{"id":37494,"date":"2024-01-08T12:24:27","date_gmt":"2024-01-08T11:24:27","guid":{"rendered":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/?post_type=article&p=37494"},"modified":"2024-09-06T16:41:41","modified_gmt":"2024-09-06T14:41:41","slug":"paul-nemitz-democracy-must-prevail-over-technology-and-business-models-for-the-common-good","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/article\/paul-nemitz-democracy-must-prevail-over-technology-and-business-models-for-the-common-good\/","title":{"rendered":"Paul Nemitz: ‘Kamu yarar\u0131 i\u00e7in demokrasi, teknoloji ve i\u015f modellerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7melidir’"},"content":{"rendered":"\n

Paul Nemitz, Avrupa Komisyonu Adalet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fcn k\u0131demli dan\u0131\u015fman\u0131 ve Coll\u00e8ge d’Europe’da Hukuk Profes\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Dijital \u00f6zg\u00fcrl\u00fck konusunda Avrupa’n\u0131n en sayg\u0131n uzmanlar\u0131ndan biri olarak kabul edilen Nemitz,  Genel Veri Koruma Y\u00f6netmeli\u011fi<\/a> \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00f6netmi\u015ftir. Ayr\u0131ca Matthias Pfeffer ile birlikte yeni teknolojilerin bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ve toplum \u00fczerindeki etkilerini ele alan The Human imperative: power, freedom and democracy in the Age of Artificial Intelligence<\/em><\/a> adl\u0131 kitab\u0131n yazar\u0131d\u0131r. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Voxeurop: Sizce <\/strong>yapay zeka<\/strong><\/a> demokrasi i\u00e7in bir f\u0131rsat m\u0131 yoksa bir tehdit mi ve neden? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Paul Nemitz<\/strong>: 21. Y\u00fczy\u0131lda demokrasinin en b\u00fcy\u00fck g\u00f6revlerinden birinin teknolojik g\u00fcc\u00fc kontrol etmek oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. G\u00fcc\u00fcn kontrol edilmesi gerekti\u011fi ger\u00e7e\u011fini kabul etmeliyiz. \u015eirketlerin, devletlerin ya da y\u00f6neticilerin g\u00fcc\u00fcn\u00fc kontrol etmek i\u00e7in yasal bir ge\u00e7mi\u015fe sahip olmam\u0131z\u0131n iyi nedenleri var. Bu ilke kesinlikle yapay zeka i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm teknolojiler olmasa bile bir\u00e7o\u011fu f\u0131rsat unsuruna sahiptir, ancak ayn\u0131 zamanda riskler de ta\u015f\u0131r: bunu kimyasallardan veya atom enerjisinden biliyoruz, i\u015fte tam da bu nedenle demokrasinin teknolojinin nas\u0131l geli\u015ftirildi\u011fini, inovasyonun hangi y\u00f6nde ilerlemesi gerekti\u011fini ve inovasyon, ara\u015ft\u0131rma ve kullan\u0131m s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n nerede olabilece\u011fini \u00e7er\u00e7eveleme sorumlulu\u011funu \u00fcstlenmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin tehlikeli biyolojik ajanlar, genetik ya da atom enerjisi gibi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda uzun bir ge\u00e7mi\u015fimiz var: t\u00fcm bunlar y\u00fcksek oranda \u00e7er\u00e7evelendirilmi\u015fti, dolay\u0131s\u0131yla demokrasinin yapay zeka gibi yeni teknolojilere bakmas\u0131, etkileri hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve sorumluluk almas\u0131 ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir \u015fey de\u011fil. Bence bu iyi bir \u015fey…<\/p>\n\n\n\n

Yani yapay zeka hangi y\u00f6nde d\u00fczenlenmelidir? Yapay zekay\u0131 kamu yarar\u0131 i\u00e7in d\u00fczenlemek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc ve m\u00fcmk\u00fcnse bu ne olabilir? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Paul Nemitz<\/strong>: Her \u015feyden \u00f6nce bu, demokrasinin teknoloji ve i\u015f modelleri \u00fczerindeki \u00f6nceli\u011fi ile ilgili bir sorudur. Ortak menfaatin neye benzedi\u011fine demokrasilerde tam da bu s\u00fcre\u00e7 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla karar verilir. Parlamentolar ve kanun yap\u0131c\u0131lar, ortak menfaatin hangi y\u00f6nde olmas\u0131 gerekti\u011fine karar verecek yerdir: kanun, demokrasinin en asil konu\u015fma eylemidir. <\/p>\n\n\n\n

