve bir halk\u0131n ba\u015fka bir halk taraf\u0131ndan yok edilmesine y\u00f6nelik di\u011fer t\u00fcm olas\u0131 ara\u00e7lar tekrar, tekrar ve tekrar geliyor. Sadece bunlar\u0131n bi\u00e7imleri ve teknolojileri art\u0131k daha modern ve sofistike. Bazen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da, asl\u0131nda biz, D\u00fcnya gezegeninin sakinleri ya da daha dar anlamda Avrupal\u0131lar, hepimiz birbirimize ba\u011fl\u0131y\u0131z ve \u00e7ok savunmas\u0131z\u0131z. Sadece bu kez Ukraynal\u0131lar toplam k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve gelecek hakk\u0131nda ciddi d\u00fc\u015f\u00fcnme yetersizli\u011fimiz ger\u00e7e\u011fini di\u011fer Avrupal\u0131lardan biraz daha \u00f6nce kabul etmek zorunda kald\u0131lar’ diye yaz\u0131yor Iryna Tsilyk<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn Avrupal\u0131 olman\u0131n ne anlama geldi\u011fini kabul etmek, biz Ukraynal\u0131lar\u0131n birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce hayal etti\u011fimizden k\u00f6kten farkl\u0131 bir \u015fey. Belki de Avrupal\u0131 olman\u0131n yeni nosyonu Do\u011fu Ukrayna’n\u0131n siperlerinde, \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki kasabalarda hava sald\u0131r\u0131s\u0131 alarmlar\u0131n\u0131n sesleri alt\u0131nda, t\u00fcm bunlar\u0131 anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ve entelekt\u00fcellerin seslerinde \u015fekilleniyor. Bug\u00fcn bu sava\u015fa tan\u0131kl\u0131k eden bizler kimiz? Zarar g\u00f6ren ev, manzara ve toplulu\u011fun yeni anlamlar\u0131n\u0131 yeniden ke\u015ffeden bizler kimiz? Ya\u015fam, haysiyet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve dayan\u0131\u015fma de\u011ferlerini kendimiz i\u00e7in, herkes i\u00e7in yeniden ifade edebilir miyiz? Bar\u0131\u015f sava\u015f\u0131n yoklu\u011fu de\u011fildir. Adalet ve egemenlik talep eden insanlar\u0131n kolektif sesinin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.”<\/p>\n\n\n\n Ge\u00e7ti\u011fimiz sonbaharda Lviv’de d\u00fczenlenen 3. K\u00fclt\u00fcr Kongresi<\/a> nin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olan “Ukrayna Sesini Duyuruyor” (ya da Ukraynaca’dan daha do\u011frudan bir \u00e7eviriyle, ‘Ukrayna sesini kazan\u0131yor’) daha kesin olamazd\u0131. Son iki y\u0131l\u0131n ac\u0131 verici ve haks\u0131z ama ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz s\u00fcreci, kendimiz i\u00e7in, kendimize ve sonra ba\u015fkalar\u0131na konu\u015facak sesi edinmek, sesi ‘kendimize, bug\u00fcn ve \u00f6nceki y\u00fczy\u0131llarda Rusya taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclenlere ve d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na kar\u015f\u0131 bir g\u00f6rev’ olarak edinmek oldu. Yazar Anatoliy Dnistrovyi’nin Kongre’deki keynote<\/a> sunda dedi\u011fi gibi, sessizlikten bireysel seslerin \u00e7oklu\u011fu do\u011far ve ‘her birimizin yeni tan\u0131kl\u0131klar, deneyimler ve anlamlarla yava\u015f yava\u015f \u015fekillendirdi\u011fi, g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi ve yeniledi\u011fi ortak bir hakikat, ortak bir duru\u015f s\u00fcreklili\u011fi’ olu\u015fur. K\u00fclt\u00fcr, tan\u0131kl\u0131k etme ve belgeleme misyonuna geri d\u00f6ner; \u00f6zellikle de anlamlar ac\u0131 i\u00e7inde kaybolmaya y\u00fcz tuttu\u011funda, ger\u00e7ekli\u011fi kavranabilir ve anlaml\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in bir ara\u00e7t\u0131r; k\u0131r\u0131lgan ve yaral\u0131 di\u011ferlerine dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde uzat\u0131lan bir eldir ve ‘bir daha asla’ \u00fctopik hayalini sunar.<\/p> \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rusya’n\u0131n Ukrayna’y\u0131 geni\u015f \u00e7apl\u0131 i\u015fgalinin ba\u015flamas\u0131n\u0131n \u00fczerinden iki y\u0131l ge\u00e7ti. Devam eden sald\u0131rganl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 savunma yapanlar, evlerinden ve \u00f6nceki ya\u015famlar\u0131ndan edilenler, her g\u00fcn daha da artan kay\u0131plarla u\u011fra\u015f\u0131yor. Travma \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnen sanat\u00e7\u0131lar, her \u015fey \u00f6l\u00fcmden etkilenirken hayat\u0131 anlamland\u0131rmaya y\u00f6nelik sorular\u0131 ele al\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36476,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-36672","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/article\/36672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36672"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=36672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Ac\u0131y\u0131 dile getirmek<\/h4>\n\n\n\n
\u015eiddet ve merhamet<\/h4>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/BOYTANOVA-2-1-960x642.jpeg\")
Haysiyet tehlikede<\/h4>\n\n\n\n
Ac\u0131y\u0131 dile getirmek<\/h4>\n\n\n\n
‘Her \u015feyi’ anlamland\u0131rmak<\/h4>\n\n\n\n
\u015eiddet ve merhamet<\/h4>\n\n\n\n
Haysiyet tehlikede<\/h4>\n\n\n\n
Ac\u0131y\u0131 dile getirmek<\/h4>\n\n\n\n
‘Her \u015feyi’ anlamland\u0131rmak<\/h4>\n\n\n\n
\u015eiddet ve merhamet<\/h4>\n\n\n\n
Haysiyet tehlikede<\/h4>\n\n\n\n
Ac\u0131y\u0131 dile getirmek<\/h4>\n\n\n\n