Birka\u00e7 ay \u00f6nce, d\u00fczenleme ve yapay zeka hakk\u0131nda konu\u015fan baz\u0131 teknoloji patronlar\u0131, h\u00fck\u00fcmetleri kurallar olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde yapay zekan\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131 yok edebilece\u011fi konusunda uyaran ve d\u00fczenleme isteyen bir mektup yazd\u0131. Ancak <\/strong>Evgeny Morozov<\/strong><\/a> ve <\/strong>Christopher Wylie<\/strong><\/a> gibi bir\u00e7ok ele\u015ftirel uzman, yak\u0131n zamanda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z iki hikayede, bu teknoloji devlerinin yapay zeka kaynakl\u0131 yok olma tehdidini kullanarak asl\u0131nda halk\u0131n ve h\u00fck\u00fcmetin dikkatini yapay zeka ile ilgili mevcut sorunlardan uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Buna kat\u0131l\u0131yor musunuz? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hem g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn, dijital ekonominin acil sorunlar\u0131na hem de demokrasi ve temel haklara y\u00f6nelik sorunlara bakmal\u0131y\u0131z: dijital ekonomideki g\u00fc\u00e7 yo\u011funla\u015fmas\u0131 g\u00fcncel bir sorundur. YZ bu g\u00fc\u00e7 yo\u011funla\u015fmas\u0131na katk\u0131da bulunuyor: ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve start-up\u00e7\u0131lar gibi YZ’nin t\u00fcm unsurlar\u0131n\u0131 i\u015fleyen sistemler halinde bir araya getiriyorlar. Bug\u00fcn, yaln\u0131zca teknolojinin kendisinden de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bu g\u00fc\u00e7 yo\u011funla\u015fmas\u0131na eklentinin sonu\u00e7lar\u0131ndan kaynaklanan acil bir sorunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.”<\/p>\n\n\n\n

Ve sonra uzun vadeli zorluklar\u0131m\u0131z var, ancak her ikisine de bakmal\u0131y\u0131z. \u0130htiyatl\u0131l\u0131k ilkesi Avrupa’da inovasyonun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve iyi bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Avrupa Birli\u011fi’nde bir mevzuat ve birincil hukuk ilkesi haline gelmi\u015ftir ve bizi teknolojinin uzun vadeli etkilerine ve bunlar\u0131n potansiyel olarak korkun\u00e7 sonu\u00e7lar\u0131na bakmaya zorlamaktad\u0131r. E\u011fer bu olumsuz sonu\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak \u00f6ng\u00f6remiyorsak, ortaya \u00e7\u0131kmamalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in bug\u00fcnden karar vermeliyiz. \u0130htiyatl\u0131l\u0131k ilkesi bununla ilgilidir ve mevzuat\u0131m\u0131z da k\u0131smen bu amaca hizmet etmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Elon Musk kapsaml\u0131 dereg\u00fclasyonlara ihtiya\u00e7 oldu\u011funu tweetledi. Bireysel haklar\u0131 ve demokrasiyi koruman\u0131n yolu bu mu? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bana g\u00f6re, ChatGPT gibi yenilikleri piyasaya s\u00fcrmeden \u00f6nce yapay zekan\u0131n atomik g\u00fc\u00e7 gibi oldu\u011funu s\u00f6yledikleri kitaplar yazanlar ve daha sonra d\u00fczenlemeler i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunanlar bundan sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmad\u0131lar. Bill Gates’i, Elon Musk’\u0131, Microsoft’un ba\u015fkan\u0131 Brad Smith’i d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrseniz, hepsi yapay zekan\u0131n riskleri ve f\u0131rsatlar\u0131 konusunda \u00e7ok netti. Microsoft \u00f6nce a\u00e7\u0131k yapay zekan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sat\u0131n ald\u0131 ve birka\u00e7 milyar dolar kazanmak i\u00e7in piyasaya s\u00fcrd\u00fc, sonra da \u00e7\u0131k\u0131p “\u015fimdi yasalara ihtiyac\u0131m\u0131z var” dedi. Ancak, e\u011fer ciddiye al\u0131nsayd\u0131, atom enerjisi ile paralellik, d\u00fczenleme yap\u0131lana kadar beklemek anlam\u0131na gelirdi. Atom enerjisi toplumlar\u0131m\u0131za tan\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, hi\u00e7 kimsenin akl\u0131na bu d\u00fczenlemeler olu\u015fturulmadan onu i\u015fletmeye ba\u015flamak gelmemi\u015fti. Teknolojinin yasal olarak d\u00fczenlenmesinin ge\u00e7mi\u015fine bakacak olursak, i\u015f sekt\u00f6r\u00fcnden her zaman bir direni\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Amerikan ve Avrupa arabalar\u0131na emniyet kemeri tak\u0131lmas\u0131 10 y\u0131l s\u00fcrd\u00fc, insanlar \u00f6l\u00fcyordu \u00e7\u00fcnk\u00fc araba end\u00fcstrisi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde lobi yap\u0131yordu, herkes emniyet kemeri tak\u0131l\u0131rsa \u00f6l\u00fcmlerin yar\u0131 yar\u0131ya azalaca\u011f\u0131n\u0131 bilmesine ra\u011fmen. <\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131 i\u015fadamlar\u0131n\u0131n d\u00fcnyadaki en iyi \u015feyin yasalarla d\u00fczenleme yapmamak oldu\u011funu s\u00f6ylemesi beni etkilemiyor: bu, kapitalistlerin ve neoliberalistlerin \u0131slak r\u00fcyas\u0131d\u0131r. Ancak demokrasi asl\u0131nda bunun tam tersi anlam\u0131na gelmektedir: demokraside, toplumun \u00f6nemli meseleleri, ki yapay zeka da bunlardan biridir, \u015firketlere ve onlar\u0131n topluluk kurallar\u0131na ya da \u00f6z d\u00fczenlemelerine b\u0131rak\u0131lamaz. Demokratik olan toplumlarda \u00f6nemli meseleler demokratik yasa koyucu taraf\u0131ndan ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Demokrasi bununla ilgilidir. <\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca, ABD Paris’teki iklim anla\u015fmalar\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda eski Ba\u015fkan Trump’tan duydu\u011fumuz gibi, bu d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm sorunlar\u0131n\u0131n teknoloji ile \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fi fikrinin, asl\u0131nda bu d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm b\u00fcy\u00fck meselelerinde oldu\u011fu gibi iklim politikas\u0131nda da yanl\u0131\u015f oldu\u011funa inan\u0131yorum. Koronavir\u00fcs bize davran\u0131\u015f kurallar\u0131n\u0131n kilit \u00f6nemde oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Bir \u015feyler \u00fczerinde anla\u015fabilmek i\u00e7in yat\u0131r\u0131m yapmal\u0131y\u0131z: bug\u00fcn sorun \u00e7\u00f6zmenin en k\u0131t kayna\u011f\u0131 bir sonraki b\u00fcy\u00fck teknoloji ya da t\u00fcm bu ideolojik konu\u015fmalar de\u011fildir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en k\u0131t kayna\u011f\u0131, insanlar\u0131n demokraside ve \u00fclkeler aras\u0131nda anla\u015fabilme becerisi ve isteklili\u011fidir. \u0130ster transatlantik ili\u015fkilerde olsun, ister uluslararas\u0131 hukukta olsun, ister birbirleriyle sava\u015fan taraflar\u0131n tekrar bar\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in olsun, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n en b\u00fcy\u00fck zorlu\u011fu budur. Ve teknolojinin t\u00fcm sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin belli bir kibirle hareket ettiklerini s\u00f6yleyebilirim.”<\/p>\n\n\n\n

Demokratik bir s\u00fcre\u00e7 yoluyla yap\u0131lacak d\u00fczenlemelerin, lobicilerin dereg\u00fclasyon g\u00fc\u00e7lerini engelleyecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131 konusunda iyimser misiniz?\n\n\n\n

\u015e\u00f6yle s\u00f6yleyelim: Amerika’da lobi galip gelir. B\u00fcy\u00fck anayasa hukuku profes\u00f6r\u00fc Lawrence Lessig<\/a> i Amerika’da paran\u0131n g\u00fcc\u00fc hakk\u0131nda dinlerseniz ve neden art\u0131k Kongre’den b\u00fcy\u00fck teknolojiyi k\u0131s\u0131tlayan bir yasa \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 analiz ederseniz, para \u00e7ok ciddi bir rol oynuyor. Avrupa’da hala anla\u015fabiliyoruz. Elbette Br\u00fcksel’de lobi \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ve bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a konu\u015fmal\u0131y\u0131z: b\u00fcy\u00fck teknolojinin harcad\u0131\u011f\u0131 para,  sadece politikac\u0131lar\u0131 de\u011fil gazetecileri ve bilim insanlar\u0131n\u0131 da nas\u0131l etkilemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kamuoyunu etkilemeye \u00e7al\u0131\u015fan bir GAFAM<\/a> k\u00fclt\u00fcr\u00fc var ve kitab\u0131mda ara\u00e7 kutular\u0131n\u0131 olduk\u00e7a detayl\u0131 bir \u015fekilde anlatt\u0131m. \u00c7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcler, ancak demokratik s\u00fcrecimizin hala i\u015fledi\u011fini s\u00f6yleyebilirim \u00e7\u00fcnk\u00fc siyasi partilerimiz ve Parlamento \u00fcyelerimiz Amerikal\u0131 parlamenterler gibi b\u00fcy\u00fck teknolojinin paras\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 de\u011filler. Bence demokrasimizin hala inovasyon yapabiliyor olmas\u0131ndan gurur duyabiliriz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu son teknoloji konularla ilgili yasalar yapmak teknolojik bir mesele de\u011fil, ger\u00e7ekten toplumsal meselelerin merkezinde yer al\u0131yor. Ama\u00e7, bu fikirleri yasalara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek ve bu yasalar\u0131n da normal yasalar gibi i\u015flemesini sa\u011flamakt\u0131r: m\u00fckemmel bir \u015fekilde uygulanan hi\u00e7bir yasa yoktur. Bu da inovasyonun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u0130novasyon sadece teknolojik bir mesele de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Evgeny Morozovs’un yapay zeka ve genel olarak b\u00fcy\u00fck teknolojiye bak\u0131\u015f\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck dayanaklar\u0131ndan biri, teknolojinin her \u015feyi \u00e7\u00f6zebilece\u011fi fikri olarak bahsetti\u011finiz \u00e7\u00f6z\u00fcmc\u00fcl\u00fc\u011fe i\u015faret etmektir. \u015eu anda Avrupa Birli\u011fi, yapay zekay\u0131 d\u00fczenlemesi gereken yapay zeka yasas\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yor. Bu d\u00fczenleme nereye do\u011fru gidiyor ve teknoloji lobisinin bu d\u00fczenlemeyi ne \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiledi\u011fini biliyor muyuz? AB kurumlar\u0131 i\u00e7inde b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131s\u0131ndan en b\u00fcy\u00fck lobi oldu\u011funu biliyoruz. Yapay zeka yasas\u0131n\u0131n bug\u00fcn konuyla ilgili en kapsaml\u0131 yasa oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa’da e\u015fit bir oyun alan\u0131na sahip olmak i\u00e7in tek bir yasaya ihtiyac\u0131m\u0131z var, t\u00fcm farkl\u0131 \u00fcye \u00fclkelerde 27 yasaya sahip olmak istemiyoruz, bu y\u00fczden bu bir e\u015fit muamele meselesi. Bu yapay zeka yasas\u0131 ile ilgili en \u00f6nemli \u015feyin, demokrasinin teknoloji ve i\u015f modelleri \u00fczerindeki \u00f6nceli\u011fi ilkesini bir kez daha tesis etmemiz oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Bu \u00e7ok \u00f6nemli ve geri kalan\u0131 i\u00e7in Konsey ve Avrupa Parlamentosu’nun bir sonraki Avrupa se\u00e7imlerinden \u00f6nce, yani en ge\u00e7 \u015eubat ay\u0131na kadar bu yasan\u0131n son hali \u00fczerinde anla\u015fabileceklerinden \u00e7ok eminim.”<\/p>\n\n\n\n

Evgeny Morozov <\/a>yapay genel zekan\u0131n (AGI), yani programlanmaya ihtiya\u00e7 duymayan ve dolay\u0131s\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen davran\u0131\u015flara sahip olabilen bir yapay zekan\u0131n y\u00fckseli\u015finin \u00e7o\u011fu uzman\u0131 endi\u015felendirdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ancak openAI’nin kurucusu Sam Altman gibi destek\u00e7iler bunun ekonomiyi h\u0131zland\u0131rabilece\u011fini ve “bollu\u011fu art\u0131rarak insanl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcceltebilece\u011fini” s\u00f6yl\u00fcyor.  Sizin bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle, uzmanla\u015fm\u0131\u015f YZ taraf\u0131ndan verilen t\u00fcm vaatlerin ger\u00e7ekten yerine getirilip getirilmedi\u011fini g\u00f6relim. Ben ikna olmad\u0131m, AGI’ye giden ad\u0131m\u0131n ne zaman ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 belli de\u011fil. Stuart Russell, “\u0130nsan Uyumlu” kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131: Artificial Intelligence and the Problem of Control” kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 Stuart Russell, YZ’nin anayasal ilkeler ya da temel haklar gibi genel ilkeleri asla operasyonel hale getiremeyece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Bu nedenle ne zaman bir de\u011fer ilkesi karar\u0131 verilecekse, programlar insanlara geri d\u00f6necek \u015fekilde tasarlanmal\u0131d\u0131r. Bence bu d\u00fc\u015f\u00fcnce bize ve AGI’yi geli\u015ftirenlere \u015fimdilik yol g\u00f6stermeli. Ayr\u0131ca AGI’ye sahip olana kadar onlarca y\u0131l ge\u00e7ece\u011fine inan\u0131yor, ancak atomun par\u00e7alanmas\u0131 ile paralellik kurarak, \u00e7ok yetkin bir\u00e7ok bilim insan\u0131n\u0131n bunun m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini ve bir g\u00fcn s\u00fcrpriz bir \u015fekilde bir bilim insan\u0131n\u0131n Londra’da bir konu\u015fma yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ertesi g\u00fcn bunun ger\u00e7ekten nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fini savunuyor. Dolay\u0131s\u0131yla buna ve daha fazlas\u0131na haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmam\u0131z gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Teknolojinin nas\u0131l geli\u015fece\u011fine dair pek \u00e7ok fantezi var ama bence \u00f6nemli olan kamu idarelerinin, parlamentolar\u0131n ve h\u00fck\u00fcmetlerin rotadan \u00e7\u0131kmamas\u0131 ve bunu \u00e7ok dikkatli bir \u015fekilde izlemesi.” <\/p>\n\n\n\n

Genellikle kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda bu teknolojileri geli\u015ftirenlerin do\u011fruyu s\u00f6yleme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ihtiyac\u0131m\u0131z var. AB hukukunda bir ironi var: rekabet davalar\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u015firketler bize yalan s\u00f6yledi\u011finde para cezas\u0131 uygulayabiliyoruz. \u00d6rne\u011fin Facebook, WhatsApp’\u0131n ele ge\u00e7irilmesiyle ilgili t\u00fcm hikayeyi bize anlatmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 100 milyondan fazla para cezas\u0131 ald\u0131. Ancak Komisyon olarak bir yasa teklifinin haz\u0131rlanmas\u0131nda isti\u015farede bulundu\u011fumuzda ya da Avrupa Parlamentosu yasama tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 veya davalar\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in isti\u015farede bulundu\u011funda hakikati s\u00f6yleme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz yoktur. Ne yaz\u0131k ki dijital i\u015fletmelerin yan\u0131 s\u0131ra di\u011fer i\u015fletmelerin de bu s\u00fcre\u00e7te yalan s\u00f6yledi\u011fi uzun bir gelenek var. Bunun de\u011fi\u015fmesi gerekiyor. Bence ihtiyac\u0131m\u0131z olan \u015fey, yapt\u0131r\u0131m\u0131 da olan yasal bir hakikat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Bir k\u00fclt\u00fcr de\u011fi\u015fikli\u011fine ihtiyac\u0131m\u0131z var, \u00e7\u00fcnk\u00fc bize s\u00f6ylenenlere giderek daha fazla ba\u011f\u0131ml\u0131 hale geliyoruz. Ve e\u011fer siyaset i\u015fletmelerin s\u00f6ylediklerine ba\u011fl\u0131ysa, o zaman onlar\u0131 ger\u00e7e\u011fe ba\u011fl\u0131 tutabilmeliyiz. <\/p>\n\n\n\n

Bu cezalar\u0131n herhangi bir etkisi var m\u0131? Facebook bir milyar dolar para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lsa bile, bu herhangi bir fark yarat\u0131r m\u0131? Farkl\u0131 davranmaya ba\u015flarlar m\u0131, bu onlar i\u00e7in para ya da etki a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne anlama geliyor? Elimizdeki tek \u015fey bu mu? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bence ceza vermek her \u015fey de\u011fildir, ancak b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131n oldu\u011fu bir d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz ve kar\u015f\u0131 g\u00fcce ihtiyac\u0131m\u0131z var. Kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7 de devlet olmal\u0131, yani gerekirse sert bir el ile t\u00fcm yasalar\u0131 uygulayabilmeliyiz. Ne yaz\u0131k ki bu \u015firketler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sadece sert bir ele tepki veriyor. Amerika kapitalizmle nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 biliyor: insanlar kartel olu\u015fturduklar\u0131nda, fiyatlar \u00fczerinde anla\u015ft\u0131klar\u0131nda hapse giriyorlar, Avrupa’da ise girmiyorlar. Bence bu konuda Amerika’dan bir \u015feyler \u00f6\u011frenmeliyiz, yasalar\u0131m\u0131z\u0131 sert bir \u015fekilde uygulamaya haz\u0131r ve istekli olmal\u0131y\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc demokrasi yasalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ve demokrasinin de yasalara uyulmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Ve b\u00fcy\u00fck teknoloji i\u00e7in bir istisna olamaz. <\/p>\n\n\n\n

Bu, daha Amerikan bir yola do\u011fru ilerlememiz gerekti\u011fi anlam\u0131na m\u0131 geliyor? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu, yasalar\u0131m\u0131z\u0131 uygulamay\u0131 ciddiye almam\u0131z gerekti\u011fi anlam\u0131na geliyor ve ne yaz\u0131k ki bu genellikle ceza kesmeyi gerekli k\u0131l\u0131yor. Rekabet hukukunda b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin toplam cirolar\u0131n\u0131n %10’una kadar ceza kesebiliyoruz, bunun bir etkisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Gizlilik yasas\u0131nda ise bu oran sadece %4. Ancak bence bu cezalar yine de y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerini \u015firketlerinin yasalara uymas\u0131n\u0131 sa\u011flamalar\u0131 konusunda motive edici bir etkiye sahip<\/p>.\n\n\n\n

Bununla birlikte, bu yeterli de\u011fildir: demokratik bir toplumda kar\u015f\u0131 g\u00fcc\u00fcn vatanda\u015flardan ve sivil toplumdan geldi\u011fini unutmamal\u0131y\u0131z. B\u00fcy\u00fck teknoloji kar\u015f\u0131s\u0131nda bireyleri haklar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele etmeleri konusunda yaln\u0131z b\u0131rakamay\u0131z. Kamusal yapt\u0131r\u0131mlara ihtiyac\u0131m\u0131z var ve bireylerin haklar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele etmeleri i\u00e7in sivil toplumu g\u00fc\u00e7lendirmeliyiz. Bence bu, 21. y\u00fczy\u0131lda teknolojinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc kontrol etmenin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve inovasyonu y\u00f6nlendirecektir. \u0130novasyonun \u00f6n\u00fcnde bir engel de\u011fil ama kamu yarar\u0131na ve yolun ortas\u0131ndaki yasall\u0131\u011fa do\u011fru y\u00f6nlendirir. \u0130\u015fte ihtiyac\u0131m\u0131z olan da bu! B\u00fcy\u00fck ve g\u00fc\u00e7l\u00fc teknoloji \u015firketlerinin, “bir \u015feyleri k\u0131rmak” yasalar\u0131 \u00e7i\u011fnemek anlam\u0131na geliyorsa, h\u0131zl\u0131 hareket etmenin ve bir \u015feyleri k\u0131rman\u0131n iyi bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmelerine ihtiyac\u0131m\u0131z var. San\u0131r\u0131m hepimiz inovasyondan yanay\u0131z, ancak g\u00fc\u00e7l\u00fc oyuncular\u0131n yasalar\u0131 \u00e7i\u011fnemesine ve bundan pa\u00e7ay\u0131 s\u0131y\u0131rmas\u0131na izin verirsek bu demokrasimize zarar verir. Bu demokrasi i\u00e7in iyi de\u011fildir. <\/p>\n\n\n\n

Avrupa Komisyonu’nun sanayiden sorumlu \u00fcyesi Thierry Breton, Elon Musk’a bir mektup yazarak X’in dezenformasyonu desteklemeye devam etmesi halinde AB’nin baz\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fini s\u00f6yledi. Musk, bu durumda Avrupa’y\u0131 terk edebileceklerini ve Avrupa’n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu d\u00fczenlemeleri be\u011fenmeyen di\u011fer teknoloji devlerinin de ayn\u0131 \u015feyi yapma e\u011filiminde olabileceklerini s\u00f6yledi. Peki bu ikisi aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 dengesi nedir? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7ok basit oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim, ben bu konuda \u00e7ok basit bir insan\u0131m: demokrasiye asla \u015fantaj yap\u0131lamaz. E\u011fer bize \u015fantaj yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlarsa, onlara g\u00fcl\u00fcp ge\u00e7meliyiz: e\u011fer ayr\u0131lmak istiyorlarsa ayr\u0131lmakta \u00f6zg\u00fcrler ve Elon Musk’a Avrupa’dan ayr\u0131l\u0131rsa borsada iyi \u015fanslar diliyorum. Neyse ki biz hala \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve karl\u0131 bir pazar\u0131z, bu y\u00fczden e\u011fer gitmeyi g\u00f6ze alabiliyorsa: ho\u015f\u00e7akal Elon Musk, her \u015feyin g\u00f6nl\u00fcnce olmas\u0131n\u0131 dileriz.”<\/p>\n\n\n\n

Yapay zekan\u0131n al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k kullan\u0131m\u0131n\u0131n tehlikesi ne olacak? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Evet, “konvansiyonel olmayan” yani sava\u015f i\u00e7in kullan\u0131lan. Elbette bu bir tehlike, Birle\u015fmi\u015f Milletler’de bu konuda \u00e7al\u0131\u015fmalar var ve kontrolden \u00e7\u0131kan silahlar g\u00fcvenlikten ve ordunun nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan anlayan herkes i\u00e7in bir sorun: ordu silahlar\u0131 \u00fczerinde kontrol sahibi olmak istiyor. Ge\u00e7mi\u015fte sadece atom silahlar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesine ili\u015fkin de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00fc\u00e7\u00fck silahlar ve kara may\u0131nlar\u0131 gibi kontrolden \u00e7\u0131kan silahlar i\u00e7in de \u00fclkelere \u00e7ok tarafl\u0131 anla\u015fmalar imzalatm\u0131\u015ft\u0131k. Bence d\u00fcnyan\u0131n, insanl\u0131\u011f\u0131n ve y\u00f6netilebilirli\u011fin ortak \u00e7\u0131kar\u0131 i\u00e7in yapay zekan\u0131n askeri ama\u00e7larla kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin kurallar konusunda ilerleme kaydetmemiz gerekiyor. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler zordur, bazen anla\u015fmaya varmak y\u0131llar, hatta baz\u0131 durumlarda on y\u0131llar alabilir, ancak sonunda kesinlikle otonom silahlar i\u00e7in ve bu ba\u011flamda yapay zeka i\u00e7in de kurallara ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.”<\/p>\n\n\n\n

Bahsetti\u011fimiz makalede Chris Wiley’in s\u00f6ylediklerine geri d\u00f6necek olursak: mevcut d\u00fczenleyici yakla\u015f\u0131m i\u015fe yaram\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc “yapay zekaya mimari gibi de\u011fil, bir hizmet gibi davran\u0131yor”. Siz de bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131l\u0131yor musunuz? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Teknoloji hukukunda neyin i\u015fe yaray\u0131p neyin yaramad\u0131\u011f\u0131na ve neyin i\u015fe yaray\u0131p neyin yaramad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00e7\u0131tan\u0131n di\u011fer hukuk alanlar\u0131ndan daha y\u00fcksek olmamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyebilirim. Hepimiz vergi kanunlar\u0131m\u0131z oldu\u011funu biliyoruz ve bunlar\u0131 elimizden geldi\u011fince iyi bir \u015fekilde uygulamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ancak vergilerini \u00f6demeyerek pa\u00e7ay\u0131 s\u0131y\u0131ran pek \u00e7ok ki\u015fi ve \u015firket oldu\u011funu da biliyoruz.  Fikri m\u00fclkiyet yasalar\u0131m\u0131z var ve bunlara her zaman uyulmuyor. Cinayet a\u011f\u0131r \u015fekilde cezaland\u0131r\u0131lan bir \u015feydir, ancak insanlar her g\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fclmektedir.”<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00fczden teknoloji hukukunda, teknoloji end\u00fcstrisinin s\u00f6ylemi olan “k\u00f6t\u00fc bir yasa yerine hi\u00e7 yasa olmamas\u0131n\u0131 tercih ederiz” tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmememiz gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum; k\u00f6t\u00fc bir yasa m\u00fckemmel bir \u015fekilde uygulanamayan bir yasad\u0131r. Benim buna cevab\u0131m \u015fudur: m\u00fckemmel i\u015fleyen bir yasa yoktur ve m\u00fckemmel bir \u015fekilde uygulanabilecek bir yasa da yoktur. Ancak bu yasalara kar\u015f\u0131 bir arg\u00fcman de\u011fildir. Yasalar demokrasinin en asil konu\u015fma eylemidir ve bu da onlar\u0131n bir uzla\u015fma oldu\u011fu anlam\u0131na gelir.”<\/p>\n\n\n\n

Yasalar, bu \u015firketlerin Parlamento’ya ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve baz\u0131 partilerin di\u011ferlerinden daha fazla benimsedi\u011fi lobi \u00e7\u0131karlar\u0131 ile bir uzla\u015fmad\u0131r. Ve yasalar uzla\u015fma oldu\u011fu i\u00e7in ne bilimsel a\u00e7\u0131dan ne de i\u015flevsel a\u00e7\u0131dan m\u00fckemmeldir. Onlar demokrasinin yarat\u0131klar\u0131d\u0131r ve sonu\u00e7ta, bir\u00e7ok ki\u015fi kusurlu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnse bile bir yasa \u00fczerinde anla\u015fmaya varmam\u0131z\u0131n daha iyi oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Br\u00fcksel’de \u015funu s\u00f6yl\u00fcyoruz: e\u011fer sonu\u00e7ta herkes \u00e7\u0131\u011fl\u0131k at\u0131yorsa: i\u015fletmeler “bu inovasyonun \u00f6n\u00fcnde \u00e7ok fazla engel” diyorsa ve sivil toplum bunun bir lobi ba\u015far\u0131s\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa, o zaman muhtemelen ortas\u0131n\u0131 bulmu\u015fuzdur.”<\/p>\n\n\n\n

Paul Nemitz ile Voxeurop Live’\u0131n videosunu burada<\/a> izleyin.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yapay zekan\u0131n demokrasi i\u00e7in bir f\u0131rsat m\u0131 yoksa bir tehdit mi oldu\u011funa ili\u015fkin Voxeurop Live konu\u015fmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayan uzman Paul Nemitz, teknolojik geli\u015fmeler \u00fczerinde demokratik kontrol\u00fcn ve toplumsal \u00e7\u0131karlar\u0131 \u015firket \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde tutan yasalar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18817,"parent":0,"template":"","tags":[],"displeu_category":[],"class_list":["post-37494","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/article\/37494","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37494"},{"taxonomy":"displeu_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archive.displayeurope.eu\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/displeu_category?post=37494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}